Ngưỡng 16 điểm thi tốt nghiệp THPT
Cụ thể, đối với phương thức xét tuyển bằng học bạ, các trường phải xét tuyển điểm trung bình chung của 6 học kỳ (lớp 10, lớp 11 và lớp 12), tối thiểu 3 môn học. Trong đó bắt buộc phải có môn Toán hoặc Ngữ văn, với trọng số tính điểm xét không thấp hơn 1/3 tổng điểm theo thang điểm 30.
Đồng thời, thí sinh xét phương thức này phải có tổng điểm 3 môn thi tốt THPT tương ứng với tổ hợp xét tuyển (hoặc điểm thi của môn Toán, Ngữ văn và một môn khác) đạt tối thiểu 16/30 điểm. Quy định này không áp dụng đối với thí sinh được đặc cách hoặc được miễn thi tốt nghiệp THPT.
Như vậy, khác với trước đây khi xét học bạ chủ yếu dựa vào kết quả học tập, nếu quy chế được thông qua, từ năm 2026, thí sinh phải đồng thời đáp ứng điều kiện về điểm thi tốt nghiệp. Điều này đồng nghĩa, nếu không đạt mốc 16 điểm, dù học bạ cao, thí sinh vẫn không đủ điều kiện xét tuyển theo phương thức này.
Ngoài ra, quy chế bổ sung điều kiện tổng điểm 3 môn thi tốt nghiệp THPT theo tổ hợp xét tuyển (hoặc sử dụng điểm thi của môn Toán, Ngữ văn và một môn thi khác) phải đạt từ 20 điểm trở lên đối với thí sinh sử dụng kết quả học tập để xét tuyển vào các ngành do các bộ phối hợp quy định ngưỡng đầu vào.
Bộ GD&ĐT vừa có dự thảo quy chế tuyển sinh đại học năm 2026, trong đó có các quy định dự kiến liên quan đến phương thức xét học bạ.
Lý giải việc bổ sung điều kiện đối với phương thức xét học bạ, Tạp chí Tri thức dẫn lời GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD&ĐT), cho biết phương thức này đang chiếm tới 40% tổng chỉ tiêu nhưng thời gian qua bộc lộ nhiều bất cập. Nhiều trường chỉ dùng riêng điểm lớp 12.
Do đó, Bộ yêu cầu xét kết quả cả ba năm THPT nhằm đánh giá toàn diện quá trình học tập. Việc thêm mức sàn điểm thi tốt nghiệp là để thí sinh không lơ là năm lớp 12, bởi đây là giai đoạn cung cấp nền tảng quan trọng kết nối với kiến thức đại học.
Theo ông Thảo, mức 16 điểm là ngưỡng mà hầu hết thí sinh có thái độ học tập trách nhiệm đều có thể đạt được, cũng đảm bảo các trường có nguồn tuyển đủ ngưỡng chất lượng.
Thực tế, các năm trước, điểm sàn xét tuyển vào đại học phổ biến ở mức 13-15 điểm. Nếu áp lên mức 16, điểm trúng tuyển sẽ phải cao hơn, có thể gây khó với nhóm học sinh trung bình muốn vào đại học. Các trường đại học và thí sinh cho rằng đây có thể là rào cản lớn với phương thức xét học bạ.
Thí sinh, trường đại học lo ngại
Trong khi cơ quan quản lý cho rằng quy định thí sinh xét học bạ phải đạt tối thiểu 16/30 điểm thi tốt nghiệp THPT là bước điều chỉnh nhằm nâng cao chất lượng đầu vào, bảo đảm sự công bằng giữa các phương thức tuyển sinh, thì không ít thí sinh lo ngại quy định này có thể thu hẹp cơ hội vào đại học, nhất là trong những năm đề thi có độ khó cao.
Điều chỉnh trên cũng khiến các trường đại học lo ngại về việc vừa yêu cầu học bạ, vừa ràng buộc điểm thi tốt nghiệp sẽ khiến nguồn tuyển bị co hẹp, đặc biệt với các ngành đặc thù hoặc trường ở địa phương.
Về vấn đề này, tờ Đại Đoàn kết dẫn lời ThS Lê Hoài Việt - giảng viên Trường Đại học Mở TP.HCM, thành viên Hội đồng tư vấn và hỗ trợ khởi nghiệp Quốc gia phía Nam cho rằng, học bạ phản ánh một hành trình học tập kéo dài, cho thấy mức độ bền bỉ, kỷ luật và khả năng theo đuổi việc học. Điểm thi tốt nghiệp ghi nhận kết quả tại một thời điểm, chịu tác động mạnh từ đề thi, tâm lý và kỹ năng làm bài. Khi hai tín hiệu này bị đặt cạnh nhau như một cánh cửa đạt hay trượt, nguy cơ xuất hiện là giữ lại những em làm bài tốt trong phòng thi, trong khi lại đẩy ra ngoài những em học đều, học thật và có thể đi đường dài.
Ảnh minh họa
Từ thực tế đó, theo ThS Lê Hoài Việt, phương án cân bằng hợp lý cần bắt đầu bằng việc điều chỉnh vai trò của ngưỡng 16 điểm. Ngưỡng này chỉ nên được sử dụng sau khi có phổ điểm thi tốt nghiệp của từng năm, như một mốc tham chiếu kỹ thuật để bảo đảm mặt bằng đầu vào, thay vì đưa ngay vào quy chế như điều kiện bắt buộc áp dụng cho mọi năm và mọi bối cảnh. Khi chưa có phổ điểm, việc ấn định một con số cố định dễ dẫn đến co nguồn tuyển và buộc chính sách phải điều chỉnh ngược lại.
Song song đó, ThS Lê Hoài Việt cho rằng, xét học bạ cần được trả về đúng bản chất là đánh giá quá trình. Việc yêu cầu điểm trung bình sáu học kỳ và có Toán hoặc Ngữ văn làm môn nền là hợp lý và đủ để kiểm soát chất lượng. Tuy nhiên, không nên tiếp tục ràng buộc học bạ vào đúng tổ hợp thi tốt nghiệp, bởi điều này trực tiếp hạn chế lựa chọn của thí sinh trong bối cảnh các em chỉ thi bốn môn và chương trình phổ thông cho phép thay đổi môn học qua từng năm. Khi học bạ bị buộc chạy theo tổ hợp thi, ưu thế lớn nhất của phương thức này là mở rộng cơ hội dựa trên thế mạnh học tập sẽ bị triệt tiêu.
Với các ngành đặc thù và các trường ở địa phương, theo ThS Lê Hoài Việt, giải pháp khả thi nhất vẫn là giữ học bạ như một kênh tuyển sinh chính, đồng thời bảo đảm chuẩn bằng quá trình đào tạo năm đầu. Các học phần tăng cường nền tảng, kiểm tra đánh giá trong học kỳ đầu là những biện pháp sư phạm mà nhiều trường đã làm quen, không đòi hỏi thay đổi quy định tuyển sinh, nhưng giúp sàng lọc thực chất hơn.
“Tôi cho rằng, cần cân bằng hợp lý đạt được khi siết học bạ theo hướng nghiêm túc về quá trình, đặt ngưỡng điểm thi dựa trên dữ liệu thực tế từng năm, và tránh biến điều kiện kỹ thuật thành rào cản làm co hẹp con đường vào đại học. Cách làm này vừa giữ được mục tiêu nâng chất lượng đầu vào, vừa bảo toàn cơ hội tiếp cận cho những người học có năng lực thật nhưng xuất phát điểm khác nhau”, ThS Lê Hoài Việt nhấn mạnh.
