Trong khi Mỹ đe dọa nối lại các cuộc tấn công Iran trong tuần qua, các quan chức Iran đã theo đuổi một chiến lược kép: tham gia vào hàng loạt cuộc đàm phán ngoại giao đồng thời tích cực lập kế hoạch cho một cuộc tấn công tổng lực, New York Times (NYT) đưa tin.
Ngày 23/5, lựa chọn ngoại giao dường như đang thắng thế.
Sau khi Tổng thống Trump đăng thông báo trên mạng xã hội rằng một thỏa thuận với Tehran gần như đã hoàn tất, 3 quan chức cấp cao của Iran tiết lộ với NYT rằng Iran đã đồng ý với một biên bản ghi nhớ nhằm chấm dứt giao tranh và mở lại eo biển Hormuz.
Hiện chưa có phản hồi chính thức nào từ Iran đối với thông báo của ông Trump, nhưng Thứ trưởng Ngoại giao Kazem Gharibabadi đã tuyên bố trong 1 bài đăng sáng sớm nay, 24/5 rằng Iran đang "tìm kiếm hòa bình bằng sức mạnh, theo đuổi ngoại giao trong sự tôn nghiêm và kiên quyết bảo vệ sự toàn vẹn lãnh thổ, độc lập và quyền lợi của đất nước Iran thân yêu của chúng tôi".
Theo nguồn tin quan chức Iran của NYT, một phần của thỏa thuận là Iran sẽ cho phép tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz mà không thu phí cầu đường hay lệ phí, ít nhất là trong thời điểm hiện tại.
Đổi lại, họ cho biết Mỹ sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân đối với Iran. Thỏa thuận này cũng sẽ chấm dứt giao tranh trên mọi mặt trận, bao gồm cả ở Lebanon, nơi Israel vẫn tiếp tục đụng độ với nhóm chiến binh Hezbollah.
Tuy nhiên, các quan chức cho biết thỏa thuận này để ngỏ những câu hỏi hóc búa liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran sau này. Họ cho hay kế hoạch về kho dự trữ uranium làm giàu cao mà Mỹ đã kiên quyết yêu cầu Iran từ bỏ sẽ được đàm phán trong vòng 30-60 ngày, đồng thời nói thêm rằng thỏa thuận này sẽ giải phóng 25 tỷ USD tài sản của Iran đang bị phong tỏa ở nước ngoài.
Nỗ lực kép của Iran
Những thông tin trên xuất hiện vài ngày sau khi Iran thể hiện quan điểm cứng rắn.
Các chỉ huy quân sự Iran tuyên bố sẽ thiêu rụi cơ sở hạ tầng của các nước láng giềng Ả Rập ở Vịnh Ba Tư nếu ông Trump thực hiện lời đe dọa nhắm vào cơ sở hạ tầng quan trọng của Iran, bao gồm cả các nhà máy điện.
"Các lực lượng quân sự của chúng ta đã tận dụng tốt nhất thời gian ngừng bắn để xây dựng lại năng lực của mình", Tướng Mohammad Bagher Ghalibaf, Chủ tịch Quốc hội Iran, người đang dẫn đầu các cuộc đàm phán với Mỹ, phát biểu trong một bài phát biểu gửi tới toàn quốc vào đầu tháng này, "Chúng ta sẽ khiến đối thủ phải hối hận vì bất kỳ hành động gây hấn mới nào chống lại Iran".
Cùng lúc đó, các quan chức Iran vận động các nhà trung gian khu vực, phát tín hiệu rằng họ sẵn sàng giải quyết bế tắc thông qua ngoại giao để ngăn chặn khả năng tái diễn xung đột.
Theo các thông báo từ Bộ Ngoại giao Iran, Ngoại trưởng Abbas Araghchi đã trao đổi với những người đồng cấp châu Âu và khu vực cùng Tổng thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres nhằm tìm cách làm giảm căng thẳng.
Iran cũng đã tiếp đón Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif và chỉ huy quân đội hàng đầu của nước này, Thống chế Syed Asim Munir, những người đã gặp gỡ giới lãnh đạo chính trị và quân sự của Iran để thúc đẩy Tehran đồng ý với thỏa thuận được đề xuất.
"Phía Iran đã cho thấy, ngoại giao mang lại hiệu quả cho ông Trump hơn là các biện pháp đe dọa và cưỡng ép", Omid Memarian, nhà phân tích cấp cao tại tổ chức tư vấn DAWN (Mỹ) nhận định, "Trước cái giá quá đắt của xung đột, đàm phán đã trở thành lựa chọn không thể tránh khỏi đối với cả hai bên".
Thi Anh (Theo NYT)
