Ngày 28/11, tại thủ đô Hà Nội, Hội Luật gia Việt Nam long trọng tổ chức Đại hội thi đua yêu nước lần thứ IV, giai đoạn 2025 – 2030.
Tham luận tại đại hội, Đại tá Nguyễn Trung Tuyến - Thường trực Chi hội Luật gia Bộ Công an đã trình bày về kinh nghiệm phổ biến, giáo dục pháp luật cho người đang chấp hành hình phạt tù và người sắp chấp hành xong hình phạt tù tái hòa nhập cộng đồng (gọi chung là phạm nhân) tại các trại giam.
Theo ông Tuyến, công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật là khâu đầu tiên trong quá trình thi hành pháp luật có vai trò quan trọng trong việc tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân.
Bên cạnh đó, tuyên truyền, tư vấn, giáo dục pháp luật được coi là biện pháp phòng ngừa tội phạm và vi phạm pháp luật có vai trò quan trọng trong quản lý nhà nước và đời sống xã hội, đặc biệt là trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội và đấu tranh phòng, chống tội phạm của lực lượng Công an nhân dân.
Nhận thức về vai trò, ý nghĩa, tầm quan trọng của công tác phổ biến giáo dục pháp luật, trong những năm qua, công tác này luôn được Cục Cảnh sát quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng (Cục C10) và cấp ủy, lãnh đạo, chỉ huy các đơn vị coi trọng quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo.
Đại tá Nguyễn Trung Tuyến - Thường trực Chi hội Luật gia Bộ Công an.
Theo đó, Cục C10 đã chỉ đạo cải tiến nội dung, chương trình giáo dục phạm nhân cho phù hợp với tình hình thực tiễn. Các trại giam đã tổ chức nhiều hoạt động tư vấn pháp luật, đồng thời lồng ghép trong các chương trình học văn hóa, học nghề, tổ chức lớp học đầu vào, các lớp chuẩn bị đầu ra tái hòa nhập cộng đồng, thông qua các buổi giáo dục chung tập trung vào nhiều nội dung quan trọng khác nhau.
Các trại giam đã chủ động phối hợp với các cơ quan, tổ chức, đoàn thể của địa phương triển khai chương trình giáo dục pháp luật, giáo dục công dân, phối hợp với Công an các đơn vị địa phương, Trung tâm phòng chống các bệnh xã hội, Hội Liên hiệp Thanh niên mở nhiều lớp phổ biến pháp luật cho phạm nhân.
Đặc biệt, các trại giam đã phối hợp với Sở Tư pháp, Công an, Trung tâm phòng chống các bệnh xã hội, Hội liên hiệp Thanh niên trên địa bàn đóng quân mở nhiều lớp phổ biến giáo dục pháp luật cho phạm nhân chuẩn bị tái hòa nhập cộng đồng. Duy trì các hoạt động văn hóa, thể dục thể thao, vui chơi giải trí cho phạm nhân. Hiện nay, toàn bộ các phân trại của các trại giam đã có hệ thống truyền thanh, truyền hình, tủ sách pháp luật, Báo Nhân dân để phục vụ việc tuyên truyền, tư vấn pháp luật cho phạm nhân, Báo Phụ nữ đối với các trại giam giam giữ phạm nhân nữ.
Đồng thời để thực hiện thống nhất, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác quản lý, giáo dục phạm nhân đã chủ động phối hợp với Viện Khoa học giáo dục Việt Nam biên soạn, đưa vào giảng dạy chương trình giáo dục công dân cho phạm nhân.
Cục C10 cũng chỉ đạo tổ chức các đợt sinh hoạt chính trị, phổ biến, giáo dục, tư vấn nâng cao nhận thức cho cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân về các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước trong công tác đảm bảo an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội và công tác quản lý, giam giữ, giáo dục phạm nhân; phát động, thực hiện hiệu quả phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc và Ngày hội toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, qua đó nâng ý thức trách nhiệm và chủ động đấu tranh phòng chống tội phạm, góp phần bảo vệ trật tự, an toàn xã hội và phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội của địa phương.
