Lắng nghe những chia sẻ của BS CKII Kiều Quốc Thanh (Phó Trưởng khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi Đồng TP.HCM), mới thấy phía sau đó không chỉ là kiến thức y khoa, mà còn là nỗi day dứt của một người đã nhiều năm chứng kiến những đứa trẻ ra đi vì não mô cầu.
Một buổi sáng trẻ chỉ đau đầu, sốt nhẹ.
Đến chiều xuất hiện những mảng tử ban.
Và chỉ sau vài giờ... mọi thứ đã không còn kịp nữa.
Những hình ảnh dưới đây là của một bệnh nhi mắc não mô cầu xâm lấn. Mỗi vết xuất huyết trên da đều nhắc chúng ta rằng căn bệnh này có thể diễn tiến với tốc độ khiến cả gia đình và cả đội ngũ y tế phải chạy đua từng phút để giành lại sự sống.
May mắn là hôm nay, chúng ta đã có vắc xin để phòng ngừa.
Hy vọng bài chia sẻ đầy tâm huyết của BSCKII Kiều Quốc Thanh sẽ giúp thêm nhiều gia đình hiểu đúng, chủ động bảo vệ con từ sớm và không bao giờ phải thốt lên hai chữ "giá như..." khi mọi chuyện đã quá muộn.
"Các bạn rất may mắn, vì chúng ta có lựa chọn: tiêm và chờ tiêm. Một số trường hợp không may mắn, họ đã mất quyền chọn lựa vì não mô cầu", BSCKII Kiều Quốc Thanh bắt đầu câu chuyện của mình.
Bệnh não mô cầu nguy hiểm không?
"Mình từng đi làm tại Bệnh viện Nhi đồng 1, Nhi đồng 2, Vinmec, Nhi đồng thành phố... Ở đâu cũng gặp những ca não mô cầu, 1/2 ca sống - 1/2 ca chết", BS Thanh kể.
Anh nhớ nhất là bé trai 10 tuổi, bé hay đau đầu nên xin mẹ không đi học, ở nhà phụ gia đình, có thêm thu nhập để chăm lo cho em nhỏ. Một sáng âm u, mẹ thấy em than đau đầu, chiều đi làm về em đã hôn mê và xuất hiện tử ban. Tối đó chuyển lên Nhi đồng Thành phố, nhưng em không qua khỏi.
Gần đây là ca não mô cầu 13 tuổi thể viêm màng não, dịch não tuỷ đục như nước vo gạo. Nhập viện trễ xíu là đi uống canh mạnh bà rồi. Tiền sử thì chưa tiêm vaccin NMC, hỏi mẹ: "Xung quanh không thấy ai bị, nên nghĩ từ từ rồi tiêm".
Theo BS Thanh, khi não mô cầu xâm lấn cần lưu ý:
- Tối cấp (tử ban, tử vong trong vòng 24 giờ).
- Viêm màng não (dùng kháng sinh sớm có thể cứu vãn).
- Một điều quan trọng, vi khuẩn não mô cầu sống ở vùng mũi họng, tỉ lệ mang vi khuẩn là 25%. Cứ 100 người thì có 25 người mang con vi khuẩn nguy hiểm này. Chúng có thể lành tính với họ, nhưng nó cực kì nguy hiểm với những bé nhỏ. Những nụ hôn yêu thương thường sẽ biến thành nụ hôn thần chết. "Hơn 10 năm đi làm ở khoa viêm màng não, tỉ lệ bệnh tăng lên ở những bé được hôn vào mặt nhiều", BS Thanh chia sẻ.
Nên tiêm vắc-xin não mô cầu nào trong bối cảnh hiện nay?
Theo BS Thanh, ở Việt Nam, não mô cầu gặp đủ 5 chủng ACYW và B. Gần đây, não mô cầu nhóm B đang chiếm ưu thế. Vắc-xin não mô cầu chúng ta đang có:
- ACYW (4 chủng)
- BC (2 chủng)
- B (1 chủng - 4 thành phần kháng nguyên)
"Trong bối cảnh hiện nay, tuỳ vào kinh tế gia đình mà tiêm. Có tiêm là được, tiêm sớm phòng bệnh sớm, chúng ta chờ, nhưng con vi khuẩn nó không có chờ. Ca tử vong do não mô cầu ở Phú Quốc là một trường hợp đau đớn, cả lớp không ai được tiêm vắc-xin não mô cầu", BS Thanh cảnh báo.
Giải đáp thêm một số thắc mắc hay gặp về não mô cầu
Tuổi nào nên tiêm vắc-xin não mô cầu? BS Thanh cho biết, từ 2 tháng tuổi, trẻ đã có thể tiêm phòng não mô cầu. Nhất là người làm ở môi trường đông đúc như quán bar, học nhóm...
Với những ai đã tiêm phòng ACYW và BC, giờ tiêm thêm B thì càng tốt, vì B (1 chủng) là vắc-xin mới, hiệu quả ngừa nhóm B rất cao trong bối cảnh hiện nay.
BS Thanh khuyến cáo tiêm B + ACYW trong bối cảnh năm 2026. Nếu không, hãy đến bệnh viện xin từ vấn từ bác sĩ Nhi, để được giải đáp thắc mắc cho trường hợp của mình.
"Ngoài ra, khi nghi ngờ nhiễm não mô cầu, khuyên mọi người hãy tới trung tâm y tế gần nhất để cấp cứu", BS Thanh cảnh báo thêm.
(Ảnh: BSCC)
Tuấn Minh
