Kỳ nghỉ lễ luôn là thời điểm người ta dễ “mở ví” hơn ngày thường. Một phần vì tâm lý nghỉ ngơi xứng đáng được thưởng, phần khác vì xung quanh đâu đâu cũng là lời mời gọi chi tiêu: sale ngập sàn thương mại điện tử, combo du lịch, hội bạn rủ rê ăn chơi, mạng xã hội tràn ngập nội dung tận hưởng. Trong không khí đó, nhiều quyết định mua sắm diễn ra rất nhanh nhưng không phải quyết định nào cũng khôn ngoan.
Có những kiểu tiêu tiền nhìn qua tưởng bình thường, thậm chí hợp lý, nhưng thực chất là dấu hiệu của việc để cảm xúc dẫn dắt quá mạnh. Nói vui là “tiêu tiền EQ thấp” - tiêu không phải vì nhu cầu thật, mà vì phản ứng bốc đồng với hoàn cảnh xung quanh.
Dưới đây là 3 kiểu chi tiêu rất dễ xuất hiện trong kỳ nghỉ lễ.
1. Mua theo combo cho “lời”, dù bản thân không cần
Dịp lễ là mùa của những cụm từ quen thuộc: mua 2 tặng 1, deal sốc hôm nay, combo chỉ còn vài tiếng, đặt càng nhiều càng rẻ. Và rất nhiều người rơi vào chiếc bẫy quen thuộc: Mua vì sợ bỏ lỡ ưu đãi.
Ban đầu chỉ định đặt một bữa ăn, cuối cùng thêm nước, thêm món phụ vì “combo rẻ hơn”. Chỉ tính mua một món skincare, nhưng lại chốt nguyên set vì “chia ra từng món thì hời”. Định đi nghỉ dưỡng đơn giản nhưng nâng phòng vì “thêm chút xíu được nhiều quyền lợi”.
Vấn đề là ưu đãi chỉ thật sự tiết kiệm khi món đồ đó vốn nằm trong nhu cầu của bạn. Nếu mua thêm thứ không dùng tới, số tiền tiết kiệm trên quảng cáo thực chất là khoản chi tăng thêm ngoài kế hoạch.
Rất nhiều người sau lễ nhìn lại mới thấy nhà có thêm vài món chưa mở hộp, tủ lạnh đầy đồ ăn mua cho đủ combo, tài khoản giảm mạnh nhưng chẳng nhớ mình đã mua gì đáng giá.
Tiêu tiền có EQ cao là hiểu rằng không mua mới là tiết kiệm lớn nhất trong nhiều trường hợp.
2. Thấy rảnh là đặt đồ ăn liên tục
Nghỉ lễ ở nhà nghe rất tiết kiệm nhưng với không ít người, đây lại là lúc tiền trôi âm thầm qua từng đơn giao hàng. Sáng ngủ dậy đặt cà phê vì “đang nghỉ nên chiều mình chút”. Trưa ngại nấu ăn nên gọi món. Chiều thèm trà sữa, tối xem phim lại thêm gà rán hoặc snack.
Mỗi đơn vài chục đến hơn trăm nghìn nghe không lớn, nhưng 4-5 ngày nghỉ cộng dồn có thể bằng cả tuần đi chợ.
Điều thú vị là nhiều khoản chi kiểu này không đến từ nhu cầu ăn uống thật sự, mà từ cảm giác rảnh rỗi. Khi lịch trình trống, con người dễ tìm niềm vui nhanh trong việc ăn gì đó mới, uống gì đó ngon, bấm vài thao tác là có người mang tới tận nơi.
Đó là lý do không ít người hết lễ vừa tăng cân nhẹ vừa giật mình vì sao sao kê dài bất tận.
Không ai nói kỳ nghỉ phải tự nấu ba bữa nhưng nếu cứ để sự buồn tay và buồn miệng quyết định chi tiêu, bạn sẽ thấy tiền biến mất rất nhanh mà trải nghiệm nhận lại không nhiều.
3. Mượn trước tương lai để vui hiện tại
Một trong những kiểu tiêu tiền EQ thấp rõ nhất dịp lễ là tư duy: Cứ tiêu đã, tháng sau tính. Quẹt thẻ tín dụng trước, dùng ví trả sau trước, vay bạn bè trước, miễn sao kỳ nghỉ này phải vui trọn vẹn.
Tâm lý này dễ hiểu. Ai cũng muốn những ngày nghỉ hiếm hoi trở nên đáng nhớ. Nhưng niềm vui mua bằng tiền của tháng sau thường đi kèm cái giá không dễ chịu: vừa đi làm lại đã thấy lương có nơi chờ sẵn để trừ, chưa hết tháng đã phải co kéo chi tiêu, tâm trạng hậu nghỉ lễ tụt nhanh vì áp lực tài chính.
Nhiều người tưởng rằng vài triệu trả sau không đáng kể, nhưng thói quen này nguy hiểm ở chỗ nó khiến cảm giác giới hạn tiền bạc bị mờ đi. Khi không phải trả ngay, con người dễ chi vượt khả năng thật của mình.
Kỳ nghỉ đáng nhớ không nhất thiết phải là kỳ nghỉ đắt đỏ. Một chuyến đi ngắn vừa túi tiền, vài cuộc hẹn chất lượng, thời gian nghỉ ngơi đúng nghĩa đôi khi giá trị hơn nhiều so với những khoản tiêu vượt sức chỉ để có vài ngày hào hứng.
EQ trong chi tiêu không nằm ở chuyện bạn tiêu nhiều hay ít. Nó nằm ở việc bạn có hiểu lý do mình đang tiêu hay không. Mua vì nhu cầu khác hoàn toàn mua vì sợ lỡ deal. Gọi món vì muốn thưởng thức khác với gọi liên tục vì rảnh. Đi chơi bằng tiền mình có khác với tận hưởng bằng tiền của tương lai.
Kỳ nghỉ lễ vốn để nạp năng lượng, không phải để tạo thêm stress tài chính sau đó. Nếu trước khi thanh toán, bạn dừng vài giây để hỏi: “Mình thật sự cần hay chỉ đang bị cuốn theo?”, rất nhiều khoản tiền sẽ ở lại đúng chỗ.
Và đôi khi, quyết định trưởng thành nhất trong dịp lễ không phải là tiêu sao cho sang, mà là vui xong vẫn còn tiền để sống tiếp sau ngày đi làm đầu tiên.
Hải My
