"Một ca thôi đã là quá đủ”
TS.BS Nguyễn An Nghĩa, Phó trưởng Khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM), cảnh báo bệnh não mô cầu xâm lấn là một trong những bệnh nhiễm khuẩn có khả năng diễn tiến nhanh và nguy hiểm.
Ở thể tối cấp, người bệnh có thể rơi vào tình trạng nguy kịch và tử vong trong vòng 24 giờ kể từ khi khởi phát triệu chứng. Một số trường hợp nhiễm khuẩn huyết tối cấp có thể tử vong chỉ sau 6-8 giờ nếu không được phát hiện, cấp cứu và điều trị kịp thời.
Theo bác sĩ Nghĩa, vi khuẩn đi vào máu kích hoạt hàng loạt phản ứng viêm, người bệnh có thể nhanh chóng xuất hiện suy hô hấp, suy thận, viêm màng não, xuất huyết dưới da, hoại tử mạch máu và nhiều biến chứng đe dọa tính mạng. Đặc biệt, những biểu hiện ban đầu như sốt, đau đầu, buồn nôn, mệt mỏi hoặc đau nhức cơ thể rất dễ bị nhầm với các bệnh nhiễm trùng thông thường. Ban xuất huyết đặc trưng của bệnh có thể xuất hiện muộn hoặc không rõ ràng ở giai đoạn đầu, khiến người bệnh và gia đình khó nhận biết mức độ nguy hiểm để đến cơ sở y tế kịp thời.
Các nốt tử ban lan rộng trên da của bệnh nhi 8,5 tháng tuổi từng điều trị tại Bệnh viện Nhi đồng 1 - Ảnh: BSCC
Để minh chứng mức độ tàn khốc của bệnh, bác sĩ Nghĩa dẫn trường hợp một bệnh nhi 8,5 tháng tuổi từng được điều trị tại Bệnh viện Nhi đồng 1 với chẩn đoán nhiễm khuẩn huyết và viêm màng não do não mô cầu.
Khoảng 10 giờ trước khi nhập viện, trẻ có biểu hiện ho, thở mệt, được gia đình đưa đến bệnh viện khi xuất hiện một số chấm xuất huyết nhỏ trên ngực. Tuy nhiên, chỉ sau 2-3 giờ nhập viện, các chấm xuất huyết lan rộng và tiến triển thành những mảng ban hoại tử, suy hô hấp. Dù được điều trị tích cực bằng kháng sinh, thuốc chống sốc, thở máy và nhiều biện pháp hồi sức chuyên sâu, trẻ vẫn phải chịu hậu quả nặng nề, buộc phải đoạn chi cả hai chân và tháo khớp một số đốt ngón tay.
“Một ca bệnh não mô cầu nặng có thể đòi hỏi sự phối hợp khẩn trương của cả ê kíp hồi sức cùng hệ thống trang thiết bị và nhân lực chuyên sâu. Không phải cơ sở y tế nào cũng có đầy đủ điều kiện để xử trí những ca bệnh diễn tiến tối cấp. Ngay cả khi đã huy động tối đa nguồn lực và điều trị tích cực, bác sĩ vẫn không thể bảo đảm cứu sống người bệnh hoặc ngăn ngừa hoàn toàn các di chứng. Chi phí điều trị có thể lên đến hàng trăm triệu đồng, chưa kể gánh nặng chăm sóc và phục hồi chức năng sau xuất viện. Một ca thôi đã là quá đủ”, bác sĩ Nghĩa chia sẻ.
Các chuyên gia khuyến cáo, khi xuất hiện ca bệnh não mô cầu trong trường học hoặc cộng đồng, cần nhanh chóng xác định người tiếp xúc gần để được cơ quan y tế đánh giá, chỉ định kháng sinh dự phòng khi cần thiết, đồng thời theo dõi sức khỏe theo hướng dẫn.
Phụ huynh cần đặc biệt lưu ý những thay đổi bất thường ở trẻ như bỏ bú, quấy khóc dai dẳng, khó đánh thức, thở bất thường, ban xuất huyết trên da, đau đầu dữ dội, sợ ánh sáng…
Bệnh não mô cầu lây truyền như thế nào?
Theo BS CKI. Đinh Văn Thới – Phó Trưởng Phòng khám Đa khoa, Viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh, bệnh não mô cầu do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, lây truyền từ người sang người qua tiếp xúc với dịch tiết đường hô hấp, đặc biệt khi tiếp xúc gần như ho, hôn hoặc dùng chung vật dụng ăn uống.
Vi khuẩn có thể cư trú ở vùng hầu họng mà không gây triệu chứng. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, vi khuẩn xâm nhập vào máu và hệ thần kinh trung ương, gây nên những bệnh cảnh nghiêm trọng.
Các nhóm huyết thanh não mô cầu thường gây bệnh xâm lấn gồm A, B, C, W, X và Y. Tại Việt Nam, các nhóm A, B, C, W và Y đã được ghi nhận lưu hành.
Những ai có nguy cơ cao mắc não mô cầu?
Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, đặc biệt cần lưu ý:
- Trẻ em dưới 5 tuổi, nhất là trẻ dưới 1 tuổi.
- Thanh thiếu niên và người trên 65 tuổi.
- Người sống trong môi trường tập thể đông đúc như ký túc xá, doanh trại quân đội.
- Người suy giảm miễn dịch, không có lách hoặc có các rối loạn hệ thống bổ thể.
- Người thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc lá hoặc mới mắc bệnh nhiễm vi rút đường hô hấp.
Hiện nay, tại Việt Nam đã có các loại vắc xin phòng ngừa những nhóm huyết thanh não mô cầu quan trọng. Mỗi loại vắc xin có phạm vi bảo vệ, độ tuổi chỉ định và lịch tiêm khác nhau. Người dân nên đến cơ sở tiêm chủng để được tư vấn lựa chọn loại vắc xin và lịch tiêm phù hợp.
Bên cạnh tiêm chủng, cần thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, giữ vệ sinh cá nhân, hạn chế tiếp xúc gần với người có triệu chứng nghi ngờ mắc bệnh và thực hiện các biện pháp phòng lây nhiễm đường hô hấp.
Đặc biệt, người tiếp xúc gần với trường hợp mắc bệnh não mô cầu cần liên hệ ngay cơ sở y tế để được đánh giá và chỉ định kháng sinh dự phòng khi cần thiết.
Giả Hủ
