Tuyển Nhật Bản vừa có lần thứ 3 liên tiếp vượt qua vòng bảng World Cup, điều mà không một đội châu Á nào khác làm được.
Rộng hơn, đội bóng này cũng đang giữ kỷ lục châu Á với 5 lần là được điều trên, vượt trội so với Hàn Quốc, Ả Rập Xê Út hay cả Australia. Đó là thành tích có được sau 8 lần liên tiếp Nhật Bản được dự World Cup, bắt đầu từ năm 1998.
Tuy nhiên, đáng ra hành trình tại World Cup của người Nhật có thể bắt đầu sớm hơn mốc đó 4 năm. Tuyển Nhật Bản khi ấy đã ở rất gần tấm vé dự World Cup 1994 trên đất Mỹ, nhưng rồi bàn thua nghiệt ngã ở phút bù giờ đã lấy đi của họ tất cả.
Ký ức đau lòng đó đến giờ vẫn được người hâm mộ Nhật Bản nhắc đến với cái tên: “Bi kịch ở Doha” (The Agony of Doha).
KHÁT KHAO WORLD CUP
Năm 1992, đội tuyển Nhật Bản lần đầu tiên giành chức vô địch châu Á. Năm tiếp theo, bóng đá Nhật Bản chứng kiến một bước chuyển mình quan trọng với sự ra đời của J.League.
Giải vô địch quốc gia Nhật Bản tiến lên chuyên nghiệp với sự cải tổ và đầu tư mạnh mẽ. Những khoản tiền lên tới hàng tỷ Yên được chi ra đã giúp thay đổi bộ mặt giải đấu, kéo về nhiều ngôi sao của bóng đá thế giới như Gary Lineker, Ramón Diaz và Pierre Littbarski…
Thành công trong mùa giải khai sinh J.League càng khiến cổ động viên Nhật Bản thêm tự tin vào việc đội nhà sẽ giành quyền dự World Cup 1994 (tổ chức tại Mỹ). Đến tận thời điểm đó, World Cup vẫn là một giấc mơ với người Nhật khi họ chưa lần nào vượt qua được vòng loại.
Tháng 10 năm 1993, đội tuyển Nhật Bản bước vào vòng đấu quyết định để tranh vé tới Mỹ.
Thời điểm đó, World Cup chỉ có 24 đội tham dự và FIFA dành cho AFC 2 suất. 6 đội tuyển gồm Nhật Bản, Hàn Quốc, Ả Rập Xê Út, Iraq, Iran và Triều Tiên là những cái tên lọt vào vòng loại cuối cùng của khu vực châu Á. Các đội bóng thi đấu tập trung tại Doha (Qata), đá vòng tròn một lượt tính điểm để tìm ra 2 đội đứng đầu.
Ngày ấy, mỗi trận thắng chỉ được tính 2 điểm, hòa 1 điểm. Trong trường hợp 2 đội bằng điểm nhau, yếu tố được xét đến đầu tiên là hiệu số bàn thắng thua chứ không phải thành tích đối đầu. Và đây cũng là điều dẫn đến bi kịch của đội tuyển Nhật Bản.
Sau khởi đầu không ưng ý (hòa Ả Rập Xê Út, thua Iran), nhà đương kim vô địch châu Á trở lại cuộc đua bằng chiến thắng 3-0 trước Triều Tiên ở lượt trận thứ ba.
Mọi thứ càng trở nên thuận lợi hơn khi đến vòng tiếp theo, đội tuyển Nhật Bản đánh bại kỳ phùng địch thủ Hàn Quốc với tỉ số 1-0 nhờ bàn thắng duy nhất của Kazuyoshi Miura (người sau này được biết đến với biệt danh King Kazu).
Thắng lợi này không chỉ mang ý nghĩa tinh thần to lớn mà còn giúp Nhật Bản leo lên ngôi đầu bảng (5 điểm). Trong khi đó, thất bại vừa rồi khiến Hàn Quốc rơi xuống vị trí thứ ba (4 điểm).
Ở lượt cuối, “Samurai xanh” sẽ gặp Iraq và nắm quyền tự quyết trong tay. World Cup đã ở rất gần thế hệ vàng của bóng đá Nhật Bản, đặc biệt trong bối cảnh đây sẽ là cơ hội cuối cùng cho những cầu thủ kỳ cự như thủ môn Shigetatsu Matsunaga, hậu vệ Masami Ihara, tiền vệ Ruy Ramos, tiền đạo Kazuyoshi Miura và đội trưởng Tetsuji Hashiratani.
BI KỊCH Ở DOHA
Với khoảng cách điểm sít sao giữa các đội, chỉ có Triều Tiên (2 điểm) là đã hết cơ hội. Điều này khiến lượt trận cuối cùng diễn ra theo kịch bản vô cùng căng thẳng.
