Theo TS.BS. Nguyễn Hữu Trường - Phó Giám đốc Trung tâm Dị ứng & Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai, cùng một đĩa hải sản nhưng người ăn ngon lành, người vừa ăn xong đã ngứa ngáy, nổi mẩn. Hay cùng một loại hoa, người ngửi thấy dễ chịu nhưng người khác lại hắt hơi liên tục. Lý do là những người này dị ứng với các món ăn, phấn hoa đó.
Dị ứng thực chất là một "sai sót" trong hoạt động của hệ miễn dịch. Thay vì bảo vệ cơ thể, hệ miễn dịch lại phản ứng quá mức với những yếu tố vốn vô hại trong môi trường như bụi nhà, phấn hoa, lông động vật, nấm mốc hay một số loại thực phẩm. Những yếu tố này được gọi chung là dị nguyên. Dị ứng không chỉ là ngứa hay nổi mẩn mà biểu hiện rất đa dạng, tùy thuộc vào con đường dị nguyên xâm nhập vào cơ thể.
Qua đường hô hấp, người bệnh thường gặp các triệu chứng viêm mũi dị ứng như ngứa mũi, hắt hơi, chảy nước mũi hoặc nặng hơn là hen phế quản với biểu hiện khó thở, khò khè, ho kéo dài. Qua đường tiêu hóa, dị ứng thức ăn có thể gây đau bụng quặn, buồn nôn, tiêu chảy, kèm theo ngứa và nổi mề đay trên da Ngoài ra, dị ứng còn có thể gây viêm kết mạc (ngứa, đỏ mắt), chàm da và nguy hiểm nhất là sốc phản vệ - tình trạng có thể đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.
Các triệu chứng dị ứng không phải lúc nào cũng xuất hiện ngay. Có trường hợp phản ứng xảy ra chỉ sau vài phút tiếp xúc với dị nguyên. Có trường hợp phải vài ngày, thậm chí vài tuần sau mới bộc phát.
Khoảng 20% dân số thế giới có cơ địa dị ứng, tức là trong cơ thể đã sẵn có kháng thể dị ứng. Bên cạnh yếu tố di truyền, lối sống và môi trường cũng góp phần làm gia tăng các bệnh dị ứng. Ô nhiễm không khí, tiếp xúc sớm với dị nguyên, lạm dụng kháng sinh, nhiễm khuẩn trong giai đoạn đầu đời, thay đổi chế độ ăn hoặc nhiễm ký sinh trùng đều có thể làm tăng nguy cơ dị ứng.
Bác sĩ Trường nhấn mạnh, việc loại bỏ hoàn toàn các dị nguyên vi thể trong môi trường làm việc là rất khó. Tuy nhiên, nếu giảm được số lượng của chúng, các triệu chứng dị ứng và chất lượng cuộc sống của người lao động sẽ được cải thiện rõ rệt.
Dưới đây là những biện pháp thiết thực, dưới góc nhìn y tế, giúp “quét sạch” dị nguyên tại văn phòng.
Kiểm soát “ổ chứa” bụi nhà
Bụi nhà là dị nguyên đường thở phổ biến nhất và thường ẩn nấp ở nhiều vị trí ít được chú ý trong văn phòng.
Hạn chế đồ dùng dễ bám bụi: Nên ưu tiên sử dụng tủ tài liệu có cánh đóng kín thay cho kệ mở.
Vệ sinh rèm và thảm: Thảm trải sàn và rèm vải là nơi tích tụ lượng lớn bụi nhà. Nên hút bụi bằng máy có bộ lọc đạt chuẩn hoặc thay thế bằng rèm sáo, sàn gỗ, sàn gạch để dễ lau chùi bằng khăn ẩm.
Làm sạch định kỳ đúng cách: Tránh chỉ quét khô vì có thể làm bụi bay lơ lửng trong không khí. Thay vào đó, nên lau các bề mặt làm việc, máy tính, bàn phím bằng khăn ẩm.
Triệt tiêu điều kiện phát triển của nấm mốc
Nấm mốc phát triển mạnh trong môi trường ẩm thấp và là tác nhân dị ứng nguy hiểm.
Kiểm soát độ ẩm: Đảm bảo văn phòng luôn thông thoáng. Có thể sử dụng máy hút ẩm để duy trì độ ẩm dưới 50%, giúp hạn chế nấm mốc sinh sôi.
Chăm sóc cây xanh đúng cách: Cây cảnh giúp không gian làm việc dễ chịu hơn, nhưng đất ẩm trong chậu là môi trường thuận lợi cho nấm mốc. Cần tránh để nước đọng ở khay hứng dưới chậu cây.
Vệ sinh hệ thống điều hòa: Màng lọc điều hòa nếu không được làm sạch định kỳ sẽ tích tụ bụi và nấm mốc, sau đó thổi trực tiếp vào không khí phòng làm việc. Nên bảo trì và vệ sinh màng lọc từ 3-6 tháng/lần.
Lời khuyên từ chuyên gia
Theo TS.BS. Nguyễn Hữu Trường, môi trường sống và lối sống đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát và phòng ngừa tái phát các bệnh dị ứng.
Hạn chế tích trữ đồ cũ: Sách báo cũ, thùng carton để lâu ngày là nơi trú ngụ lý tưởng của gián và mạt bụi nhà.
Tận dụng ánh sáng tự nhiên: Ánh nắng mặt trời có tác dụng diệt khuẩn và giúp làm khô tự nhiên các khu vực ẩm thấp trong văn phòng.
TS.BS. Nguyễn Hữu Trường nhấn mạnh: “Việc giảm bớt dị nguyên tại nơi làm việc không chỉ giúp người có cơ địa dị ứng giảm nguy cơ mắc bệnh, giảm nhu cầu sử dụng thuốc mà còn góp phần tạo ra một môi trường làm việc lành mạnh cho tất cả mọi người. Nếu các triệu chứng như hắt hơi, sổ mũi, khó thở xuất hiện thường xuyên khi đến văn phòng, người lao động nên đi khám chuyên khoa để xác định chính xác dị nguyên gây bệnh và có hướng điều trị phù hợp, trong đó có thể cân nhắc liệu pháp giảm mẫn cảm đặc hiệu.”
Nguyễn Phượng
Theo BV Bạch Mai