"Qua công tác tuyên truyền, tư vấn pháp luật đã tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về ý thức, trách nhiệm tự học tập, tìm hiểu pháp luật; nâng cao ý thức tôn trọng pháp luật, chấp hành Hiến pháp, pháp luật của phạm nhân, giúp họ nhận rõ tội lỗi đã gây ra, quyết tâm cải tạo tiến bộ, không vi phạm Nội quy cơ sở giam giữ phạm nhân thông qua tư vấn pháp luật cho phạm nhân đã bồi dưỡng và hoàn thiện nhân cách, chuyển từ thái độ chống đối sang tích cực học tập, lao động cải tạo tiến bộ để có thể trở thành người có ích cho xã hội, không tái phạm sau khi chấp hành xong án phạt tù", Đại tá Nguyễn Trung Tuyến khẳng định.
Chi hội Luật gia Bộ Công an tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, tư vấn pháp luật cho phạm nhân tại Trại giam Vĩnh Quang (tỉnh Phú Thọ).
Bên cạnh đối tượng là phạm nhân, các đơn vị cũng rất chú trọng đến công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho thân nhân, gia đình phạm nhân bằng nhiều hình thức khác nhau , để định hướng những nội dung tác động, giáo dục của gia đình đến phạm nhân cũng như giáo dục thân nhân thực hiện đúng các quy định của pháp luật về chấp hành án phạt tù.
Qua đó, phần lớn phạm nhân được động viên đã tích cực học tập, cải tạo, tích cực lao động để được hưởng các chế độ khoan hồng cũng như hạn chế thấp nhất tình trạng thân nhân cất giấu để đưa đồ vật cấm vào trại giam.
Qua công tác triển khai tư vấn pháp luật đã đạt được một số kết quả đáng khích lệ, nâng cao nhận thức của cấp ủy, lãnh đạo các cấp và cán bộ, chiến sĩ trong toàn lực lượng Cảnh sát quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật.
Mặt khác, công tác này đã góp phần củng cố, nâng cao kiến thức và hiểu biết pháp luật cho cán bộ, chiến sĩ, phạm nhân góp phần phòng ngừa, hạn chế vi phạm pháp luật, tội phạm do thiếu kiến thức về pháp luật; từ đó làm chuyển biến nhận thức, từng bước nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, Nhân dân, góp phần tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, quản lý xã hội bằng pháp luật, phục vụ cho sự nghiệp đổi mới đất nước; góp phần ổn định an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội, thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội.
Để tiếp tục nâng cao hiệu quả của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho phạm nhân trong các trại giam, đại diện Chi hội Luật gia Bộ Công an cho rằng cần tiếp tục nâng cao nhận thức của lãnh đạo, chỉ huy các đơn vị nâng cao về vai trò, ý nghĩa và nhận thức đúng đắn, đầy đủ về vị trí, vai trò và tầm quan trọng của công tác này.
Mặt khác, cần quán triệt, yêu cầu cán bộ, chiến sĩ nêu cao tinh thần trách nhiệm trong thực hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho phạm nhân; đổi mới, đa dạng nội dung, hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật phù hợp với từng đối tượng; thường xuyên gần gũi, nắm bắt tình hình, diễn biến tư tưởng của từng đối tượng để có biện pháp tác động, giáo dục, chia sẻ kịp thời, giúp họ yên tâm cải tạo, sớm trở thành công dân có ích cho gia đình và xã hội.
Các trại giam cần phối hợp chặt chẽ với các tổ chức, cơ sở giáo dục, đào tạo tổ chức việc dạy văn hóa xóa mù chữ, tư vấn, trợ giúp pháp lý cho phạm nhân nhằm nâng cao trình độ văn hóa để họ tiếp nhận kiến thức pháp luật đạt hiệu quả cao hơn.
Đặc biệt, cần tăng cường đầu tư cơ sở vật chất cho các trại giam nhằm đảm bảo điều kiện vật chất cho công tác quản lý, giáo dục, phục vụ cho công tác tổ chức tuyên truyền, tư vấn pháp luật.
Kiện toàn, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác tuyên truyền, tư vấn pháp luật có bản lĩnh chính trị vững vàng, có năng lực chuyên môn, thường xuyên đổi mới phương pháp, hình thức tuyên truyền dễ hiểu, dễ nhớ, phù hợp với từng đối tượng.
