Bước sang tuổi 40, nhiều đàn ông bắt đầu nhận ra cơ thể đã thay đổi theo cách khó có thể phớt lờ. Vòng bụng lớn hơn, cơ bắp ít săn chắc, sức bền giảm, những buổi thức khuya hay vài ngày liên tục ngồi trước máy tính cũng để lại cảm giác mệt mỏi rõ rệt hơn trước.
Với không ít người, đây cũng là thời điểm họ lần đầu bước vào phòng gym. Câu hỏi thường xuất hiện ngay sau đó là liệu cơ thể ở tuổi 40 còn đủ khả năng thay đổi hay những năm tháng tốt nhất để tăng cơ, giảm mỡ đã trôi qua.
Tập gym ở tuổi 40
Câu trả lời từ khoa học tích cực hơn nhiều so với suy nghĩ phổ biến. Tuổi 40 không phải thời điểm cơ thể ngừng đáp ứng với tập luyện. Một nghiên cứu tổng hợp công bố trên Sports Medicine năm 2025, phân tích 151 thử nghiệm với hơn 6.300 người lớn tuổi, cho thấy tập kháng lực có thể cải thiện khối cơ, kích thước cơ, sức mạnh cùng khả năng vận động. Đáng chú ý, ngay cả khối lượng tập tương đối thấp cũng tạo ra những cải thiện đáng kể về khối nạc và kích thước cơ ở nhóm người khỏe mạnh.
Điều đó có nghĩa một người đàn ông chưa từng tập luyện nghiêm túc ở tuổi 40 vẫn có thể thay đổi vóc dáng. Cơ thể vẫn có khả năng xây dựng cơ bắp, tăng sức mạnh, giảm lượng mỡ thừa nếu được đặt vào một chương trình vận động phù hợp.
Vấn đề nằm ở chỗ mục tiêu của một người 40 tuổi không nên giống hoàn toàn với một người 20 tuổi.
Ở tuổi đôi mươi, động lực bước vào phòng gym có thể đơn giản là muốn có cơ bụng rõ hơn, vai rộng hơn hay nâng được mức tạ lớn hơn. Sau tuổi 40, giá trị của việc tập luyện bắt đầu dịch chuyển. Một cơ thể khỏe mạnh không chỉ được đo bằng số kilogram có thể nâng mà còn bằng khả năng leo cầu thang mà không hụt hơi, chơi cùng con mà không đau lưng, duy trì sức mạnh để phục vụ những hoạt động thường ngày.
Đây cũng là lý do tập kháng lực trở nên quan trọng khi con người bước vào trung niên. Tổ chức y tế thế giới (WHO) khuyến nghị người trưởng thành thực hiện các hoạt động tăng cường cơ bắp cho những nhóm cơ chính ít nhất hai ngày mỗi tuần, đồng thời duy trì 150 đến 300 phút vận động cường độ vừa mỗi tuần hoặc mức tương đương ở cường độ cao.
Điều đáng lưu ý là người mới tập ở tuổi 40 không cần bắt đầu bằng những buổi tập nặng. WHO cũng khuyến nghị những người ít vận động nên bắt đầu từ lượng vận động nhỏ rồi tăng dần thời lượng, tần suất cùng cường độ.
Đây có thể là khác biệt lớn nhất giữa việc tập luyện ở tuổi 40 với tuổi 20. Cơ thể vẫn có thể thích nghi, song khả năng hồi phục trở thành yếu tố cần được tính đến. Một buổi tập khiến cơ thể đau nhức nhiều ngày không nhất thiết là một buổi tập hiệu quả. Với người mới bắt đầu, mục tiêu quan trọng hơn là tạo ra một nhịp tập có thể duy trì trong nhiều tháng.
Thực tế, điều khó nhất với một người đàn ông 40 tuổi đôi khi không nằm ở phòng gym mà nằm ở những thứ diễn ra bên ngoài phòng gym. Công việc, gia đình, những bữa ăn thất thường, giấc ngủ thiếu ổn định cùng nhiều giờ ngồi một chỗ có thể khiến nỗ lực tập luyện bị triệt tiêu nếu không được điều chỉnh.
Dinh dưỡng cũng bắt đầu đóng vai trò quan trọng hơn khi mục tiêu là thay đổi thành phần cơ thể. Cơ bắp không được xây dựng chỉ bằng những buổi tập. Một chế độ ăn đủ năng lượng, protein cùng các chất dinh dưỡng cần thiết giúp cơ thể có nguyên liệu phục hồi sau vận động.
Tuy nhiên, đây không phải lý do để một người mới tập lao vào các loại thực phẩm bổ sung. Điều quan trọng trước tiên vẫn là một chế độ ăn có đủ protein từ những thực phẩm quen thuộc như thịt, cá, trứng, sữa hay các loại đậu. Thực phẩm bổ sung chỉ có ý nghĩa khi nó giải quyết được một nhu cầu cụ thể trong chế độ ăn.
Một thay đổi khác cũng đáng chú ý là cách đánh giá kết quả. Một người đàn ông 40 tuổi có thể không giảm nhiều kilogram sau vài tháng tập luyện. Điều đó không có nghĩa cơ thể không thay đổi. Nếu vòng eo giảm, sức mạnh tăng, cơ bắp phát triển, khả năng vận động tốt hơn thì chiếc cân có thể không phản ánh đầy đủ kết quả.
Có lẽ đây mới là điều đàn ông bước vào tuổi 40 cần thay đổi trong suy nghĩ về gym. Mục tiêu không nhất thiết là tìm lại cơ thể của tuổi 20. Quan trọng hơn là xây dựng một cơ thể đủ khỏe để bước vào tuổi 50, 60 với ít sự phụ thuộc hơn vào thuốc men, ít giới hạn hơn trong vận động.
Một người 40 tuổi bắt đầu tập gym hôm nay chắc chắn không thể quay lại tuổi 20. Họ cũng không cần làm điều đó.
Cơ thể vẫn thay đổi khi được vận động đúng cách. Cơ bắp vẫn có thể phát triển, sức mạnh vẫn có thể tăng, vòng eo vẫn có thể thu nhỏ. Những gì mất đi theo tuổi tác không phải lúc nào cũng có thể lấy lại, song rất nhiều thứ có thể được duy trì, cải thiện hoặc làm chậm quá trình suy giảm.
Vì vậy, câu hỏi có lẽ không phải là 40 tuổi có còn kịp hay không. Câu hỏi đáng đặt ra hơn là nếu tiếp tục chờ thêm 5 hoặc 10 năm nữa, cơ thể khi đó sẽ còn dễ thay đổi đến đâu./
Mai Mai
