Thời gian gần đây, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương liên tục tiếp nhận các trường hợp xơ gan mất bù với nhiều biến chứng nguy hiểm. Điển hình là ông Tạ Văn K. (51 tuổi, trú tại Thái Nguyên), có tiền sử nghiện rượu nhiều năm dù gan đã bước vào giai đoạn xơ hóa.
Ông nhập viện trong tình trạng nôn ra máu, đi ngoài phân máu đỏ tươi, cơ thể suy kiệt, da sạm vàng và củng mạc mắt vàng đậm. Khi nhập viện, bệnh nhân vẫn tỉnh nhưng kích động mạnh, mạch nhanh 100 lần/phút, huyết áp 148/80 mmHg.
Kết quả nội soi cho thấy đoạn 1/3 dưới thực quản xuất hiện giãn tĩnh mạch thực quản độ II cùng nhiều ổ loét kích thước 0,5 - 0,6 cm gây viêm dạ dày cấp. Các chỉ số xét nghiệm ở mức báo động: tiểu cầu giảm sâu chỉ còn 33 G/L, làm tăng nguy cơ xuất huyết tự phát; Bilirubin toàn phần tăng lên 56,6 mmol/L, cho thấy gan suy nặng và tình trạng tắc mật rõ rệt.
Bệnh nhân ngay lập tức được truyền hai đơn vị khối tiểu cầu và hai đơn vị huyết tương tươi.
Theo ThS.BS Hoàng Thị Mai Hồng, Khoa Nội tổng hợp (Bệnh viện Bệnh Nhiêt đới Trung ương), ngay trong đêm đầu nhập viện, bệnh nhân xuất hiện hội chứng cai rượu có mê sảng với biểu hiện lú lẫn, mất định hướng, kích thích, run toàn thân dữ dội, vã mồ hôi liên tục và gồng cứng cơ gây những cơn ngưng thở ngắn.
Trước tình trạng nguy kịch, các bác sĩ phải phối hợp nhiều biện pháp để vừa kiểm soát xuất huyết tiêu hóa, bảo vệ chức năng gan, vừa điều trị sảng rượu một cách thận trọng nhằm tránh làm gan tổn thương thêm. Sau ba ngày điều trị tích cực, bệnh nhân dần tỉnh táo, huyết động ổn định, tình trạng nôn và đi ngoài ra máu được kiểm soát.
Một trường hợp khác là ông Lò Văn N. (64 tuổi, ở Điện Biên), có tiền sử uống khoảng 500 ml rượu mỗi ngày trong nhiều năm. Dù đã được chẩn đoán xơ gan và viêm gan C cách đây bốn tháng, thay vì điều trị theo chỉ định của bác sĩ, ông lại tự mua thuốc nam dạng lá cây về uống.
Hai tháng trước, ông phát hiện gan đã chuyển sang ung thư gan. Khoảng năm ngày trước khi nhập viện, bệnh nhân nôn ra máu 4 - 5 lần, đi ngoài phân đen nên được đưa vào bệnh viện tuyến dưới điều trị. Sau bốn ngày không cải thiện, ông được chuyển tới Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
Khi nhập viện, bệnh nhân đã có dấu hiệu suy kiệt, phù nhẹ hai chân, củng mạc mắt vàng, bụng chướng vừa. Siêu âm phát hiện khối giảm âm kích thước khoảng 70 x 80 mm ở gan phải cùng nhiều ổ dịch trong ổ bụng. Bệnh nhân được chẩn đoán xơ gan mất bù kèm ung thư biểu mô tế bào gan.
Tương tự, anh Lò Văn X. (41 tuổi, ở Lào Cai) mắc viêm gan C từ năm 2021 và đã có dấu hiệu xơ gan nhưng vẫn duy trì thói quen uống khoảng 400 ml rượu mỗi ngày.
Khi xuất hiện vàng da, mệt mỏi, bụng chướng, anh nghe theo người quen sử dụng thuốc nam liên tục suốt hai tháng. Một tuần trước nhập viện, tình trạng sức khỏe xấu đi nhanh chóng: cơ thể mệt lả, ăn uống kém, bụng căng to như quả bóng kèm khó thở dữ dội.
Tại bệnh viện tuyến dưới, anh được chẩn đoán tràn dịch màng phổi. Sau hai ngày điều trị không cải thiện, bệnh nhân được chuyển lên tuyến trung ương.
Các bác sĩ xác định anh bị xơ gan mất bù – giai đoạn cuối của xơ gan. Bệnh nhân có da vàng, bụng chướng nghiêm trọng, phù nhẹ hai chân và ăn uống rất kém. Do dịch màng phổi phải chèn ép phổi gây khó thở, bác sĩ phải chọc hút cấp cứu, rút tổng cộng 2.500 ml dịch màu vàng chanh trong hai ngày để giải phóng áp lực lồng ngực.
Các chỉ số xét nghiệm đều ở mức nguy hiểm: Bilirubin toàn phần tăng lên 167,7 mmol/L, cao gấp hơn 10 lần bình thường; tiểu cầu giảm còn 25 G/L, đe dọa tính mạng do nguy cơ xuất huyết nội tạng.
Cảnh báo tình trạng xơ gan
Theo Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, ba trường hợp trên phản ánh thực trạng đáng báo động ở nhiều bệnh nhân xơ gan hiện nay: chủ quan với bệnh, tiếp tục uống rượu bia hoặc tự ý dùng thuốc không rõ nguồn gốc.
Xơ gan được ví như “kẻ giết người thầm lặng” vì tiến triển âm thầm trong nhiều năm, thường không có triệu chứng rõ rệt ở giai đoạn đầu. Khi xuất hiện biểu hiện như vàng da, bụng chướng, phù chân, nôn ra máu hay rối loạn ý thức thì gan thường đã tổn thương nghiêm trọng.
Các chuyên gia cảnh báo xơ gan có thể gây hàng loạt biến chứng nguy hiểm như xuất huyết tiêu hóa, cổ trướng, hôn mê gan, suy thận, nhiễm trùng và ung thư gan.
Đặc biệt, người bị xơ gan tuyệt đối không được sử dụng rượu bia vì cồn là độc chất trực tiếp phá hủy tế bào gan. Việc tự ý dùng thuốc bắc, thuốc nam hoặc các loại “thuốc gia truyền” không rõ nguồn gốc có thể khiến gan quá tải, dẫn đến suy gan cấp hoặc làm bệnh tiến triển nặng hơn.
Ngọc Minh
