Đi làm mà, ai chẳng có đôi ba lần thất nghiệp. Tôi cũng thế.
Năm 23 tuổi, lần đầu tiên tôi hiểu thế nào là thất nghiệp. Lúc đó, trạng thái ấy chỉ đơn giản là mình có 1 khoảng thời gian để đi chơi, đi du lịch, học thêm vài thứ mình thích. Nói chung, thất nghiệp ở tuổi đôi mươi, với tôi là một cảm giác nhẹ tênh, chẳng có gì phải lo âu suy nghĩ. Nhưng đến năm 31 tuổi, mọi thứ hoàn toàn khác.
Tôi vẫn là tôi, vẫn thất nghiệp như 8 năm trước nhưng cảm giác thì không còn nhẹ nhàng vui vẻ được nữa. Tiền thuê nhà, hóa đơn, trách nhiệm với gia đình, và cả nỗi sợ bị tụt lại phía sau. Khi công ty cắt giảm nhân sự và tôi nằm trong danh sách đó, cảm giác đầu tiên không phải là “được nghỉ ngơi”, mà là một cú hụt chân. 8 tháng thất nghiệp sau đó thực sự là một “cuộc chiến” không chỉ với tiền bạc, mà còn với chính mình.
Giờ nghĩ lại khoảng thời gian ấy, tôi vẫn còn thấy sợ. Nhưng đồng thời, tôi cũng rất biết ơn 3 thứ đã “cứu” tôi qua giai đoạn đó.
1. Kỷ luật cá nhân: Mỏ neo giữ tôi lại trong lúc bấp bênh nhất
Những ngày đầu thất nghiệp, tôi từng thử “thả lỏng” như hồi đôi mươi: ngủ đến trưa, đói thì ăn - chẳng thành bữa nào cụ thể, dành hàng giờ lướt mạng,... Nhưng chỉ sau khoảng 3 ngày, tôi bắt đầu thấy mình mệt mỏi hơn, đầu óc nặng nề và đáng sợ hơn là càng ngày càng mất động lực.
Tôi nhận ra khi không còn công việc cố định, nếu không tự tạo kỷ luật, mình sẽ rất dễ trở thành người sống buông thả.
Tôi bắt đầu lại bằng những điều đơn giản: dậy trước 8 giờ, thay đồ như thể vẫn đi làm, dành buổi sáng để tìm việc, chỉnh sửa CV, cập nhật porfolio; buổi chiều tập thể dục hoặc làm việc nhà. Lịch trình không quá khắt khe, nhưng đủ để mỗi ngày trôi qua có mục đích.
Kỷ luật không giúp tôi có việc ngay lập tức, nhưng nó giữ cho tôi không rơi vào trạng thái buông xuôi.
2. Một khoản dự phòng đủ để sống một năm
Trước khi thất nghiệp, tôi không phải người giỏi tiết kiệm. Nhưng may mắn là tôi vẫn có một khoản dự phòng đủ để duy trì chi tiêu cơ bản trong khoảng gần 1 năm.
Khi mất việc, tôi mới hiểu giá trị thật sự của khoản tiền này. Nó không chỉ là tiền, mà là thời gian, là sự tự tin và bình tĩnh. Tôi không phải vội vàng nhận bất cứ công việc nào chỉ vì cần tiền và có thể suy nghĩ xem mình thực sự muốn gì tiếp theo.
Tôi cũng học cách chi tiêu chặt chẽ hơn: Cắt giảm những khoản không cần thiết, ưu tiên những thứ thực sự quan trọng. Không còn những buổi ăn uống xa xỉ hay mua sắm theo cảm hứng, nhưng đổi lại là sự chủ động.
Khoản dự phòng không làm tôi giàu, nhưng nó giúp tôi không bị dồn vào chân tường. Và trong giai đoạn khó khăn, chỉ cần có thêm một chút “khoảng đệm” như vậy, tinh thần đã khác đi rất nhiều.
3. Những mối quan hệ: Thứ kéo tôi ra khỏi cảm giác quẩn quanh bế tắc
Thất nghiệp ở tuổi 31 không chỉ là vấn đề tài chính, mà còn là cảm giác bị tụt hậu. Khi bạn bè, đồng nghiệp đều bận rộn với công việc, còn mình ở nhà, rất dễ rơi vào trạng thái tự thu mình lại.
Đã có lúc tôi gần như không muốn gặp ai, vì sợ những câu hỏi như “dạo này làm gì rồi?”. Nhưng rồi tôi nhận ra, im lặng và né tránh chỉ khiến mọi thứ tệ hơn.
Tôi bắt đầu chủ động liên lạc lại với bạn bè cũ, đồng nghiệp cũ, không chỉ để hỏi cơ hội việc làm mà còn để trò chuyện bình thường. Có người chia sẻ kinh nghiệm, có người giới thiệu cơ hội, có người đơn giản chỉ là lắng nghe. Những cuộc trò chuyện đó giúp tôi nhận ra mình không hề đơn độc. Và đôi khi, chỉ cần có người nhắc rằng “chuyện này rồi cũng qua thôi”, mình đã có thêm động lực để bước tiếp.
8 tháng thất nghiệp ở tuổi 31 không phải quãng thời gian dễ chịu. Nhưng nó dạy tôi nhiều hơn cả những năm đi làm trước đó. Tôi hiểu rõ hơn về bản thân, về khả năng chịu đựng của mình, và về những điều thực sự quan trọng.
20 tuổi thất nghiệp, tôi có thể xem đó là một kỳ nghỉ. 31 tuổi thất nghiệp, tôi buộc phải xem đó là một bài kiểm tra. Nếu có ai đó đang ở trong hoàn cảnh giống tôi từng trải qua, tôi chỉ muốn nói một điều: Bạn không cần phải mạnh mẽ ngay lập tức. Chỉ cần giữ được nhịp sống, giữ được một chút niềm tin, và từng bước nhỏ mỗi ngày, mọi thứ rồi sẽ dần ổn lại.
Ngọc Linh
