Theo bác sĩ Trương Nghị, Phó khoa Nội soi Tiêu hóa, Bệnh viện Tân Hoa (Trung Quốc), không ít nguy cơ ung thư bắt nguồn từ những cách nấu nướng, bảo quản thực phẩm rất quen thuộc, lặp đi lặp lại suốt nhiều năm.
Đáng lo ngại hơn, phần lớn các thói quen này xuất hiện ở hầu hết mọi gia đình. Khi chưa gây ra triệu chứng rõ ràng, chúng thường bị bỏ qua. Nhưng về lâu dài, đây có thể là “mồi lửa” cho nhiều bệnh lý nguy hiểm, trong đó có ung thư.
1. Không thay đũa, thớt định kỳ: Nguy cơ ung thư gan rình rập
Đũa và thớt là hai vật dụng tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm mỗi ngày, nhưng lại thường bị “lãng quên” trong danh sách cần thay mới. Nhiều gia đình chỉ bỏ đi khi thấy nứt gãy rõ rệt, trong khi các khe rãnh nhỏ, bề mặt ẩm hay mốc li ti mới chính là mối nguy lớn.
Theo bác sĩ Trương Nghị, những vết nứt trên đũa gỗ, đũa tre hay thớt gỗ là môi trường lý tưởng cho nấm mốc phát triển, đặc biệt là aflatoxin – độc tố từng được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào nhóm chất gây ung thư loại 1. Phơi nhiễm aflatoxin kéo dài có liên quan mật thiết đến ung thư gan.
Chuyên gia khuyến cáo:
-
Đũa tre, đũa gỗ nên thay sau 3-6 tháng sử dụng.
-
Đũa nhựa không nên dùng quá 1 năm vì có thể giải phóng chất độc khi xuống cấp.
-
Đũa inox cần kiểm tra thường xuyên, tránh trầy xước sâu.
Với thớt, tuyệt đối không dùng chung cho thực phẩm sống và chín. Khi thấy thớt có mùi lạ, mốc hoặc vết dao hằn sâu, cần thay ngay để tránh nhiễm khuẩn chéo.
2. Chờ dầu bốc khói mới cho đồ ăn vào: Thói quen “giết người” trong bếp
Nhiều người tin rằng chờ dầu bốc khói mới cho thực phẩm vào chảo sẽ giúp món ăn thơm ngon hơn. Thực tế, đây lại là một trong những thói quen nguy hiểm nhất.
Khi dầu bị đun ở nhiệt độ quá cao, nó sẽ sinh ra các chất độc như benzo[a]pyrene và axit béo chuyển hóa. Những hợp chất này có thể làm tăng nguy cơ ung thư đường tiêu hóa, đồng thời liên quan đến các bệnh tim mạch nếu tích tụ lâu dài trong cơ thể.
Không chỉ dầu ăn, ngay cả chảo nấu cũng có thể bị oxy hóa ở nhiệt độ cao, giải phóng thêm các chất không có lợi cho sức khỏe. Các chuyên gia khuyến nghị nên làm nóng chảo trước, sau đó cho dầu vào khi chảo vừa nóng và nấu ngay, thay vì chờ dầu bốc khói.
Ngoài ra, bật máy hút mùi sớm và duy trì vài phút sau khi tắt bếp cũng giúp giảm đáng kể lượng khói độc trong không khí. Về lâu dài, nên ưu tiên các phương pháp chế biến lành mạnh hơn như hấp, luộc, hạn chế chiên xào nhiệt độ cao.
3. Bảo quản thức ăn trong tủ lạnh sai cách: “Ổ” nitrosamine gây ung thư
Tủ lạnh không phải “két sắt an toàn” cho mọi loại thực phẩm như nhiều người vẫn nghĩ. Thiết bị này chỉ làm chậm quá trình hư hỏng, chứ không thể tiêu diệt hoàn toàn vi khuẩn.
Thức ăn thừa nếu để hở, bảo quản quá lâu hoặc hâm nóng đi hâm nóng lại nhiều lần sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, đồng thời làm tăng hàm lượng nitrit. Khi vào dạ dày, nitrit có thể chuyển hóa thành nitrosamine – một hợp chất có liên quan đến ung thư.
Nguy cơ này càng lớn nếu thói quen trên kéo dài, nhất là trong điều kiện thời tiết nóng ẩm. Các bác sĩ khuyến cáo:
-
Thức ăn thừa cần đậy kín và cho vào tủ lạnh ngay sau khi nguội.
-
Không bảo quản quá 3 ngày.
-
Chỉ nên hâm nóng lại tối đa một lần.
Về lâu dài, nấu vừa đủ cho mỗi bữa vẫn là lựa chọn an toàn nhất cho sức khỏe.
4. Dùng dầu ép truyền thống để nấu nướng: Lợi bất cập hại
Nhiều gia đình chuộng dầu ép truyền thống vì tin rằng “tự nhiên thì sẽ tốt hơn”. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, loại dầu này tiềm ẩn không ít rủi ro nếu dùng sai cách.
Do chưa qua tinh luyện, dầu ép thường chứa nhiều tạp chất, dễ tạo khói khi nấu ở nhiệt độ cao và thường không có hạn sử dụng rõ ràng. Nếu bảo quản kém, dầu có thể bị oxy hóa nhanh, sinh ra các chất có hại cho gan, làm tăng nguy cơ ung thư và các bệnh đường hô hấp.
Lời khuyên của chuyên gia là nên chọn dầu thực vật tinh luyện từ các nhà sản xuất uy tín, đóng chai dung tích nhỏ và sử dụng luân phiên nhiều loại dầu khác nhau. Cách này giúp giảm nguy cơ tích tụ chất độc khi dùng lâu dài.
Ung thư không phải lúc nào cũng đến từ những yếu tố lớn lao. Đôi khi, nó bắt nguồn từ chính những thói quen rất đời thường trong gian bếp mỗi ngày. Nhận diện sớm và thay đổi kịp thời chính là cách đơn giản nhưng hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình.
Trang Đào (Theo Sohu)
