Ả Rập Xê Út tấn công bí mật Iran
Theo Reuters, Ả Rập Xê Út đã tiến hành nhiều cuộc tấn công bí mật nhằm vào Iran để trả đũa các cuộc tấn công mà Tehran thực hiện trên lãnh thổ vương quốc này trong cuộc chiến Trung Đông.
Đây là lần đầu tiên Ả Rập Xê Út được biết đến là trực tiếp tiến hành hành động quân sự trên lãnh thổ Iran, cho thấy Riyadh ngày càng táo bạo hơn trong việc tự vệ trước đối thủ khu vực lớn nhất của mình. Các cuộc tấn công do Không quân Ả Rập Xê Út thực hiện được cho là diễn ra vào cuối tháng 3.
Trước yêu cầu bình luận, một quan chức cấp cao Bộ Ngoại giao Ả Rập Xê Út không trả lời trực tiếp việc liệu các cuộc tấn công có diễn ra hay không. Bộ Ngoại giao Iran cũng không phản hồi.
Là quốc gia có quan hệ quân sự sâu sắc với Mỹ, Ả Rập Xê Út từ lâu dựa vào Washington để bảo vệ an ninh. Tuy nhiên, cuộc chiến kéo dài 10 tuần đã khiến nước này dễ tổn thương trước các đòn tấn công xuyên thủng lá chắn quân sự của Mỹ.
Các cuộc tấn công của Ả Rập Xê Út cho thấy mức độ leo thang của cuộc xung đột và cách cuộc chiến bắt đầu từ các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran ngày 28/2 đã kéo toàn bộ Trung Đông vào vòng xoáy đối đầu.
Kể từ sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel, Iran đã phóng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào cả sáu quốc gia thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh, không chỉ nhắm vào căn cứ quân sự Mỹ mà còn vào các địa điểm dân sự, sân bay và cơ sở hạ tầng dầu mỏ. Tehran cũng phong tỏa eo biển Hormuz, làm gián đoạn thương mại toàn cầu.
Tờ Wall Street Journal ngày 11/5 đưa tin Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất cũng đã tiến hành các cuộc tấn công quân sự nhằm vào Iran. Tuy nhiên, cách tiếp cận của Abu Dhabi và Riyadh không hoàn toàn giống nhau. UAE có lập trường cứng rắn hơn, chủ yếu gây sức ép với Iran và ít tham gia ngoại giao công khai với Tehran.
Trong khi đó, Ả Rập Xê Út tìm cách ngăn xung đột leo thang và duy trì liên lạc thường xuyên với Iran, bao gồm thông qua đại sứ Tehran tại Riyadh.
Nỗ lực giảm leo thang xung đột
Quan chức Bộ Ngoại giao Ả Rập Xê Út không trực tiếp xác nhận có đạt được thỏa thuận giảm leo thang với Iran hay không, nhưng nhấn mạnh Riyadh “ủng hộ giảm leo thang, kiềm chế và hạ nhiệt căng thẳng nhằm bảo đảm ổn định, an ninh và thịnh vượng cho khu vực”.
Theo các quan chức Iran và phương Tây, sau các cuộc tấn công, Ả Rập Xê Út đã thông báo cho Iran và đồng thời thúc đẩy các nỗ lực ngoại giao cùng với những lời cảnh báo trả đũa, qua đó dẫn tới sự hiểu biết chung giữa hai bên về việc giảm căng thẳng.
Trong bài bình luận đăng trên Arab News cuối tuần qua, cựu lãnh đạo tình báo Ả Rập Xê Út, Thái tử Turki al-Faisal, cho rằng động thái này đã giúp vương quốc tránh khỏi “sự hủy diệt”.
Các cuộc tấn công diễn ra sau nhiều tuần căng thẳng leo thang. Tại cuộc họp báo ở Riyadh ngày 19/3, Ngoại trưởng Ả Rập Xê Út, Thái tử Faisal bin Farhan, tuyên bố vương quốc “bảo lưu quyền tiến hành hành động quân sự nếu cần thiết”.
Ba ngày sau, Riyadh tuyên bố tùy viên quân sự Iran cùng bốn nhân viên đại sứ quán là những người không được hoan nghênh.
Theo các nguồn tin, Iran sau đó đã hạn chế các cuộc tấn công trực tiếp nhằm vào Ả Rập Xê Út. Đến cuối tháng 3, các cuộc tiếp xúc ngoại giao cùng những cảnh báo từ Riyadh về khả năng áp dụng lập trường cứng rắn hơn tương tự UAE và tiến hành trả đũa mạnh mẽ hơn đã dẫn tới sự hiểu biết chung về giảm leo thang.
Theo thống kê của Reuters dựa trên các tuyên bố từ Bộ Quốc phòng Ả Rập Xê Út, số vụ tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa nhằm vào nước này đã giảm mạnh, từ hơn 105 vụ trong tuần từ 25-31/3 xuống còn hơn 25 vụ trong giai đoạn từ 1-6/4.
Việc liên lạc giữa Ả Rập Xê Út và Iran vẫn tiếp tục ngay cả khi căng thẳng xuất hiện vào đầu thỏa thuận ngừng bắn rộng hơn giữa Iran và Mỹ, khi Bộ Quốc phòng Ả Rập Xê Út báo cáo 31 máy bay không người lái và 16 tên lửa bị bắn vào vương quốc này vào ngày 7-8/4.
Sự gia tăng đột biến này đã khiến Riyadh cân nhắc việc trả đũa Iran và Iraq, trong khi Pakistan triển khai máy bay chiến đấu để trấn an vương quốc và kêu gọi kiềm chế khi các hoạt động ngoại giao được đẩy mạnh.
An An (Theo Reuters)
