Đảo Yap: Hòn đảo nhỏ bé sử dụng những tảng đá khổng lồ làm tiền tệ

Thứ 3, 23/01/2024 11:41
Yap, cũng được người địa phương gọi là Wa’ab, là hòn đảo thuộc quần đảo Caroline ở Tây Thái Bình Dương.

Mặc dù cư dân đảo Yap hiện sử dụng đồng đô la Mỹ làm tiền tệ chính thức nhưng đã có lúc các giao dịch trên đảo được thực hiện bằng cách sử dụng những đồng xu khổng lồ làm bằng đá.

Trên thực tế, những đồng tiền đá khổng lồ, được gọi là "rai", vẫn được sử dụng làm tiền tệ giao dịch. Trong khi các yếu tố kinh tế khác nhau quyết định giá trị của các loại tiền tệ hiện đại, thì hệ thống niềm tin chung lại quyết định giá trị của đồng rai được truyền qua nhiều thế hệ.

Đảo Yap: Hòn đảo nhỏ bé sử dụng những tảng đá khổng lồ làm tiền tệ- Ảnh 1.

Đây là những viên đá vôi có hình đĩa lớn và có thể được chạm khắc. Chúng được sử dụng như loại tiền tệ chính trên hòn đảo Yap, nơi sinh sống của một số bộ tộc bản địa. Những viên đá có giá trị khác nhau và không phải tùy thuộc vào độ lớn, mà tùy thuộc vào lịch sử của chúng. Ví dụ như vì vận chuyển những viên đá mà có nhiều người thiệt mạng thì giá trị của nó lại càng cao hơn.

Đồng tiền Yap truyền thống có nhiều kích cỡ khác nhau

Vì những đồng xu rai thời kỳ đầu có hình dạng giống cá voi nên các đĩa đá vôi được đặt tên là "rai", nghĩa là "cá voi" trong ngôn ngữ bản địa.

Một đồng xu điển hình sẽ được khắc từ đá vôi thành một đĩa phẳng có đường kính từ 7 cm đến 3,6 mét, với những đồng lớn hơn nặng tới 5.000 kg. Những đồng xu nặng được vận chuyển về Yap từ Palau bằng cách khoét một lỗ ở giữa. Để di chuyển đồng xu, một cây sào chắc chắn được đưa qua lỗ này, sau đó được những người đàn ông nhấc lên và mang đi.

Đảo Yap: Hòn đảo nhỏ bé sử dụng những tảng đá khổng lồ làm tiền tệ- Ảnh 2.

Những chiếc đĩa đá khổng lồ được gọi là rai và được người dân đảo Yap sử dụng như một dạng tiền tượng trưng trong hàng trăm năm và đôi khi vẫn được sử dụng cho đến ngày nay cho các mục đích truyền thống hoặc nghi lễ.

Vì không có tài sản nào, như vàng và bạc, để hỗ trợ loại tiền này nên giá trị của tiền xu rất linh hoạt trong hệ thống tiền tệ của đảo yap. Mặc dù kích thước và cách trang trí giúp xác định giá trị ở một mức độ nào đó, nhưng giá trị thực sự của chúng nằm ở lịch sử được truyền qua nhiều thế hệ truyền miệng như: Ai sở hữu đồng xu, nó được dùng để làm gì, việc khai thác đá vôi khó khăn như thế nào và bao nhiêu sinh mạng đã thiệt mạng khi lấy được đá cũng là những yếu tố chính quyết định giá trị của đồng xu.

Mặc dù chưa rõ nguồn gốc của loại tiền này nhưng các nhà khảo cổ đã phát hiện ra những tảng đá dẹt có niên đại lên tới 2.000 năm tuổi trên đảo. Mặc dù đá rai đã được thay thế bằng tiền hiện đại vào đầu thế kỷ 20 nhưng chúng vẫn là phương tiện trao đổi cho các giao dịch đặc biệt. Các giao dịch này thường mang tính chất xã hội hoặc thông lệ, như trả hết của hồi môn hoặc ký kết một thỏa thuận chính trị.

Đảo Yap: Hòn đảo nhỏ bé sử dụng những tảng đá khổng lồ làm tiền tệ- Ảnh 3.

Nhà khảo cổ học Scott Fitzpatrick từ Đại học Oregon cho biết: "Chúng là một trong những đồng tiền hấp dẫn nhất thế giới. Được chạm khắc từ các mỏ đá vôi nằm ở quần đảo Palau cách Yap khoảng 250 dặm (400 km), chúng là những vật thể lớn nhất từng được di chuyển qua Thái Bình Dương trong thời kỳ tiền châu Âu tiếp xúc".

Rai được khai thác ở các đảo lân cận và đưa đến Yap bằng thuyền 

Đảo Yap là một trong 2.100 hòn đảo tạo nên các quốc gia độc lập của Micronesia. Vì hòn đảo thiếu kim loại quý và đá bền, nên những người dân trên đảo đã tìm đến các hòn đảo lân cận để khai thác các nguyên tố và phát hiện ra đá vôi.

Họ bắt đầu khai thác đá vôi phần lớn từ Palau, một hòn đảo cách đó 400 km về phía Tây Nam. Vì đá vôi rất hiếm đối với người dân đảo Yap nên nó trở nên có giá trị đối với họ. Các trưởng làng sẽ phái những người đi bè tre và thuyền đến Palau để làm việc tại các mỏ đá và mang về các đĩa đá vôi. Ban đầu, những đồng tiền này có kích thước nhỏ nhưng ngày càng lớn hơn nhờ những tiến bộ về công cụ và kỹ thuật.

