Theo trang tin The Verge, các nhà sản xuất ô tô vẫn tiếp tục đưa thêm ngày càng nhiều công nghệ vào xe, bất chấp những dấu hiệu cho thấy người tiêu dùng đang dần mệt mỏi với màn hình cỡ lớn, phần mềm lỗi và những tính năng không thực sự giải quyết vấn đề trong quá trình sử dụng.
Khảo sát công nghệ mới nhất của công ty dịch vụ thị trường toàn cầu nổi tiếng của Mỹ J.D. Power cho thấy một nghịch lý đáng chú ý: những công nghệ được chủ xe đánh giá cao nhất lại thường là những tính năng kín đáo, hoạt động gần như âm thầm và đòi hỏi rất ít sự chú ý từ người lái.
J.D. Power đã khảo sát 68.084 chủ sở hữu xe đời mới thuộc phiên bản 2026 sau 90 ngày sử dụng. Nghiên cứu đánh giá 40 công nghệ ô tô, trải rộng từ tiện nghi và thoải mái, xe kết nối mạng, hỗ trợ lái xe cho tới xe điện và các công nghệ xe thông minh.
Kết quả cho thấy khách hàng không nhất thiết muốn chiếc xe của mình có ít công nghệ hơn. Điều họ thực sự mong muốn là công nghệ phải giúp việc lái xe trở nên dễ dàng, thuận tiện và ít áp lực hơn, thay vì biến khoang lái thành một hệ thống ngày càng phức tạp mà người dùng phải liên tục học cách vận hành.
Công nghệ tốt nhất là công nghệ người lái gần như không cần để ý
Những tính năng đạt điểm cao nhất trong khảo sát J.D. Power đều có một điểm chung, đó là chúng hoạt động một cách kín đáo và giảm bớt thao tác cho người sử dụng.
Tiêu biểu là hệ thống khởi động thông minh (smart ignition), cho phép xe tự động khởi động và tắt máy dựa trên thao tác của tài xế. Một ví dụ khác là hệ thống điều hòa không khí thông minh (smart HVAC), sử dụng trí tuệ nhân tạo để tự động điều chỉnh môi trường trong khoang lái nhằm đạt được sự thoải mái và hiệu quả tối đa.
Đây chính là những “người chiến thắng” lớn trong khảo sát của J.D. Power, chủ yếu bởi chúng không đòi hỏi người lái phải dành thêm sự chú ý cho chiếc xe. Riêng hệ thống khởi động thông minh đạt mức độ hài lòng tổng thể cao nhất, đồng thời chỉ ghi nhận 2,4 lỗi trên mỗi 100 xe.
Theo Doron Hikry, giám đốc thành công của khách hàng tại J.D. Power, kết quả này mang đến một thông điệp tương đối rõ ràng cho các hãng xe.
Hikry cho biết trong một thông cáo báo chí rằng: “Đối với các nhà sản xuất ô tô, cơ hội nằm ở việc ưu tiên các công nghệ giúp việc lái xe trở nên đơn giản hơn chứ không phải phức tạp hơn. Các tính năng giải quyết các vấn đề thực tế mà không làm tăng thêm nỗ lực hay áp lực cho tài xế mới là những tính năng gây được tiếng vang lớn nhất với khách hàng”.
Trái ngược với những công nghệ âm thầm hỗ trợ người lái, một số tính năng được thiết kế để gây ấn tượng lại nhận được phản hồi kém tích cực hơn. Đứng cuối bảng xếp hạng về mức độ hài lòng là màn hình dành cho hành khách, loại màn hình phụ được tích hợp vào bảng táp - lô ngay phía trước ghế hành khách.
Những màn hình này ban đầu xuất hiện trên các thương hiệu cao cấp như Mercedes, BMW và Porsche, nhưng vẫn chưa phổ biến rộng rãi trên các dòng xe phổ thông. Dữ liệu khảo sát cho thấy lý do có thể nằm ở chính mức độ hữu dụng hạn chế của chúng.
Hơn 1/3 số chủ xe sở hữu màn hình hành khách cho biết họ chưa từng thử sử dụng tính năng này. Chỉ 6% cho biết họ sử dụng màn hình hành khách mỗi khi lái xe.
Với những con số như vậy, màn hình hành khách dường như đang trở thành ví dụ điển hình cho tình trạng các hãng xe bổ sung công nghệ chỉ vì có thể làm được, thay vì vì khách hàng thực sự cần nó.
Điều này đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh màn hình ngày càng trở thành tâm điểm trong thiết kế nội thất ô tô. Trong khi các nhà sản xuất có xu hướng tăng kích thước và số lượng màn hình để tạo cảm giác hiện đại, người dùng lại đang cho thấy rằng một giao diện công nghệ phức tạp không đồng nghĩa với trải nghiệm tốt hơn.