Về lý thuyết, Nhật Bản vẫn có thể vượt qua vòng loại với một kết quả hòa, miễn là trong 2 trận đấu cùng giờ, Hàn Quốc hoặc Saudi Arabia không thắng, và Iran không đánh bại Saudi Arabia quá 4 bàn.
Tuy nhiên việc cả Hàn Quốc lẫn Saudi Arabia đều vươn lên dẫn trước và tạo khoảng cách an toàn với các đối thủ khiến đội tuyển Nhật Bản buộc phải dồn lực tấn công để tìm kiếm chiến thắng trước Iraq.
Tới phút 69, Nhật Bản vươn lên dẫn 2-1 nhờ các pha lập công của Kazuyoshi Miura và Nakayama. Tỉ số này được giữ cho đến phút 90.
Tin tức bay về cho biết đội tuyển Hàn Quốc đã thắng 3-0, trong khi Saudi Arabia cũng vượt qua Iran với tỉ số 4-3. Nếu tất cả kết quả trên được giữ nguyên, Nhật Bản và Saudi Arabia sẽ giành vé tới World Cup 1994, còn Hàn Quốc bị loại.
Thế nhưng đúng vào lúc này, bi kịch đã xảy ra.
Phút bù giờ đầu tiên, Iraq được hưởng quả đá phạt góc bên cánh phải. Laith Hussain không tạt ngay mà thực hiện pha chuyền ngắn cho Alaa Khadim. Sau một nhịp qua người, Alaa Khadim treo bóng vào trong vòng cấm và Jaffar Omran bật cao đánh đầu làm tung lưới Nhật Bản.
Tỉ số được cân bằng 2-2. Nhiều tuyển thủ Nhật Bản thất vọng đổ gục xuống sân. Ở bên ngoài đường biên, HLV Marius Johan Ooft như chết lặng.
Những nỗ lực sau đó không thể giúp Nhật Bản có thêm được bàn thắng. Khoảnh khắc trọng tài người Thụy Sĩ nổi hồi còi kết thúc trận đấu, rất nhiều cầu thủ Nhật Bản quỵ xuống và bật khóc. Họ không thể tin vào những gì vừa xảy ra.
Ở chiều ngược lại, đội tuyển Hàn Quốc đã ăn mừng cuồng nhiệt khi “trở về từ cõi chết”. Họ bằng điểm với Nhật Bản (6 điểm) nhưng hơn về hiệu số bàn thắng, qua đó cùng với Saudi Arabia trở thành 2 đại diện của châu Á giành quyền dự vòng chung kết World Cup 1994.
Truyền thông Hàn Quốc gọi đây là “Điều kỳ diệu ở Doha”, còn với bóng đá Nhật Bản, ngày 28/10/1993 mãi mãi là một ký ức đen tối. Người hâm mộ Nhật Bản mãi về sau vẫn nhắc đến sự kiện này với tên gọi “Bi kịch ở Doha”.
CUỘC CẢI CÁCH SAU BỊ KỊCH
"Tôi không thể nhớ những gì đã xảy ra ở phòng thay đồ sau trận đấu, không thể nhớ đã nói gì với truyền thông và chuyến xe bus trở về khách sạn như thế nào.
Tôi đã nỗ lực hết mình vì giấc mơ World Cup, dành thời gian cho đội tuyển còn nhiều hơn cho gia đình. Tấm vé dự World Cup đã ở ngay trước mặt nhưng khi tôi với tay cầm lấy, nó lại tan biến trong sương khói”, tiền vệ Hajime Moriyasu (hiện là HLV trưởng đội tuyển Nhật Bản) chia sẻ.
Trong khi đó, tiền vệ nhập tịch gốc Brazil Ruy Ramos kể lại: “Đó là một trận đấu tuyệt vời giữa hai đội bóng khao khát giành chiến thắng. Mặc dù chúng tôi không thắng, nhưng đó là một trong những trận đấu hay nhất trong sự nghiệp của tôi.
Đội tuyển Iraq đã chơi hết mình với sự nỗ lực và với niềm tự hào. Vào ngay đêm đó, tôi đã chạm mặt họ ở khách sạn. Những cầu thủ Iraq nói Nhật Bản là một đội bóng tuyệt vời. Tôi cảm ơn và nói với họ rằng Iraq cũng là một đội bóng tuyệt vời".
Tuy nhiên, thất bại này đã mở ra một cuộc “cách mạng” tiếp theo cho bóng đá Nhật Bản. HLV Marius Johan Ooft bị sa thải không lâu sau đó, cùng với đó là sự chia tay của hàng loạt tuyển thủ.
Tới World Cup 1998, chỉ còn hai cái tên là Nakayama và Masami Ihara khoác áo đội tuyển quốc gia. Và đó cũng chính là những nhân chứng cho chiến tích đáng nhớ bậc nhất của bóng đá Nhật Bản.
