Theo Hiệp hội Ung thư Mỹ, ung thư đại trực tràng khởi phát sớm đang gia tăng tại hơn một nửa số quốc gia được thống kê. Các nghiên cứu đều chỉ ra điểm chung: chế độ ăn uống và sinh hoạt hàng ngày đóng vai trò quyết định.
Mới đây, tiến sĩ Karen Zaghiyan, bác sĩ phẫu thuật đại trực tràng tại Los Angeles (Mỹ), đã công bố 5 thói quen mà bà tuyệt đối tránh để bảo vệ hệ tiêu hóa và giảm nguy cơ ung thư đại tràng.
1. Thịt chế biến sẵn: “kẻ thù quen mặt” của đại tràng
Xúc xích, thịt xông khói, pepperoni hay các loại thịt nguội đứng đầu danh sách đen. Nhiều nghiên cứu cho thấy nhóm thực phẩm này làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng từ 13–22%.
Viện Nghiên cứu Ung thư Mỹ cảnh báo: chỉ 50 g thịt chế biến sẵn mỗi ngày – tương đương khoảng 2 lát thịt xông khói – đã khiến nguy cơ mắc bệnh tăng thêm 16%. Nguyên nhân đến từ các chất bảo quản, nitrit và hợp chất sinh ra trong quá trình chế biến.
2. Thịt nướng cháy xém: càng thơm càng nguy hiểm
Thịt nướng trực tiếp trên lửa, đặc biệt khi bị cháy đen, sinh ra các hợp chất hóa học độc hại như HCAs và PAHs. Trong các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm, những chất này có khả năng gây hình thành khối u, trong đó có ung thư đại tràng.
“Phần thịt cháy chính là dấu hiệu cảnh báo rõ ràng nhất của các chất gây ung thư,” tiến sĩ Zaghiyan nhấn mạnh.
3. Lạm dụng kháng sinh cho bệnh nhẹ
Dùng kháng sinh cho cảm cúm, viêm họng nhẹ hoặc tự ý kéo dài liệu trình là thói quen nguy hiểm. Các nghiên cứu cho thấy, sử dụng kháng sinh liên tục từ hai tháng trở lên ở tuổi trưởng thành có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện các tổn thương tiền ung thư ở đại tràng.
Nguyên nhân là kháng sinh phá vỡ hệ vi sinh đường ruột – “lá chắn” tự nhiên giúp kiểm soát viêm và ngăn tế bào bất thường phát triển.
4. Thực phẩm siêu chế biến: tiện lợi nhưng trả giá đắt
Đồ ăn nhanh, bánh kẹo đóng gói, mì ăn liền, nước ngọt có đường… tuy tiện lợi nhưng lại nghèo chất xơ, nhiều đường, muối và phụ gia.
Một nghiên cứu lớn năm 2025 cho thấy: phụ nữ dưới 50 tuổi tiêu thụ nhiều thực phẩm siêu chế biến nhất có nguy cơ u tuyến tiền ung thư cao hơn tới 45% so với nhóm ăn ít.
5. Nước súc miệng chứa cồn: mối liên hệ ít ai ngờ
Ít người nghĩ rằng nước súc miệng lại ảnh hưởng đến đại tràng. Tuy nhiên, một nghiên cứu gần đây phát hiện việc dùng nước súc miệng chứa cồn hàng ngày trong ba tháng có thể làm thay đổi hệ vi sinh khoang miệng, thúc đẩy sự phát triển của vi khuẩn liên quan đến bệnh nha chu và ung thư đại trực tràng.
Vì lý do này, tiến sĩ Zaghiyan cho biết bà hoàn toàn tránh dùng nước súc miệng chứa cồn trong sinh hoạt hàng ngày.
Đừng bỏ qua những tín hiệu “kêu cứu” của cơ thể
Ung thư đại tràng thường diễn tiến âm thầm, nhưng cơ thể luôn phát ra những dấu hiệu cảnh báo sớm:
-
Thay đổi thói quen đại tiện kéo dài
-
Có máu trong phân
-
Đau bụng âm ỉ, khó chịu dai dẳng
-
Sụt cân không rõ nguyên nhân
-
Mệt mỏi kéo dài, cảm giác đi ngoài không hết phân
Các chuyên gia khuyến cáo, nhận biết sớm triệu chứng và thay đổi lối sống ngay từ hôm nay – ăn nhiều chất xơ, hạn chế thịt chế biến, tránh lạm dụng thuốc – có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh và cải thiện hiệu quả điều trị nếu không may phát hiện ung thư. Ung thư đại tràng không “đến trong một đêm”, nhưng lại được “nuôi lớn” mỗi ngày từ chính những thói quen quen thuộc nhất.
Trang Đào (Theo Futuna)