Lái xe rảnh tay chưa chắc khiến khách hàng hài lòng hơn
Một lĩnh vực công nghệ khác cũng chưa hoàn toàn giành được sự tin tưởng của người dùng là lái xe rảnh tay, hay tự động hóa Cấp độ 2 Cộng (Level 2 Plus).
Nhóm công nghệ này bao gồm những hệ thống như Tự lái hoàn toàn (Full Self - Driving) của Tesla, BlueCruise của Ford, Super Cruise của GM và Drive Pilot của Mercedes.
Không giống các hệ thống Cấp độ 2 (Level 2), vốn yêu cầu tài xế phải đặt tay lên vô lăng, các hệ thống L2 Plus cho phép người lái hoàn toàn rảnh tay trên một số đoạn đường nhất định.
Thoạt nhìn, khả năng tự động hóa cao hơn có thể được xem là một bước tiến rõ ràng. Tuy nhiên, khảo sát của J.D. Power cho thấy người dùng chưa chắc nhìn nhận như vậy.
Các chủ xe cho biết họ đánh giá các hệ thống L2 cao hơn về thiết kế và chất lượng trải nghiệm. Điều đó cho thấy việc tăng mức độ tự động hóa không nhất thiết dẫn đến mức độ hài lòng cao hơn.
Dữ liệu về lỗi cũng củng cố nhận định này. Các hệ thống Cấp độ 2 ghi nhận 14,3 lỗi trên mỗi 100 xe, cao hơn một chút so với mức 13,8 lỗi trên mỗi 100 xe của các hệ thống L2 Plus.
Khoảng cách không lớn, nhưng kết quả lại đáng chú ý bởi L2 Plus được thiết kế để cung cấp mức độ tự động hóa cao hơn. Việc hệ thống tiên tiến hơn không tạo ra lợi thế rõ rệt về mức độ hài lòng cho thấy khách hàng vẫn coi trọng khả năng kiểm soát và sự rõ ràng trong cách công nghệ hỗ trợ họ.
Ông Hikry cho biết: “Kết quả cho thấy hiện tại người sở hữu có thể cảm thấy thoải mái hơn với các hệ thống hỗ trợ rõ ràng cho tài xế thay vì các hệ thống mang lại mức độ tự động hóa cao hơn”.
Nhìn rộng hơn, khảo sát J.D. Power không cho thấy người dùng đang quay lưng với công nghệ trên ô tô. Ngược lại, họ dường như đang phân biệt ngày càng rõ giữa công nghệ thực sự hữu ích và những tính năng được bổ sung chủ yếu để làm chiếc xe có vẻ hiện đại hơn.
Những giải thưởng công nghệ dành cho từng mẫu xe cũng làm nổi bật xu hướng này. Cả Cadillac Escalade và Toyota Tundra đều giành chiến thắng nhờ gương camera. Các nhà sản xuất ô tô khác đạt giải thưởng với những tính năng như camera điểm mù, chìa khóa kỹ thuật số, lái xe bằng một bàn đạp và bộ lập lịch sạc xe điện.
Điểm chung của những tính năng này là chúng giải quyết một nhu cầu cụ thể trong quá trình sử dụng xe. Chúng có thể giúp người lái quan sát tốt hơn, tiếp cận phương tiện thuận tiện hơn, kiểm soát xe đơn giản hơn hoặc quản lý quá trình sạc xe điện hiệu quả hơn.
Thông điệp từ người dùng vì thế tương đối nhất quán: họ không phản đối việc chiếc xe có thêm công nghệ, miễn là công nghệ đó thực sự làm cho trải nghiệm tốt hơn.
Trong một ngành công nghiệp đang chạy đua để biến ô tô thành những thiết bị công nghệ ngày càng phức tạp, kết quả khảo sát của J.D. Power có thể được xem như một lời nhắc nhở quan trọng.
Giá trị của công nghệ không nằm ở số lượng màn hình, mức độ tự động hóa hay số tính năng được liệt kê trong bảng thông số. Với người dùng, một công nghệ tốt trước hết phải giải quyết được vấn đề mà họ gặp phải, đồng thời không tạo ra thêm áp lực để sử dụng nó.
Nói cách khác, tương lai của công nghệ ô tô có thể không phải là làm cho chiếc xe làm được nhiều thứ hơn bằng mọi giá, mà là khiến những việc vốn đã có trở nên đơn giản hơn. Và đôi khi, công nghệ được đánh giá cao nhất lại chính là công nghệ mà người lái gần như không nhận ra mình đang sử dụng.
* Nguồn: The Verge.
Vũ Hoàng
