157 triệu tài khoản đã được xác thực với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư
Ngày 12/5, Diễn đàn Digital Trust in Finance 2026 với chủ đề “Xây dựng niềm tin số tài chính trong kỷ nguyên AI” diễn ra tại Hà Nội. Sự kiện do Liên minh Niềm tin số phối hợp cùng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia đồng tổ chức, dưới sự bảo trợ của Bộ Công an, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Tài chính.
Diễn đàn có sự tham dự của Thượng tướng Phạm Thế Tùng, ông Phạm Tiến Dũng, ông Nguyễn Đức Chi cùng nhiều chuyên gia, đại diện cơ quan quản lý và doanh nghiệp tài chính, ngân hàng.
Tại sự kiện, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng cho biết, trong những năm qua, ngành ngân hàng đã đạt được nhiều kết quả quan trọng trong chuyển đổi số. Các dịch vụ ngân hàng điện tử, thanh toán số, định danh khách hàng điện tử, xác thực sinh trắc học, ngân hàng di động, ví điện tử và các hệ sinh thái tài chính đã phát triển mạnh mẽ mang lại nhiều tiện ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp.
Phó Thống đốc NHNN Phạm Tiến Dũng
Ngày nay, người dân có thể mở tài khoản, chuyển tiền, thanh toán hóa đơn, gửi tiết kiệm, vay vốn, đầu tư tiếp cận nhiều dịch vụ tài chính chỉ bằng một thiết bị di động. Đây là những thành quả đáng ghi nhận trong nỗ lực đổi mới sáng tạo, đầu tư công nghệ và cải cách quy trình trong toàn ngành ngân hàng.
Hiện nay, nhiều ngân hàng đã đạt trên 95% giao dịch trên kênh số. Hệ thống của Napas có thể cao điểm xử lý hơn 40 triệu giao dịch trong một ngày và toàn hệ thống ngân hàng đang xử lý 800 nghìn tỷ đồng mỗi ngày. Như vậy, khoảng 40 đến 50 tỷ đô la đang được chuyển qua hệ thống thanh toán mỗi ngày là con số rất lớn.
Chúng ta cũng có khoảng 88% người dân, người trưởng thành có tài khoản tại ngân hàng và tất cả các tài khoản này - 157 triệu tài khoản - đã được xác thực với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Nếu khách hàng không xác thực thì không thể thực hiện giao dịch trên mạng.
Những nguy cơ rủi ro do AI trong hoạt động ngân hàng
Tuy nhiên, ngân hàng số càng phát triển thì yêu cầu đảm bảo an toàn, bảo mật, bảo vệ người dùng càng trở nên cấp thiết. Trong kỷ nguyên AI tốc độ đổi mới công nghệ diễn ra rất nhanh, nhưng niềm tin của người dân và doanh nghiệp phải được xây dựng một cách bền bỉ, nhất quán và có trách nhiệm. Trong năm 2025 có 4200 vụ lừa đảo trực tuyến với thiệt hại 8000 tỷ đồng.
“Có thể nói AI quyết định tốc độ phát triển nhưng niềm tin số sẽ quyết định giới hạn của tăng trưởng tài chính. Nếu người dân không tin tưởng vào sự an toàn của giao dịch số, không tin rằng dữ liệu cá nhân của họ được bảo vệ, không tin rằng các quyết định tài chính được đưa ra minh bạch, công bằng và có trách nhiệm thì mọi thành tựu công nghệ đều không phát huy được giá trị đầy đủ.
Vì vậy, trong kỷ nguyên AI, niềm tin không chỉ là sự cảm nhận của khách hàng mà phải được nhìn nhận như một hạ tầng chiến lược của nền kinh tế số được xây dựng và bảo vệ bằng thể chế, bằng công nghệ, bằng quản trị rủi ro và có sự phối hợp liên ngành”, Phó Thống đốc cho biết.
