Một chiếc bánh trắng ngần, dẻo thơm mùi nếp, ôm gọn miếng chả vàng óng bên trong, trông thì hiền lành là vậy. Thế nhưng chỉ cần thiếu một gói muối tiêu nhỏ xíu, mỗi bên đã có một lý lẽ riêng và không bên nào chịu nhường.
Gói muối tiêu vắng mặt
Hộp bánh dày kẹp chả vừa mở ra, thứ đầu tiên người ta tìm là gói muối tiêu. Nhưng lần này, trong hộp chỉ có bánh và chả, không có gói muối nào đi kèm. Với những ai quen ăn kiểu miền Nam, đó là một thiếu sót lớn. Bánh dày không muối, chỉ còn biết ăn bằng niềm tin và hy vọng. Bởi trong Nam, bánh dày vốn luôn đi kèm muối tiêu.
Vậy mà ở phía bên kia, nhiều ý kiến lại hoàn toàn trái ngược. Bánh dày vốn nhạt nhưng miếng chả đã đậm đà sẵn, nên khi ăn cùng nhau là vừa vặn, cân bằng. Chỉ cần miếng chả đủ dày, ăn không muối vẫn thấy vừa miệng. Thậm chí có ý kiến cho rằng từ trước đến nay chưa từng thấy bánh dày ăn với muối, nghe đã thấy lạ.
Phía còn lại không chịu thua. Ở miền Nam, bánh dày thường được chấm muối tiêu cho đậm vị, và nhìn kiểu bánh trong hình cũng đúng phong cách miền Nam. Nói thẳng ra, bánh dày thiếu muối tiêu ở miền Nam chỉ là một chiếc bánh dày không có vị.
Giữa hai luồng ý kiến, có một cách lý giải được nhiều người đồng tình: cửa hàng có lẽ bán theo phong cách miền Bắc, nơi bánh dày ăn với giò chả mà không kèm muối. Vậy nên việc thiếu muối tiêu chưa chắc là sơ suất, mà có thể chỉ là khác biệt vùng miền.
Nguồn gốc của chiếc bánh nếp tròn
Để hiểu vì sao một gói muối nhỏ lại gây tranh cãi đến vậy, có lẽ cần nhìn lại chính chiếc bánh.
Bánh dày là một trong những loại bánh cổ truyền lâu đời nhất của người Việt. Bánh làm từ gạo nếp, đồ chín rồi giã thật nhuyễn cho đến khi dẻo mịn, sau đó nặn thành hình tròn dẹt. Cái tên dày đến từ chính hình dáng ấy. Bánh gắn với truyền thuyết Lang Liêu thuở các vua Hùng, khi bánh chưng vuông tượng trưng cho đất và bánh dày tròn tượng trưng cho trời. Vì vậy, bánh dày có mặt trong mâm cỗ ngày Tết, ngày lễ và những dịp cúng tế của người Việt từ xa xưa.
Bản thân bánh dày có vị nhạt, thơm nhẹ mùi nếp và rất dẻo, nên thường được ăn kèm thứ gì đó đậm đà hơn. Cách ăn phổ biến nhất ở miền Bắc là bánh dày giò, tức bánh dày ăn cùng giò lụa, hoặc cắt miếng giò kẹp vào giữa hai lát bánh. Vị dẻo mềm của nếp gặp vị béo, thanh của giò lụa tạo nên món ăn sáng, ăn vặt giản dị mà đủ đầy, nhất là trong những ngày se lạnh. Nhiều nơi còn nổi tiếng với bánh dày riêng của mình, như bánh dày Quán Gánh của Hà Nội.
Biến tấu kẹp chả hợp thời
Từ món truyền thống ấy, bánh dày kẹp chả ra đời như một biến tấu dễ ăn, dễ mang theo. Miếng chả, có thể là chả lụa hấp hoặc chả chiên vàng ruộm bên ngoài, được kẹp giữa hai lát bánh dày. Chiếc bánh vừa tay cầm, ăn no mà không cần dĩa hay đũa, rất hợp cho bữa sáng vội hay buổi xế. Chả chiên thêm lớp vỏ thơm béo, khiến món ăn đậm đà hơn so với giò lụa trắng thanh đạm.
Hóa ra, cuộc tranh luận nhỏ này cho thấy cùng một món ăn, mỗi vùng lại có thói quen riêng. Nếu miếng chả dày và đậm, bạn có thể thưởng thức nguyên bản. Nếu chả mỏng, chút muối tiêu có thể cứu cả chiếc bánh. Cuối cùng, ngon hay không vẫn là chuyện của cái miệng người ăn.
NGỌC ÁNH
