Chỉ nghĩ cảm cúm và viêm họng thông thường
Đưa con trai 4 tuổi tới bệnh viện thăm khám sau khi bé ốm mãi không khỏi, chị Mai Anh (Phường Thanh Liệt, Hà Nội) cho biết con chị bị ốm suốt hơn một tuần qua. Ban đầu, cháu bị sốt nhẹ, chị nghĩ con bị cảm cúm hay viêm họng thông thường vì ở trong điều hòa quá nhiều nên tự điều trị tại nhà.
Tuy nhiên, sau nhiều ngày điều trị nhưng tình trạng sốt không khỏi, thậm chí bé còn bị khàn tiếng và xuất hiện thở rít, khó thở khiến chị cấp tốc đưa con đến gặp bác sĩ. Kết quả cháu bị viêm thanh quản cấp cần được điều trị ngay.
Không chỉ trường hợp của chị Mai Anh, những ngày gần đây, khi thời tiết nắng nóng kéo dài, thông tin từ Bệnh viện Đa khoa An Việt, bệnh viện cũng tiếp nhận nhiều trẻ mắc viêm thanh quản cấp.
Có nhiều nguyên nhân gây ra viêm thanh quản.
Theo PGS.TS Nguyễn Thị Hoài An - Giám đốc Bệnh viện đa khoa An Việt, nguyên trưởng khoa Tai mũi họng trẻ em, Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương cho biết đây là bệnh lý tai mũi họng rất thường gặp.
Mùa hè với thời tiết nóng nực, nhiều thói quen không tốt như lạm dụng và sử dụng sai cách điều hòa, uống nước lạnh quá nhiều... cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Viêm thanh quản cấp có thể gặp ở cả người lớn và trẻ nhỏ nhưng dễ gặp ở trẻ hơn. Đây là tình trạng viêm niêm mạc ở thanh quản, bệnh có thể tiến triển dạng cấp tính hay mạn tính. Dựa trên các đặc điểm được chia làm 4 loại: Viêm thanh quản thanh môn, viêm thanh quản co thắt, viêm thanh thiệt và viêm thanh quản bạch cầu.
Có nhiều nguyên nhân gây ra viêm thanh quản là virus (cúm, APC...), vi khuẩn và trực khuẩn bạch hầu.
Các yếu tố thuận lợi cho viêm thanh quản phát triển là trẻ bị viêm đường hô hấp mắc các bệnh viêm mũi xoang, viêm phổi, viêm amidan, trẻ bị trào ngược họng thanh quản, sống trong môi trường có nhiều khói thuốc lá, thuốc lào, khí hậu ẩm ướt, thời tiết thay đổi thất thường...
Tùy từng tình trạng bệnh cụ thể mà mức độ biểu hiện viêm thanh quản của trẻ có thể khác nhau. Một số biểu hiện viêm thanh quản chính ở trẻ cha mẹ nên chú ý là: khàn tiếng, thở rít, sốt, khó thở...
PGS. Hoài An cho biết trẻ bị viêm thanh quản mức độ nặng thường xuất hiện các triệu chứng như thở rít khi nằm yên, khó thở nặng, kích thích, vật vã, tím tái. Tình trạng lúc này trẻ đã bị tắc nghẽn hô hấp, rất nguy hiểm và cần được nhập viện điều trị. Tùy vào tình trạng, mức độ nặng nhẹ của trẻ các bác sĩ sẽ có chỉ định điều trị khác nhau.
Để phòng tránh bệnh lý viêm thanh quản, bác sĩ khuyến cáo cha mẹ nên chú ý chăm sóc sức khỏe cho trẻ nhất là lúc giao mùa, lạm dụng điều hòa hay các sản phẩm giải nhiệt ngày nóng, tránh để con tiếp xúc với khói thuốc lá hay với những người đang mắc các bệnh hô hấp.
Ngoài ra, phụ huynh cũng cần tăng cường dinh dưỡng đảm bảo để tăng sức đề kháng cho trẻ. Khi trẻ có những dấu hiệu cảnh báo cần đưa trẻ tới gặp bác sĩ chuyên khoa để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị.
"Khi có những dấu hiệu trở nặng cần đưa trẻ nhập viện để tránh các diễn biến xấu về sức khỏe", PGS. Hoài An nhấn mạnh.
Mùa hè và những nguy cơ thường gặp
Trao đổi với Đời sống & Pháp luật, BS.Nguyễn Huy Hoàng - Thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam cho biết, tiếng ho lạ tai lúc nửa đêm, giọng khàn đột ngột, thở rít ngày một to đó là dấu hiệu viêm thanh quản cấp ở trẻ nhỏ.
