Thông tin từ Cục Đường bộ Việt Nam (Bộ Xây dựng), sau hơn 17 năm thu phí kể từ khi đưa vào khai thác, Dự án BOT cầu Rạch Miễu trên quốc lộ 60 nối Tiền Giang (nay là tỉnh Đồng Tháp) và Bến Tre (nay là tỉnh Vĩnh Long) dự kiến sẽ chính thức dừng thu phí vào cuối tháng 9/2026.
Quyết định này được đưa ra sau khi cập nhật đầy đủ các kết luận thanh tra, kiểm toán và điều chỉnh phương án tài chính, dự án đã cơ bản hoàn thành nghĩa vụ hoàn vốn và lợi nhuận cho nhà đầu tư. Đây là căn cứ quan trọng để cơ quan quản lý nhà nước tiến hành dừng thu phí.
Cầu Rạch Miễu là một trong những dự án BOT đầu tiên trong lĩnh vực giao thông đường bộ tại Việt Nam. Dự án giai đoạn 1 đưa vào khai thác từ ngày 2/4/2009, với thời gian thu phí theo Phụ lục hợp đồng số 16/PLHĐ.BOT-BGTVT ký năm 2016 là 13 năm 5 tháng, trong đó 10 năm 5 tháng để hoàn vốn và 3 năm để tạo lợi nhuận cho nhà đầu tư.
Trạm thu phí BOT cầu Rạch Miễu
Trên thực tế, quá trình thu phí diễn ra thuận lợi hơn dự kiến. Doanh thu từ dự án tăng mạnh nhờ lưu lượng phương tiện gia tăng, trong khi nhiều yếu tố chi phí được điều chỉnh giảm sau các kết luận thanh tra, kiểm toán. Kết quả là thời gian thu hồi vốn thực tế rút ngắn đáng kể.
Trong quá trình thực hiện dự án, các điều kiện cụ thể của hợp đồng thay đổi như: Giá trị quyết toán giảm 8%; chi phí quản lý, bảo trì tăng 58% so với hợp đồng gốc; số thu phí thực tế từ 2009 - 2016 tăng 24% so với số thu phí của hợp đồng gốc; doanh thu từ 2017 - 2019 tăng 119% so với hợp đồng gốc và tăng 28% so với Phụ lục hợp đồng 16; ngân sách hỗ trợ dự án hơn 151 tỷ đồng.
Theo Cục Đường bộ Việt Nam, thời gian thu phí hoàn vốn giai đoạn 1 giảm 10 năm so với hợp đồng gốc, tương đương 50% thời gian thu phí của dự án. Giảm 3 năm so với phụ lục hợp đồng 2016, tương đương 30% thời gian thu phí của dự án.
Cục Đường bộ Việt Nam cho biết, sau 11 phiên đàm phán với nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án, khoản lợi nhuận dành cho nhà đầu tư được xác định lại theo nguyên tắc "lợi nhuận kỳ vọng" quy đổi về thời gian thực tế.
Theo hợp đồng BOT ký từ năm 2003 và Phụ lục hợp đồng năm 2016, nhà đầu tư được hưởng 3 năm thu phí tạo lợi nhuận sau khi kết thúc thời gian hoàn vốn. Theo phương pháp tính lợi nhuận kỳ vọng của Cục Đường bộ sau khi cập nhật các yếu tố tài chính thực tế và loại bỏ những chi phí không phù hợp, thời gian thu phí tạo lợi nhuận chỉ còn 2 năm 4 tháng 2 ngày, từ ngày 18/11/2016 - 22/3/2019, tương ứng số tiền lợi nhuận hơn 338 tỷ đồng, giảm theo thời gian tạo lợi nhuận theo hợp đồng là 7 tháng 29 ngày.
Thời gian thu phí tạo lợi nhuận theo phương án lợi nhuận kỳ vọng cũng đã được áp dụng đối với các dự án: Dự án xây dựng QL2 đoạn Nội Bài - Vĩnh Yên đàm phán thành công từ 3,5 năm thu phí tạo lợi nhuận xuống 3 năm 3 tháng và đã dừng thu phí; dự án xây dựng QL51 đã tạm dừng thu, thời gian thu phí tạo lợi nhuận điều chỉnh là 10 tháng; dự án BOT tuyến tránh TP Thanh Hóa đã tạm dừng thu, thời gian thu phí tạo lợi nhuận điều chỉnh là 1 năm 5 tháng.
Một yếu tố khác tác động trực tiếp đến thời gian thu phí là việc cập nhật hơn 151 tỷ đồng ngân sách nhà nước hỗ trợ dự án trong giai đoạn đầu. Khoản vốn này được đưa vào cân đối dòng tiền thực tế, làm giảm phần vốn mà nhà đầu tư phải thu hồi thông qua trạm thu phí.
Một trong những yếu tố quan trọng khiến thời gian thu phí được rút ngắn là việc loại bỏ khoản "phí bảo toàn vốn" 4,8%/năm. Kiểm toán Nhà nước tại Văn bản số 336/KTNN-TH năm 2017 xác định khoản chi phí này không có cơ sở pháp lý, đồng thời kiến nghị loại khỏi phương án tài chính. Theo tính toán của kiểm toán, chỉ riêng việc bỏ khoản này đã làm giảm thời gian thu phí của dự án khoảng 1 năm 11 tháng.
Như vậy, sau khi cập nhật phương án tài chính của dự án theo các nội dung nêu trên thì thời gian thu phí hoàn vốn của dự án dự kiến kết thúc vào cuối tháng 9/2026. Trường hợp các chỉ tiêu tài chính không thay đổi theo dự kiến tại phương án tài chính tính toán, Cục Đường bộ Việt Nam sẽ dừng thu phí vào cuối tháng 9/2026.
