Trái tim hoạt động không ngừng nghỉ để đưa máu giàu oxy đến các cơ quan trong cơ thể. Khi khả năng bơm máu của tim suy giảm, cơ thể có thể phát ra nhiều tín hiệu cảnh báo. Điều đáng nói là những biểu hiện ban đầu đôi khi khá mơ hồ, dễ bị nhầm với tuổi tác, thiếu ngủ hoặc tình trạng mệt mỏi thông thường.
Suy tim có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó có các bệnh lý tim mạch kéo dài (Ảnh minh họa bởi AI)
Suy tim thường không xuất hiện đột ngột mà có thể tiến triển trong thời gian dài. Vì vậy, nhận biết những thay đổi bất thường của cơ thể và đi khám sớm có ý nghĩa quan trọng, đặc biệt ở người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp hoặc tiểu đường.
Dưới đây là 4 nhóm dấu hiệu đáng lưu ý.
1. Khó thở tăng dần, đặc biệt khi vận động hoặc về đêm
Khó thở sau khi vận động mạnh có thể là phản ứng bình thường của cơ thể. Tuy nhiên, nếu những hoạt động trước đây vốn dễ dàng như đi bộ, leo vài tầng cầu thang hoặc làm việc nhà nay cũng khiến bạn hụt hơi, phải dừng lại để nghỉ, đây là dấu hiệu không nên xem nhẹ.
Khi tim bơm máu kém hiệu quả, máu có thể bị ứ lại trong hệ tuần hoàn phổi, làm quá trình trao đổi khí trở nên khó khăn hơn. Người bệnh vì thế có thể cảm thấy khó thở, nhanh mệt hoặc không thể vận động lâu như trước.
Một biểu hiện đặc biệt đáng chú ý là khó thở khi nằm hoặc đột ngột tỉnh giấc giữa đêm vì cảm giác nghẹt thở. Một số người phải ngồi dậy, kê thêm gối hoặc đứng lên mới cảm thấy dễ thở hơn. Hiện tượng này được gọi là khó thở kịch phát về đêm và có thể gặp ở người suy tim.
Ngoài ra, khả năng nói chuyện cũng có thể thay đổi khi tình trạng khó thở trở nên nghiêm trọng. Nếu chỉ nói vài câu đã phải ngừng lại để lấy hơi, đặc biệt khi trước đây không gặp tình trạng này, người bệnh nên được kiểm tra.
Nếu khó thở đột ngột và dữ dội, kèm cảm giác nghẹn, không thể nói thành câu, môi hoặc da chuyển xanh, xám hoặc rất nhợt, cần tìm kiếm sự trợ giúp y tế khẩn cấp.
2. Chân, mắt cá chân sưng phù hoặc cơ thể tăng cân nhanh
Một trong những biểu hiện dễ nhận biết của tình trạng ứ dịch là sưng phù ở bàn chân, mắt cá chân hoặc cẳng chân.
Khi tim suy yếu, khả năng đưa máu trở về và bơm máu đi khắp cơ thể bị ảnh hưởng. Cơ thể đồng thời có thể giữ lại nhiều muối và nước hơn, khiến chất lỏng tích tụ trong các mô, đặc biệt ở những vùng thấp như hai chân.
Tình trạng phù thường rõ hơn vào cuối ngày sau khi người bệnh đứng hoặc đi lại trong thời gian dài. Khi ấn ngón tay vào vùng da bị sưng, có thể xuất hiện vết lõm tồn tại trong một khoảng thời gian.
Tuy nhiên, phù chân không đồng nghĩa chắc chắn với suy tim. Đây cũng có thể là biểu hiện của bệnh thận, bệnh gan, suy tĩnh mạch hoặc tác dụng phụ của một số loại thuốc. Vì vậy, người bệnh không nên tự chẩn đoán mà cần được bác sĩ đánh giá.
Một dấu hiệu khác cần chú ý là tăng cân nhanh trong vài ngày mà không thay đổi đáng kể chế độ ăn uống hay vận động. Trong trường hợp suy tim, mức tăng này có thể đến từ lượng nước tích tụ trong cơ thể thay vì tăng mỡ.