Căn bệnh này có thể diễn biến đe dọa tính mạng chỉ trong 24 giờ, nhưng nhiều phụ huynh vẫn đang vô tình làm nặng hơn tình trạng của con bằng những thói quen tưởng chừng vô hại.
Theo BS.Hoàng, đường thở của trẻ dưới 6 tuổi rất hẹp, chỉ bằng khoảng 1/3 so với người lớn. Lớp niêm mạc vùng thanh quản lại có nhiều mạch máu và tổ chức liên kết lỏng lẻo, rất dễ phù nề khi bị viêm.
Điều đáng sợ nằm ở vật lý học đơn giản: ở người lớn, niêm mạc sưng thêm 1 mm chỉ làm lòng đường thở hẹp lại 44%. Nhưng với trẻ sơ sinh, cùng mức sưng đó, đường thở bị thu hẹp tới 75% và trở kháng tăng gấp 16 lần. Đây là lý do trẻ 6 - 36 tháng tuổi có thể từ khó thở nhẹ tiến sang suy hô hấp nặng chỉ trong vài giờ. Viêm thanh quản cấp thường gặp nhất ở trẻ 2 tuổi và hay xảy ra hơn ở bé trai.
BS.Nguyễn Huy Hoàng - Thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam.
Bệnh thường khởi phát giống cảm cúm thông thường: sốt nhẹ, chảy mũi, ho khan. Nhưng từ ngày thứ tư trở đi, các triệu chứng đặc trưng bắt đầu xuất hiện, thường bùng phát đột ngột vào ban đêm.
Cha mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay khi thấy con thở rít ngay cả lúc nằm yên, cánh mũi phập phồng, lồng ngực co kéo, mệt lả hoặc chảy nước dãi liên tục. Trẻ dưới 1 tuổi, có tiền sử hen hoặc bệnh phổi mạn tính cần được khám ngay từ khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên.
Theo BS.Hoàng, viêm thanh quản cấp hay gặp về mùa lạnh, nhưng số ca nhập viện vào mùa hè đang tăng mạnh. Nguyên nhân trực tiếp đến từ 2 thói quen rất phổ biến: lạm dụng điều hòa và cho trẻ uống đồ lạnh, uống nước đá lạnh hoặc ăn kem.
Một số thói quen quen thuộc khác cũng đáng lo ngại không kém. Tắm nước lạnh ngay sau khi đi nắng về gây sốc nhiệt. Để quạt thổi thẳng vào mặt và cổ trẻ khi ngủ, hay không đắp chăn mỏng khi nhiệt độ ban đêm hạ xuống đều khiến vùng họng bị nhiễm lạnh kéo dài.
Để phòng tránh, BS.Hoàng cho rằng nhiệt độ điều hòa nên giữ ở 25–26°C, không để luồng gió thổi thẳng vào đầu và cổ trẻ. Đặt thêm máy tạo độ ẩm hoặc chậu nước trong phòng giúp bảo vệ niêm mạc đường thở. Khi trẻ đang bệnh, cho con vào phòng tắm hít hơi nước ấm từ vòi sen trong 10–15 phút là cách làm dịu thanh quản nhanh và an toàn.
"Sai lầm nguy hiểm nhất mà nhiều gia đình đang mắc phải là tự ý dùng kháng sinh và corticoid cho trẻ tại nhà mà không có chỉ định của bác sĩ", BS.Hoàng cho biết thêm.
Theo bác sĩ, vì viêm thanh quản cấp chủ yếu do virus, kháng sinh hoàn toàn vô tác dụng trong phần lớn trường hợp. Dùng bừa bãi không chỉ gây tác dụng phụ mà còn làm tăng nhanh tình trạng kháng kháng sinh trong cộng đồng. Kháng sinh chỉ được chỉ định khi có bằng chứng rõ ràng về bội nhiễm vi khuẩn, do bác sĩ quyết định sau thăm khám.
Một điều quan trọng cha mẹ cần biết: tuyệt đối không dùng que đè lưỡi hay bất kỳ vật gì để tự khám họng cho trẻ khi nghi ngờ viêm nắp thanh quản.
"Chỉ một tác động nhỏ cũng có thể gây co thắt thanh quản đột ngột, bít tắc đường thở hoàn toàn và ngừng tim ngay lập tức. Về phòng bệnh dài hạn, tiêm vắc-xin đầy đủ là biện pháp hiệu quả và bền vững nhất", BS.Hoàng lưu ý.
