Trong một động thái nhằm gia tăng sức ép quân sự lên Iran, Không quân Hoa Kỳ vừa thực hiện đợt tái triển khai lực lượng quy mô lớn, đưa hai phi đoàn tiêm kích F-16CJ từ các căn cứ tại Mỹ và châu Âu tới Trung Đông. Mặc dù địa điểm đóng quân cụ thể vẫn được giữ kín, các dữ liệu theo dõi nguồn mở cho thấy vào ngày 19/2 vừa qua, khoảng 36 chiếc F-16 đã đáp xuống khu vực này, trong đó có 24 chiếc thuộc biến thể F-16CJ chuyên dụng.
"Thợ săn radar" F-16CJ và sức mạnh áp chế
Khác biệt hoàn toàn với dòng F-16C tiêu chuẩn, biến thể F-16CJ được thiết kế riêng cho nhiệm vụ Chế áp Phòng không đối phương (SEAD). Điểm mấu chốt nằm ở hệ thống nhắm mục tiêu AN/ASQ-213 HARM (HTS) – một thiết bị thu phát dạng pod gắn bên hông cửa hút khí. Hệ thống này cho phép máy bay dò tìm các tín hiệu phát xạ radar của đối phương một cách thụ động, sau đó cung cấp dữ liệu định vị chính xác cho tên lửa chống bức xạ AGM-88 HARM – "con bài chiến lược" của quân đội Mỹ trong việc vô hiệu hóa các lưới lửa phòng không.
Nhờ thiết bị HTS, phi công F-16CJ có thể xây dựng bản đồ số về vùng phủ sóng radar của đối phương theo thời gian thực. Từ đó, họ có thể ưu tiên tiêu diệt các trạm phát sóng nguy hiểm nhất mà không cần bật radar của chính mình, giúp duy trì yếu tố bất ngờ. Để tăng khả năng sống sót, các tiêm kích này còn mang theo các thiết bị tác chiến điện tử nhằm gây nhiễu đầu dò của đối phương.
Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định đây vẫn là một giải pháp nâng cấp cơ bản nếu so với "pháo đài điện tử" EA-18G Growler của Hải quân. Hiện tại, dòng F-16CJ đang dần được cho nghỉ hưu. Ngay cả tại Phi đoàn Tiêm kích số 35 ở căn cứ Misawa (Nhật Bản) – nơi vốn được ưu tiên cao nhất cho loại máy bay này – chúng cũng đang bị thay thế bởi tiêm kích tàng hình F-35A.
Vai trò không thể thay thế trong lưới lửa hiện đại
Bên cạnh F-16CJ, Mỹ cũng triển khai dòng F-35 thế hệ thứ năm. Dù sở hữu hệ thống cảm biến thụ động và bộ tác chiến điện tử cực kỳ tinh vi, nhưng do F-35 vẫn chưa được cập nhật phần mềm Block 4, chúng hiện chưa thể khai hỏa tên lửa AGM-88 để đánh phá các đài radar. Điều này vô hình trung biến F-16CJ trở thành mắt xích không thể thay thế trong kịch bản tác chiến hiện nay.
Song song đó, Hải quân Mỹ cũng thể hiện quyết tâm khi điều động các biên đội EA-18G Growler tới Trung Đông. Cuối tháng 1, một đợt triển khai hiếm hoi đã diễn ra khi 6 chiếc Growler được đưa đến căn cứ đất liền Muwaffaq Salti tại Jordan, phối hợp cùng các phi đội khác trên hai tàu sân bay USS Abraham Lincoln và USS Gerald Ford đang túc trực trong khu vực.
Đối đầu với mạng lưới phòng không đa tầng của Iran
Do F-16 là dòng tiêm kích có tầm hoạt động tương đối ngắn, Không quân Mỹ đã phải huy động thêm một lượng lớn máy bay tiếp dầu KC-135 để hỗ trợ duy trì sự hiện diện trên không. Việc tập trung vào các khí tài áp chế phòng không được xem là yếu tố sống còn nếu nổ ra xung đột với Tehran.
Mặc dù Iran chỉ sở hữu một hạm đội máy bay chiến đấu lạc hậu từ nhiều năm trước, nhưng mạng lưới phòng không mặt đất của nước này lại cực kỳ đáng gờm. Hệ thống phòng thủ của Iran được xây dựng đa tầng với nhiều khí tài hiện đại.
Về tầm xa, các biến thể nội địa Bavar 373 và Khordad 15, hệ thống S-300PMU-2 của Nga, cùng các tổ hợp S-200D do Liên Xô sản xuất đã được hiện đại hóa. Đáng chú ý, một số báo cáo cho thấy Iran đã tiếp nhận các hệ thống HQ-9B mới từ Trung Quốc vào năm 2025. Với Tầm trung và ngắn, các hệ thống cơ động như 3rd of Khordad và Tor tạo nên lớp bảo vệ dày đặc, sẵn sàng đáp trả bất kỳ cuộc xâm nhập đường không nào.
Quốc Vinh (Theo Military Watch)