Người đang điều trị suy tim thường được khuyến cáo theo dõi cân nặng hàng ngày. Nếu cân nặng tăng nhanh liên tục, đặc biệt khi đi kèm phù chân hoặc khó thở, nên liên hệ với bác sĩ để được kiểm tra và điều chỉnh điều trị nếu cần.
3. Mệt mỏi kéo dài, nghỉ ngơi vẫn không thấy khỏe
Mệt mỏi sau một ngày làm việc hoặc thiếu ngủ là điều bình thường. Nhưng nếu cảm giác kiệt sức kéo dài, nghỉ ngơi đầy đủ vẫn không cải thiện và khả năng vận động giảm rõ rệt, đây có thể là dấu hiệu sức khỏe cần được chú ý.
Người có suy tim có thể nhận thấy những việc từng thực hiện dễ dàng như đi bộ, leo cầu thang, mua sắm hoặc làm việc nhà nay cũng khiến họ nhanh chóng mệt và phải nghỉ nhiều lần.
Nguyên nhân là khi tim không bơm đủ máu, cơ bắp và các cơ quan có thể không nhận được lượng máu và oxy đáp ứng nhu cầu hoạt động. Cơ thể vì thế dễ rơi vào trạng thái thiếu năng lượng.
Một số người còn có thể xuất hiện chóng mặt, choáng váng hoặc khó tập trung. Tuy nhiên, những triệu chứng này không đặc hiệu cho suy tim và có thể liên quan đến nhiều bệnh lý khác, vì vậy không nên tự kết luận nguyên nhân.
4. Tim đập nhanh, hồi hộp hoặc nhịp tim không đều
Cảm giác tim đập nhanh, mạnh, rung lên trong lồng ngực hoặc như bị “hẫng” một nhịp được gọi là hồi hộp đánh trống ngực.
Ở một số người bị suy tim, nhịp tim có thể tăng lên như một cơ chế bù trừ nhằm duy trì lượng máu cung cấp cho cơ thể. Ngoài ra, rối loạn nhịp tim cũng có thể xuất hiện đồng thời với bệnh tim và làm các triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn.
Nếu nhận thấy mạch lúc nhanh lúc chậm, đập không đều hoặc thường xuyên có cảm giác tim bỏ nhịp, người bệnh nên đi khám để được kiểm tra. Rung nhĩ là một dạng rối loạn nhịp thường gặp và có thể làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông, từ đó dẫn đến đột quỵ.
Đặc biệt, hồi hộp đánh trống ngực kèm đau hoặc tức ngực, khó thở, chóng mặt nghiêm trọng, ngất hoặc cảm giác sắp ngất là những dấu hiệu cần được đánh giá khẩn cấp.
Một triệu chứng đơn lẻ không đủ để khẳng định một người bị suy tim. Khó thở, phù chân, mệt mỏi hay hồi hộp đều có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau.
Tuy nhiên, nếu các biểu hiện này mới xuất hiện, kéo dài, tái diễn hoặc ngày càng nặng, đặc biệt khi xuất hiện cùng nhau, người bệnh nên đi khám sớm để xác định nguyên nhân.
Trong trường hợp có khó thở dữ dội, đau hoặc tức ngực kéo dài, ngất, lú lẫn, môi hoặc da chuyển xanh/xám hoặc không thể nói thành câu vì khó thở, cần tìm kiếm sự trợ giúp y tế khẩn cấp.
Suy tim có thể được kiểm soát tốt hơn khi được phát hiện và điều trị sớm. Thay vì cho rằng những thay đổi bất thường của cơ thể chỉ là dấu hiệu tuổi tác, việc chủ động kiểm tra sức khỏe khi có triệu chứng đáng ngờ có thể giúp phát hiện vấn đề tim mạch trước khi bệnh tiến triển nghiêm trọng.
Nguồn: Bohe
Hân Ly
