Trong một thế giới mà tốc độ có thể được coi là một phần để định nghĩa sự tiến bộ thì Trung Quốc một lần nữa gây chú ý khi công bố những bước tiến mới trong dự án tàu đệm từ T-Flight. Đây là hệ thống giao thông được thiết kế để vận hành ở tốc độ lên tới 600 dặm mỗi giờ, tương đương khoảng 965 km mỗi giờ, vượt xa khả năng của các tuyến đường sắt cao tốc hiện nay và thậm chí tiệm cận, thậm chí vượt, tốc độ hành trình của nhiều máy bay thương mại.
Theo các thông tin được công bố, T-Flight là sự kết hợp giữa công nghệ tàu đệm từ truyền thống và ý tưởng ống chân không thấp lấy cảm hứng từ Hyperloop. Nhờ các nam châm điện mạnh, đoàn tàu có thể lơ lửng hoàn toàn trên đường ray, loại bỏ ma sát cơ học. Đồng thời, việc vận hành trong môi trường áp suất thấp giúp giảm mạnh lực cản không khí, yếu tố vốn là rào cản lớn nhất khi phương tiện đạt tới tốc độ cực cao.
Bí mật của T-Flight nằm ở công nghệ đệm từ, sử dụng lực từ để nâng đoàn tàu khỏi đường ray, qua đó loại bỏ ma sát. Sự lơ lửng này đạt được nhờ hai công nghệ chính là treo điện từ và treo điện động. Khi đã lơ lửng, đoàn tàu được đẩy về phía trước nhờ các từ trường xoay chiều do các cuộn dây dọc theo đường ray tạo ra, hình thành một “làn sóng từ” kéo hoặc đẩy tàu.
Các thử nghiệm trong năm 2024 được xem là bước ngoặt quan trọng của dự án. Vào tháng 2, T-Flight đã đạt tốc độ 387 dặm mỗi giờ trên đoạn đường thử dài 1,24 dặm. Đến tháng 10, hệ thống tiếp tục vận hành thành công trong điều kiện chân không thấp, cho thấy các thông số về tốc độ và độ cao lơ lửng đều đạt đúng giá trị thiết kế. Theo CGTN, đây là bằng chứng quan trọng khẳng định tính khả thi của mô hình tàu “lơ lửng” này.
Nếu được triển khai trên thực tế, T-Flight có thể tạo ra thay đổi mang tính cách mạng đối với giao thông đường dài tại Trung Quốc. Chặng đường dài khoảng 1.100 km giữa Bắc Kinh và Thượng Hải, vốn mất khoảng sáu giờ bằng tàu cao tốc, có thể được rút ngắn xuống chỉ còn khoảng một tiếng rưỡi. Lợi thế này khiến ngay cả hàng không cũng gặp bất lợi, bởi các chuyến bay còn phụ thuộc vào thời gian di chuyển tới sân bay, làm thủ tục và kiểm soát an ninh.
Tham vọng của Trung Quốc không dừng lại ở những con số hiện tại. Giai đoạn thử nghiệm tiếp theo của dự án đặt mục tiêu đạt tốc độ 621 dặm mỗi giờ trên đoạn đường dài 60 km. Xa hơn, các kế hoạch ban đầu thậm chí còn đề cập tới vận tốc lên tới 2.485 dặm mỗi giờ, gần gấp ba lần tốc độ âm thanh, dù đây vẫn là viễn cảnh mang tính lý thuyết. Dẫu vậy, chỉ riêng việc vượt qua kỷ lục 374 dặm mỗi giờ của tàu đệm từ L0 Series của Nhật Bản cũng đã đủ để T-Flight ghi dấu ấn.
Dù vậy, con đường đưa T-Flight vào khai thác thương mại vẫn còn rất nhiều rào cản. Việc xây dựng các tuyến ống dài, thẳng và duy trì áp suất thấp đòi hỏi chi phí đầu tư khổng lồ cùng trình độ kỹ thuật cao. Thực tế cho thấy nhiều dự án Hyperloop trên thế giới đã phải dừng bước, trong đó có Hyperloop One, công ty từng được xem là biểu tượng cho tham vọng giao thông siêu tốc, nhưng đã đóng cửa sau khi tiêu tốn hàng trăm triệu USD.
Các lo ngại về an toàn cũng không nhỏ. Điều gì sẽ xảy ra nếu ống bị mất áp ở tốc độ siêu thanh. Hành khách có thể chịu đựng được các lực tác động hay không. Hệ thống sẽ tăng tốc và giảm tốc an toàn như thế nào. Và liệu công nghệ này có khả thi về mặt kinh tế, ngay cả với nguồn lực và dân số của Trung Quốc.
Bên cạnh chi phí, các vấn đề an toàn cũng đặt ra không ít câu hỏi. Việc vận hành ở tốc độ cực cao trong môi trường chân không đòi hỏi hệ thống kiểm soát rủi ro nghiêm ngặt, từ kịch bản mất áp cho tới khả năng chịu lực của hành khách khi tăng tốc và giảm tốc. Tính khả thi về kinh tế của mô hình cũng là dấu hỏi lớn, ngay cả với một quốc gia có nguồn lực mạnh như Trung Quốc.
Chính vì vậy, không ít ý kiến vẫn giữ thái độ thận trọng. Mark Smith, người sáng lập trang Seat61.com, cho rằng ông chỉ thực sự tin tưởng khi được chứng kiến tận mắt, dù cũng thừa nhận Trung Quốc có đủ tiềm lực và quyết tâm để theo đuổi những dự án táo bạo như vậy.
Trong bức tranh rộng hơn, T-Flight là một phần của cuộc đua toàn cầu nhằm chinh phục giao thông siêu tốc. Nhiều quốc gia vẫn đang nghiên cứu Hyperloop hoặc các biến thể của tàu đệm từ, nhưng cho đến nay, Trung Quốc là cái tên nổi bật nhất về tiến độ và quy mô thử nghiệm. Như nhận định của Andrés de León, giám đốc điều hành HyperloopTT, những gì Trung Quốc đạt được cho thấy công nghệ này không còn là viễn tưởng, mà đang dần bước vào giai đoạn hiện thực hóa.
Câu hỏi đặt ra lúc này không còn là liệu tàu siêu tốc trong ống chân không có thể tồn tại hay không, mà là khi nào nó sẽ chính thức phục vụ con người và ai sẽ là những hành khách đầu tiên trải nghiệm tốc độ vượt xa mọi chuẩn mực giao thông hiện nay.
Đức Khương
