Ranh giới giữa một đứa trẻ "hướng nội" và một đứa trẻ "tự ti" rất mong manh. Nếu không sớm nhận biết những thay đổi trong tâm lý của con, cha mẹ rất dễ bỏ lỡ thời điểm vàng để giúp con tháo gỡ rào cản tâm lý. Dưới đây là những biểu hiện tự ti đặc trưng ở trẻ nhỏ mà các bậc phụ huynh cần lưu ý để sớm có phương pháp hỗ trợ phù hợp.
01. Ba chi tiết nhỏ cảnh báo sự tự ti ở trẻ
Sự tự ti ít khi được trẻ bộc lộ trực tiếp qua lời nói, nhưng lại thể hiện rất rõ qua thái độ và hành vi hằng ngày.
Đầu tiên là biểu hiện làm việc gì cũng quá cẩn trọng và dè dặt. Một đứa trẻ lớn lên trong môi trường bị quản lý quá khắt khe, viết sai chữ phải xóa đi viết lại, làm nhầm là bị mắng mỏ gay gắt sẽ dần rơi vào trạng thái cực kỳ gò bó. Trẻ không dám tự do sáng tạo hay thể hiện bản thân, khi trò chuyện với cha mẹ cũng chỉ nói thầm thì vì luôn lo sợ làm sai sẽ bị phạt.
Thứ hai là thói quen quen tay tìm lý do né tránh mỗi khi gặp sự cố. Khi mọi lỗi sai đều phải nhận về những lời chỉ trích, trẻ sẽ nhanh chóng hình thành tâm lý thà không làm còn hơn làm rồi bị mắng. Từ đó, đứng trước các bài tập khó hay công việc nhà, phản ứng đầu tiên của trẻ là đổ lỗi cho đề khó hoặc thầy cô chưa dạy để đùn đẩy trách nhiệm.
 |
| Ảnh minh họa (Ảnh: Sohu) |
Cuối cùng là việc trẻ quá để ý đến ánh mắt và đánh giá của người khác. Những đứa trẻ thường xuyên bị đưa ra so sánh với "con nhà người ta" sẽ trở nên cực kỳ nhạy cảm. Chỉ một ánh nhìn vô tình của thầy cô hay tiếng bàn tán nhỏ của bạn bè cũng đủ khiến trẻ căng thẳng, tự mặc định rằng mọi người đang phán xét hay chê bai mình.
02. Hệ lụy kéo dài đối với tương lai của trẻ
Theo các nghiên cứu về tâm lý lứa tuổi, trẻ bị tự ti kéo dài có nguy cơ gặp cản trở về học tập, giao tiếp và sự nghiệp tương lai cao gấp ba lần so với những đứa trẻ tự tin. Sự chỉ trích và phủ nhận liên tục từ gia đình khiến trẻ dần tin rằng bản thân là kẻ vô dụng, từ đó hình thành thói quen buông xuôi. Khi gặp bài toán khó hay thử thách mới, phản ứng đầu tiên của trẻ luôn là né tránh thay vì chủ động tìm cách giải quyết.
Thực tế cho thấy không ít người dù đã bước sang tuổi trưởng thành vẫn phải loay hoay trong vòng xoáy tự ti do phương pháp giáo dục tạt nước lạnh từ bé. Nhiều trường hợp dù có năng khiếu hay sở thích riêng nhưng vì luôn bị cha mẹ phủ nhận bằng những lời cay nghiệt nên mất đi động lực phấn đấu, sợ bước ra ngoài xã hội và chấp nhận một cuộc sống khép kín, thu mình.
03. Đồng hành và dùng tình yêu thương để giúp con vượt qua
Mọi đứa trẻ tự ti đều có thể tìm thấy nguyên nhân từ chính cách ứng xử của gia đình. Để giúp con lấy lại sự tự tin vốn có, cha mẹ cần bắt đầu từ việc thay đổi thái độ giáo dục hằng ngày.
Trước hết, hãy học cách chấp nhận sự không hoàn hảo của con. Cha mẹ không nên nhai đi nhai lại những thất bại hay lỗi sai nhỏ nhặt của trẻ, làm sai ở đâu thì chỉ cần tập trung xử lý đúng ở đó. Quan trọng hơn, hãy ngừng đưa con ra làm tiêu chuẩn đối chiếu với những đứa trẻ khác.
Bên cạnh đó, cần khuyến khích con chủ động trải nghiệm thông qua những việc làm độc lập vừa sức. Cha mẹ có thể giao cho con tự đi chợ chọn đồ, gọi món khi ăn ngoài hay tự xử lý các tình huống cá nhân. Những thành công nhỏ tích tiểu thành đại sẽ giúp trẻ xây dựng niềm tin vững chắc vào năng lực của bản thân.
Cuối cùng, một không khí gia đình thư thái và ấm áp chính là liều thuốc tốt nhất. Gia đình thường xuyên cãi vã hay căng thẳng chỉ khiến trẻ thêm hoang mang và tự trách bản thân. Sự bao dung, sẵn sàng đồng hành và giúp con giải quyết khó khăn một cách bình tĩnh từ cha mẹ mới là nền tảng vững chắc nhất để trẻ tự tin bước đi trên chặng đường đời.
Thanh Hương
Nguồn: QQ