Và để có được tấm vé tới Pháp, tuyển Nhật Bản đã phải vượt qua một vòng loại khốc liệt, dù châu Á đã được tăng từ 2 suất lên thành 3,5 suất.
TRẬN PLAY-OFF LỊCH SỬ
Sau vòng loại đầu tiên, mọi thứ êm đẹp với việc Nhật Bản dễ dàng đứng nhất bảng. Bước vào vòng loại thứ hai World Cup 1998, đội bóng xứ sở Mặt trời mọc cũng khởi đầu tưng bừng với trận thắng 6-3 trước Uzbekistan.
Thế nhưng sau đó mọi thứ nhanh chóng xấu đi. Nhật Bản hòa UAE ở lượt thứ hai, rồi thua ngược đầy cay đắng trước Hàn Quốc ngay trên sân nhà dù tới phút 83 vẫn đang dẫn trước. Chưa dừng lại ở đó, Nhật Bản tiếp tục bị Kazakhstan cầm hòa bởi bàn thua ở phút 90+2 ở lượt tiếp theo.
Chỉ giành được 5 điểm sau 4 trận, cơ hội vượt qua vòng loại World Cup 1998 của Nhật Bản trở nên vô cùng mong manh. Nên nhớ ở vòng loại thứ hai này, 10 đội được chia thành 2 bảng, mỗi bảng 5 đội đá vòng tròn 2 lượt tính điểm. 2 đội đầu bảng sẽ giành vé trực tiếp, trong khi 2 đội nhì bảng phải đá play-off. Đội thắng sẽ có vé tới Pháp, còn đội thua tiếp tục đấu với Australia ở trận play-off liên lục địa.
Quyết định sa thải HLV Shu Kamo nhanh chóng được đưa ra, tuy nhiên người thay thế là ông Takeshi Okada dù rất nỗ lực cũng chỉ có thể giúp Nhật Bản đứng nhì bảng B, xếp sau Hàn Quốc. Hidetoshi Nakata và đồng đội buộc phải bước vào trận play-off với Iran.
Ngày 16/11/1997, trận play-off giữa Nhật Bản và Iran được diễn ra. Thay vì đá lượt đi lượt về, AFC quyết định chỉ tổ chức một trận đấu duy nhất trên sân trung lập tại sân vận động Larkin (Johor Bahru, Malaysia). Và tại đây, một cuộc rượt đuổi tỉ số nghẹt thở đã diễn ra.
Nakayama mở tỉ số cho Nhật Bản ở phút 39, tuy nhiên hai bàn thắng của Azizi (46’) và Ali Daei (58’) đã giúp Iran dẫn ngược lại đối thủ.
Trước viễn cảnh thua trận, HLV Okada quyết định tung Wagner Lopes và Shoji Jo để tăng cường sức mạnh hàng công. Tới phút 76, Nakata thực hiện một đường chuyền chuẩn xác, tạo điều kiện để Shoji Jo bật cao đánh đầu gỡ hòa 2-2.
Bước vào thời gian đá hiệp phụ, các cầu thủ Iran bắt đầu xuống sức. Tiền đạo Okano có không dưới 2 cơ hội để ghi bàn thắng vàng kết liễu trận đấu ngay trong hiệp phụ thứ nhất nhưng lại bỏ lỡ. Ở bên ngoài đường biên, HLV Okada ôm đầu và không tin vào điều vừa diễn ra. Tấm vé dự World Cup dường như vẫn đang là điều trêu ngươi người Nhật.
Nhưng rồi khi tất cả đã nghĩ đến loạt đá luân lưu thì Okano lại lên tiếng. Phút 118, Nakata bình tĩnh đi bóng rồi dứt điểm từ bên ngoài vòng cấm. Thủ môn của Iran cố đẩy bóng ra nhưng Okano đã ập vào rất nhanh, ghi bàn thắng vàng ấn định chiến thắng 3-2 cho Nhật Bản.
Trận đấu ngay lập tức kết thúc. Các cầu thủ Nhật Bản lao tới ôm lấy nhau trong vui sướng. Cuối cùng “cơn ác mộng” kéo dài hơn 40 năm ở vòng loại World Cup cũng kết thúc với người Nhật.
Cả sự nghiệp, Okano chỉ 2 lần lập công cho đội tuyển quốc gia nhưng 1 trong số đó lại là bàn thắng lịch sử. Tình huống này sau đó cũng đã được nhắc đến trong bộ truyện tranh nổi tiếng “Thám tử lừng danh Conan” của tác giả Gosho Aoyama, như minh chứng cho ấn tượng khó phai của người dân Nhật Bản với bàn thắng lịch sử này.
Và World Cup 1998 cũng chính là giải đấu mở ra chương mới cho bóng đá Nhật Bản!
Linh Đan