Khi đồng xu được chuyển đến Yap, các tù trưởng sẽ gán giá trị cho chúng dựa trên loại tiền vỏ ngọc trai đã sử dụng trước đó. Những đồng xu này sau đó sẽ được đưa vào lưu thông sau khi những người đứng đầu giữ những đồng tiền lớn hơn và 2/5 số tiền nhỏ hơn cho riêng mình.

Đảo Yap: Hòn đảo nhỏ bé sử dụng những tảng đá khổng lồ làm tiền tệ- Ảnh 4.

Trong một nghiên cứu mới của Fitzpatrick và đồng tác giả Stephen McKeon, họ tuyên bố rằng tiền đá rai cực kỳ có giá trị nhưng do kích thước, trọng lượng và tính dễ vỡ của nó nên nó hầu như không bao giờ được di chuyển quanh đảo.

Những đồng tiền rai khổng lồ được lưu giữ công khai ở nơi công cộng 

Vì việc di chuyển số tiền lớn trong mỗi giao dịch là bất tiện nên quyền sở hữu được chuyển giao thông qua truyền miệng. Mỗi người trong mỗi làng đều biết hòn đá nào thuộc về ai. Vì việc sở hữu không chuyển thành quyền sở hữu nên việc trộm những đồng tiền rai khổng lồ hầu như không tồn tại.

Vì vậy, những đồng rai khổng lồ thường nằm rải rác ở những nơi công cộng trên khắp hòn đảo. Trên thực tế, mỗi làng đều có một không gian riêng để trưng bày những đồng xu khổng lồ nặng đến mức không thể di chuyển được.

Đảo Yap: Hòn đảo nhỏ bé sử dụng những tảng đá khổng lồ làm tiền tệ- Ảnh 5.

 Tham khảo: The Sun; Unbelievable-facts

Đức Khương

Cùng chuyên mục

Clip 13 giây vụ tai nạn ở Hà Nội: Đôi vợ chồng đi xe máy lao vào giải phân cách, người vợ tử vong tại chỗ

Thứ 6, 19/04/2024 12:19
Một đôi vợ chồng chở nhau bằng xe máy, khi đến đoạn đường rẽ thì mất lái, lao lên dải phân cách rồi ngã văng xuống đường.

Gen.G bất ngờ thông báo sẽ đến Việt Nam, khán giả lại vẽ "thuyết âm mưu" vì sự im lặng của T1

Thứ 6, 19/04/2024 12:06
Đã có thông tin Gen.G có thể đến Việt Nam nhưng điều khán giả thắc mắc lại nằm ở T1.

"Bom tấn" của Honda giá hơn 70 triệu đẹp ngang SH vừa về Việt Nam: Đắt có xắt ra miếng?

Thứ 6, 19/04/2024 12:03
Theo tiết lộ, giá mẫu xe mới này thậm chí còn đắt hơn cả SH Mode và chỉ kém SH125i vài triệu đồng.

Đi khám sức khỏe định kỳ, nếu 5 “căn bệnh” này xuất hiện cũng không cần hoảng sợ: Cơ thể của bạn chỉ đang cần điều chỉnh

Thứ 6, 19/04/2024 11:57
Thay vì sợ hãi và lo lắng khi thấy các căn bệnh lạ xuất hiện, mọi người nên hiểu các dấu hiệu sau đây của cơ thể.

Những anime có mùa mới được mong đợi nhất

Thứ 6, 19/04/2024 11:57
Fan anime đã thể hiện niềm đam mê của mình bằng cách chọn phần tiếp theo của bộ anime được mong đợi lớn nhất.
     
Nổi bật trong ngày

Dùng quạt điện mùa hè nên để quay hay đứng yên? Nhiều người dùng sai cách gây tổn hại sức khỏe

Thứ 5, 18/04/2024 07:03
Quạt điện là vật dụng phổ biến trong mỗi gia đình. Tuy nhiên, khi dùng cần lưu ý sử dụng đúng cách để tránh những tổn hại không đáng có cho sức khỏe.

"35 tuổi thì đừng làm những công việc vốn chỉ dành cho người dưới 30 tuổi"

Thứ 5, 18/04/2024 08:16
Trong ngành lập trình, đến năm 30 tuổi, thường người ta hay lo lắng về "lời nguyền" thất nghiệp tuổi 35.

Quỹ ngoại sẵn sàng “xuống tiền” hàng chục triệu USD cho doanh nghiệp Việt, hé lộ một tiêu chí phải có

Thứ 5, 18/04/2024 10:51
Khi làm việc với các công ty định rót vốn đầu tư, lúc thẩm định hồ sơ, nhà đầu tư luôn xem xét, quan sát kỹ hành vi, thái độ của lãnh đạo và sự chuyển hóa của đội ngũ.

Thời của xe máy điện đến rồi: Nhiều ông lớn góp mặt, VinFast tiếp tục được gọi tên

Thứ 5, 18/04/2024 12:08
Thị trường xe máy điện ở Việt Nam khá ảm đạm cho đến khi VinFast Klara xuất hiện. Gần đây, hàng loạt hãng xe máy điện đã tuyên bố “bước chân” vào thị trường này.

Sao Việt bàng hoàng khi nghe tin Ngọc Diệp đột ngột qua đời chỉ sau vài tiếng nhận kết quả ung thư

Thứ 5, 18/04/2024 14:54
Sự ra đi đột ngột của ca sĩ Lương Ngọc Diệp khiến nhiều sao Việt không khỏi bàng hoàng, xót xa.
xe.nguoiduatin.vn