Theo ông Phạm Tiến Dũng, trí tuệ nhân tạo đang mở ra những cơ hội rất lớn cho ngành ngân hàng. AI giúp nâng cao hiệu quả vận hành, tự động hóa quy trình, cá nhân hóa dịch vụ, chấm điểm tín dụng, chăm sóc khách hàng, phát hiện giao dịch bất thường, phòng chống gian lận, phòng chống rửa tiền. Nhưng AI cũng làm phát sinh các rủi ro mới như deepfake lừa đảo được cá nhân hóa, giả mạo danh tính, thiên lệch thuật toán, mô hình hộp đen phụ thuộc bên thứ ba và nguy cơ tự động hóa các quyết định có tác động lớn đến khách hàng nhưng thiếu sự kiểm soát phù hợp.
Đặc biệt trong lĩnh vực ngân hàng, rủi ro không chỉ nằm ở hệ thống công nghệ mà còn nằm ở hành vi người dùng, dữ liệu cá nhân, luồng giao dịch, các nền tảng kết nối và khả năng tội phạm lợi dụng niềm tin của người dân để thực hiện các hành vi lừa đảo, gian lận.
“Điều đó đặt ra rất rõ ràng rằng chúng ta không chỉ bảo vệ hệ thống mà phải bảo vệ cả người dùng, không chỉ phòng thủ tại từng tổ chức riêng lẻ mà phải hình thành lá chắn chung cho cả hệ sinh thái, không chỉ xử lý sau khi rủi ro xảy ra mà phải kiểm tra trạng thái phát hiện sớm, cảnh báo sớm, ngăn chặn sớm và phối hợp phản ứng nhanh”, ông Dũng nói.
Với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước về tiền tệ và hoạt động ngân hàng, Ngân hàng Nhà nước luôn sát cánh với quan điểm khuyến khích đổi mới sáng tạo thúc đẩy chuyển đổi số, nhưng đổi mới phải đi kèm với an toàn, phát triển phải đi đôi với kiểm soát rủi ro, tiện ích cho khách hàng phải đi đôi với bảo vệ khách hàng.
Trong thời gian qua, NHNN đã tập trung vào hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, nâng cao chuẩn an toàn bảo mật trong cung cấp dịch vụ ngân hàng trực tuyến. Thúc đẩy xác thực sinh trắc học phối hợp với Bộ Công an triển khai Đề án 06 để làm sạch dữ liệu khách hàng, tăng cường phòng chống gian lận, tài khoản rác, tài khoản không chính chủ. Đồng thời, NHNN chỉ đạo các tổ chức tín dụng nâng cấp hạ tầng công nghệ, tăng cường công tác quản trị rủi ro công nghệ thông tin, an ninh an toàn thông tin và đảm bảo hoạt động liên tục.
Đối với AI trong hoạt động ngân hàng, định hướng của Ngân hàng Nhà nước là thúc đẩy AI có trách nhiệm trên cơ sở quản trị rủi ro, bảo vệ dữ liệu minh bạch, trách nhiệm giải trình và lấy khách hàng làm trung tâm. AI có thể hỗ trợ khuyến khích và cảnh báo nhưng không được làm mờ trách nhiệm cuối cùng của người, con người và tổ chức tài chính.
Bảo vệ niềm tin số tài chính không thể, không thể là trách nhiệm riêng của từng ngân hàng, từng công ty chứng khoán, từng ví điện tử hay từng nền tảng công nghệ mà phải là trách nhiệm chung của toàn bộ hệ sinh thái. Chúng ta cần thúc đẩy cơ chế chia sẻ cảnh báo rủi ro, phối hợp xử lý tài khoản nghi vấn, phát hiện sớm hành vi gian lận, nâng cao nhận thức người dùng đồng thời đảm bảo chia sẻ dữ liệu phải tuân thủ pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, an toàn thông tin mạng.
“Về phía Ngân hàng Nhà nước, chúng tôi xin cam kết tiếp tục đồng hành cùng các bộ, ngành, các tổ chức tín dụng, trung gian thanh toán, các doanh nghiệp công nghệ và toàn xã hội trong thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng AI có trách nhiệm, bảo vệ người dùng và củng cố niềm tin hệ thống tài chính ngân hàng”, ông Dũng khẳng định.
Phạm Trang
