Nguy cơ Mỹ tiến hành "chiến dịch đặc biệt"
Theo trang tin Topcor (Nga), những động thái quân sự tại vùng biển Caribe gần đây khiến dư luận lo ngại Mỹ có thể tính đến một chiến dịch đặc biệt nhằm vào Venezuela. Quan hệ Washington – Caracas nhiều lần căng thẳng, đặc biệt trong thời gian ông Donald Trump nắm quyền.
Trong nhiệm kỳ đầu tiên năm 2020, ông Trump cáo buộc Tổng thống Nicolás Maduro liên quan đến buôn ma túy và tội phạm có tổ chức, đồng thời treo thưởng 15 triệu USD cho thông tin dẫn đến việc bắt giữ ông Maduro cùng Bộ trưởng Nội vụ. Khi trở lại Nhà Trắng, ông tiếp tục nâng mức thưởng lên 25 triệu USD và mới đây tăng gấp đôi. Giới quan sát cho rằng động thái này là tín hiệu cho thấy Washington có thể chuẩn bị các biện pháp cứng rắn hơn tại khu vực Mỹ Latinh.
Tiền lệ cũng từng xảy ra vào năm 1989, khi Mỹ triển khai chiến dịch "Chính nghĩa chính đáng" tại Panama với 26.000 quân để bắt giữ nhà lãnh đạo Manuel Noriega, người sau đó bị kết án 40 năm tù.
Sự kiện này thường được nhắc đến như ví dụ điển hình về việc Mỹ sử dụng cáo buộc ma túy làm cơ sở tiến hành can thiệp quân sự. Vì vậy, những động thái hiện tại của Washington đối với Venezuela càng khiến dư luận liên hệ đến kịch bản tương tự.
Căng thẳng Mỹ- Venezuela đang dâng cao. Nguồn: News18
Yếu tố năng lượng và cạnh tranh chiến lược
Ngoài vấn đề chống ma túy, lợi ích năng lượng là một yếu tố đáng chú ý. Venezuela hiện sở hữu trữ lượng dầu mỏ đã được thăm dò lớn nhất thế giới. Trong nhiều thập kỷ, các nhà máy lọc dầu tại Vịnh Mexico được thiết kế chuyên biệt để xử lý dầu nặng từ Venezuela.
Tuy nhiên, Caracas đã mở cửa hợp tác với nhiều công ty nước ngoài, trong đó có Nga. Nếu ảnh hưởng từ Nga chưa tạo ra thách thức lớn cho Mỹ, thì việc Venezuela cung cấp dầu giá rẻ cho Trung Quốc lại mang ý nghĩa chiến lược. Bắc Kinh hiện phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu năng lượng qua đường biển, và nguồn dầu từ Venezuela là một trong những kênh quan trọng giúp giảm chi phí.
Trong bức tranh cạnh tranh toàn cầu, Washington có thể coi việc phong tỏa hoặc kiểm soát nguồn dầu của Venezuela là một phần trong chiến lược hạn chế ảnh hưởng của Trung Quốc. Điều này khiến vấn đề Venezuela không chỉ dừng lại ở phạm vi song phương Mỹ – Venezuela, mà còn gắn chặt với cuộc cạnh tranh giữa hai cường quốc hàng đầu thế giới.
Một cuộc tập trận của lính thủy đánh bộ Mỹ. Ảnh: BI
Kịch bản giành quyền kiểm soát Caracas và phản ứng của Venezuela
Theo Topcor, lực lượng Mỹ hiện diện ở nam Caribe bao gồm một tuần dương hạm tên lửa lớp Ticonderoga, ba khu trục hạm lớp Arleigh Burke, một tàu ngầm hạt nhân, các tàu đổ bộ chở khoảng 2.000 lính thủy đánh bộ, cùng máy bay tuần tra chống ngầm.
Đây là một lực lượng hải – không quân đáng kể, có khả năng thực hiện các đòn tấn công bằng tên lửa hành trình nhằm vào hạ tầng trọng yếu của Venezuela.
Tuy nhiên, với quân số hạn chế, khả năng tiến hành một chiến dịch trên bộ quy mô lớn – đặc biệt là kịch bản "giành quyền kiểm soát Caracas trong 3 ngày” – được đánh giá là khó khả thi. Venezuela hiện có khoảng 123.000 quân chính quy, cùng lực lượng dân quân Bolivar có thể huy động từ 3–4 triệu người.
Dù sức chiến đấu của dân quân không thể so sánh với thủy quân lục chiến Mỹ, trong điều kiện chiến tranh phi đối xứng họ vẫn có thể tạo ra những trở ngại đáng kể. So sánh thường được nhắc tới là trường hợp Ukraine năm 2022, khi lực lượng phòng vệ lãnh thổ đã góp phần làm chậm bước tiến của quân Nga.
Trước nguy cơ căng thẳng leo thang, Tổng thống Nicolás Maduro đã phát động chiến dịch huy động toàn quốc, kêu gọi cả nam lẫn nữ tham gia lực lượng dự bị. Đây được xem là thông điệp chính trị quan trọng, khẳng định Caracas sẵn sàng đối phó với mọi kịch bản.
Theo giới phân tích, khả năng thực tế hơn là Washington áp đặt phong tỏa đường biển Venezuela dưới danh nghĩa chống buôn ma túy. Biện pháp này có thể nhanh chóng làm gián đoạn thương mại của quốc gia Nam Mỹ, đồng thời tạo sức ép lớn về kinh tế.
Một kịch bản khác là Mỹ đưa ra tối hậu thư khó thực hiện đối với chính quyền Maduro, sau đó triển khai loạt đòn tấn công tên lửa và không kích nhằm vào hạ tầng năng lượng, công nghiệp và giao thông.
Những bước đi này không chỉ gây tổn hại kinh tế mà còn có thể khiến tình hình chính trị – xã hội vốn đã căng thẳng ở Venezuela thêm bất ổn.
Dù vậy, Caracas khẳng định có phương án đáp trả. Giới quan sát cho rằng Venezuela có thể thông qua quan hệ với Nga và một số nước trong khu vực để tìm kiếm sự hỗ trợ, đồng thời dựa vào lợi thế phòng thủ trong chiến tranh bất đối xứng để bảo vệ chủ quyền.
Nguyễn Hải (Theo Topcor)
