Theo thống kê mới nhất của Bộ Y tế, Việt Nam hiện có trên 10 triệu người mắc bệnh thận mạn, trong đó khoảng 26.000 bệnh nhân đã bước vào giai đoạn cuối, cần lọc máu định kỳ hoặc ghép thận để duy trì sự sống. Đáng lo ngại hơn, tỷ lệ người trẻ mắc bệnh đang tăng nhanh và phần lớn chỉ phát hiện khi bệnh đã trở nặng do thiếu thói quen kiểm tra sức khỏe định kỳ và chủ quan trước các dấu hiệu cảnh báo ban đầu.
Người trẻ bị suy thận liên quan đến nhiều vấn đề, trong đó ngoài nguyên nhân do viêm cầu thận thì thói quen ăn uống, sinh hoạt không điều độ cũng là yếu tố nguy cơ thúc đẩy các bệnh lý chuyển hóa sớm, gây ra nhiều bệnh lý trong đó có bệnh thận mạn.
Trên thực tế, không ít bạn trẻ hiện nay vẫn duy trì lối sống tiềm ẩn nguy cơ cao: ăn mặn, uống nước ngọt thường xuyên, lạm dụng thuốc giảm đau, dùng thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc, thức khuya, ít vận động… Tất cả những thói quen này âm thầm bào mòn chức năng thận, từng ngày một đẩy người trẻ đến gần căn bệnh mạn tính nguy hiểm.
Đặc biệt, một số món ăn quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày tưởng chừng vô hại nhưng lại là "gánh nặng âm thầm" cho thận. Nếu tiêu thụ thường xuyên, những thực phẩm này có thể khiến thận suy yếu dần theo thời gian, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý nguy hiểm như viêm thận, sỏi thận, thậm chí suy thận.
Dưới đây là 5 nhóm thực phẩm phổ biến nhưng nếu lạm dụng sẽ khiến thận đuối sức:
1. Nước ngọt chứa phốt pho
Các loại nước ngọt có màu sẫm, nước tăng lực có thể chứa phốt pho dạng phụ gia, giúp tăng vị và kéo dài thời hạn sử dụng.
Theo Times of India, loại phốt pho này dễ hấp thụ hơn so với phốt pho tự nhiên trong thực phẩm, từ đó làm tăng nhanh nồng độ phốt pho trong máu - yếu tố nguy cơ lớn đối với người bệnh thận.
Một nghiên cứu trên Journal of Renal Nutrition chỉ ra rằng lượng phốt pho cao trong khẩu phần ăn có liên quan đến tốc độ suy giảm chức năng thận ở bệnh nhân bệnh thận mạn.
Khuyến cáo: Người có nguy cơ mắc bệnh thận nên tránh các loại nước ngọt, thay thế bằng nước lọc, nước ép trái cây tươi hoặc các loại trà thảo mộc không đường.
2. Thực phẩm chế biến sẵn nhiều muối và chất béo
Mì ăn liền, xúc xích, khoai tây chiên, bánh kẹo đóng gói... đều nằm trong nhóm thực phẩm siêu chế biến, chứa nhiều natri, chất béo bão hòa, đường bổ sung và phụ gia, gây gánh nặng lớn cho hệ bài tiết.
Nghiên cứu công bố trên American Journal of Kidney Diseases cho thấy: người ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn có nguy cơ mắc bệnh thận cao hơn 24% so với người ít tiêu thụ nhóm này.
Lời khuyên: Ưu tiên thực phẩm tươi, nguyên chất như rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt. Luôn đọc nhãn dinh dưỡng để kiểm soát lượng natri và phụ gia nạp vào cơ thể.
3. Thịt đỏ quá giàu protein
Thịt đỏ như thịt bò, cừu, lợn... là nguồn protein dồi dào. Tuy nhiên, khi tiêu thụ quá mức, cơ thể sẽ sản sinh nhiều chất thải như ure và creatinine, buộc thận phải hoạt động cật lực để loại bỏ.
Tổ chức Thận Quốc gia Mỹ (NKF) cảnh báo: Chế độ ăn quá giàu protein động vật có thể làm tăng tốc độ tiến triển của bệnh thận mạn, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người có yếu tố nguy cơ.
Giải pháp thay thế: Chuyển sang protein dễ tiêu hóa như đậu, đỗ, cá, sữa chua ít béo… để giảm tải cho thận mà vẫn đảm bảo đủ dinh dưỡng.
4. Các món nội tạng
Gan, thận, lòng, óc… chứa nhiều purin, chất sẽ phân hủy thành axit uric trong máu. Khi axit uric tăng cao, dễ hình thành sỏi thận hoặc gây bệnh gout, đặc biệt ở người có chức năng thận yếu.
Theo Mayo Clinic, giảm purin trong chế độ ăn là biện pháp quan trọng giúp kiểm soát axit uric và ngăn ngừa tổn thương thận.
5. Dưa chua
Dưa chua, cà muối, kim chi là món khoái khẩu của nhiều gia đình. Tuy nhiên, chúng chứa lượng natri cao - một trong những "kẻ thù" nguy hiểm với thận.
Nghiên cứu từ Every Well Health cho thấy: dư thừa natri làm cơ thể giữ nước, tăng huyết áp và tổn thương thận theo thời gian. Đặc biệt ở người có chức năng thận suy giảm, ăn mặn còn khiến rối loạn điện giải, dẫn đến biến chứng tim mạch.
Gợi ý: Giảm lượng dưa chua trong khẩu phần ăn, thay bằng các món rau luộc, rau trộn ít muối hoặc rau quả tươi.
Nguyễn Phượng (Tổng hợp)
