Tết đến, bên cạnh bánh chưng, thịt kho, lì xì đỏ thắm, dường như không thể thiếu dàn karaoke đặt giữa phòng khách. Chỉ cần một người cầm mic cất giọng “Gánh mẹ…”, cả nhà lập tức hòa theo. Từ sáng tới trưa, từ chiều sang tối, bài này nối bài kia. Có nhà còn đùa vui: “Chưa khản tiếng là chưa hết Tết!”.
Nhưng phía sau những tràng vỗ tay, những phút “phiêu” hết mình lại là nguy cơ tổn thương dây thanh quản mà nhiều người không hề lường trước.
Khi cuộc vui kéo dài… còn cổ họng thì “chịu trận”
Trao đổi với báo chí, PGS.TS Phạm Thị Bích Đào, chuyên gia Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội cho biết, dịp lễ Tết là thời điểm gia tăng các ca khàn tiếng, mất tiếng sau những buổi hát karaoke kéo dài.
“Nhiều người quan niệm Tết là phải hát. Cả năm mới có dịp sum họp đông đủ, nên cứ bật mic là thay nhau ‘gánh’. Nhưng khi bạn đang thăng hoa theo cảm xúc, cổ họng thực ra đang phải làm việc quá sức”, PGS Đào chia sẻ.
Không ít gia đình xem karaoke như “món đặc sản” ngày xuân. Buổi sáng vừa ăn xong đã hát. Trưa nghỉ một chút rồi lại mở nhạc. Chiều khách đến, tối thêm vài ly rượu, tiếng hát càng to, càng cao trào.
Anh V.V.M (quê ở miền Bắc) là một trong những trường hợp như vậy. Sau Tết 2025, anh tìm đến bệnh viện với giọng thều thào, nói không ra hơi, mở miệng chỉ nghe tiếng gió.
Cả năm làm việc xa nhà, Tết về quê là dịp anh em bạn bè tụ tập. Dàn karaoke hoạt động hết công suất. “Gánh mẹ”, “Sầu tím thiệp hồng”, những bài cao trào liên tục được chọn. Men rượu khiến ai cũng sung hơn thường ngày. Anh M. vốn không phải ca sĩ chuyên nghiệp nhưng lại hát với tất cả cảm xúc, nhiều đoạn rướn giọng, gào lớn.
Sau mấy ngày Tết, anh bắt đầu khàn tiếng. Nghĩ rằng vài hôm sẽ tự khỏi, anh vẫn tiếp tục nói chuyện, giao lưu. Một tháng trôi qua, giọng nói vẫn không trở lại bình thường. Khi đến khám, dây thanh của anh đã bị tổn thương nặng, phù nề, phải điều trị kéo dài. “Giờ bệnh nhân muốn hát lại cũng… bất lực”, PGS Đào cho biết.
Thực tế, không chỉ người lớn tuổi. Nhiều bạn trẻ cũng rơi vào tình huống dở khóc dở cười: Mùng 3 Tết còn “phiêu” cực sung, mùng 6 đi làm lại thì… mất giọng, họp online chỉ có thể gõ chat.
“Đột quỵ thanh quản” – cái giá của việc hát hò quá mức
Theo PGS.TS Phạm Thị Bích Đào, hát karaoke liên tục nhiều giờ, nhiều ngày là “thủ phạm” âm thầm tàn phá họng và dây thanh quản. Khi hát, dây thanh rung liên tục để tạo âm. Nếu hoạt động quá sức, đặc biệt ở những nốt cao, dây thanh sẽ bị phù nề, dày lên.
Ban đầu, người hát chỉ thấy khàn nhẹ, nhanh mệt khi nói, đau rát họng, cảm giác vướng cổ. Nhưng nếu vẫn cố “chiến” tiếp, tình trạng có thể nặng hơn: hình thành hạt xơ, polyp dây thanh, thậm chí rách cơ dây thanh.
Một số trường hợp nặng được ví như “đột quỵ thanh quản” – tức là tổn thương cấp tính khiến giọng nói gần như biến mất đột ngột, cần can thiệp y tế sớm.
Nguy cơ này càng tăng nếu vừa hát vừa sử dụng rượu bia. Men rượu làm người hát cảm thấy hưng phấn, ít cảm nhận được sự mệt mỏi của cổ họng. Trong phòng kín, âm thanh lớn, mọi người thường có xu hướng gào to để “lấn át” tiếng nhạc, vô tình khiến dây thanh chịu áp lực cực lớn.
Đã có những trường hợp sau vài ngày Tết phải nhập viện vì mất tiếng hoàn toàn, công việc bị ảnh hưởng, thậm chí phải tạm dừng giao tiếp trong thời gian điều trị.
Tết là dịp sum họp, niềm vui không thể thiếu tiếng cười và âm nhạc. Tuy nhiên, theo khuyến cáo của chuyên gia, mỗi người chỉ nên hát tối đa 1–2 tiếng mỗi ngày, có thời gian nghỉ giữa các bài để dây thanh “hồi sức”.
Bên cạnh đó, cần uống đủ nước, hạn chế rượu bia khi hát, tránh cố rướn hoặc gào ở những đoạn vượt quá khả năng của mình. Nếu cảm thấy khàn tiếng, đau họng, nên dừng ngay thay vì cố thể hiện.
Đặc biệt, nếu tình trạng khàn tiếng kéo dài trên 2 tuần, không nên chủ quan tự chờ khỏi mà cần đi khám chuyên khoa Tai Mũi Họng để được kiểm tra và điều trị kịp thời.
“Tết là để vui, để sum vầy. Hát karaoke cho vui thì được, nhưng ‘gánh mẹ’ xuyên trưa, xuyên Tết, rất có thể đến lúc hết Tết… cũng hết luôn giọng”, PGS Đào nhắn nhủ.
Giữ gìn cổ họng cũng là một cách giữ trọn niềm vui đầu năm – để sau những ngày xuân rộn ràng, bạn vẫn còn nguyên giọng nói cho công việc và cuộc sống phía trước.
