Hai tháng sau khi bị OpenAI sa thải vào tháng 4/2024, Leopold Aschenbrenner - một chàng trai 23 tuổi không có chút kinh nghiệm quản lý quỹ đầu tư nào - đã công bố một luận văn dài 165 trang về tương lai của trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI) và đồng thời ra mắt quỹ đầu cơ Situational Awareness LP.
Chưa đầy 12 tháng sau, anh đã biến số vốn khởi đầu khoảng 225 triệu USD từ các nhà đầu tư Thung lũng Silicon thành khối tài sản lên tới 5,5 tỷ USD, nhờ vào một nhận định mà hầu hết phố Wall đều bỏ qua: điểm nghẽn thực sự của cuộc cách mạng AI không nằm ở mô hình, không phải chip, mà là điện.
Trong khi toàn bộ giới đầu tư AI đổ tiền vào các công ty sản xuất mô hình ngôn ngữ lớn và nhà sản xuất chip, Aschenbrenner nhìn vào cùng một bức tranh và đi đến kết luận hoàn toàn khác: vấn đề thực sự là liệu lưới điện có thể cung cấp đủ năng lượng để vận hành những cỗ máy này hay không. Và anh đã đúng - kết quả đã được ghi lại rõ ràng trong hồ sơ công khai của Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC).
Lý luận của Aschenbrenner xuất phát từ một phép tính đơn giản nhưng ít ai để ý. Vào năm 2022, cụm huấn luyện GPT-4 tiêu thụ khoảng 10 megawatt điện và tốn khoảng 500 triệu USD để xây dựng. Năng lực tính toán AI đã tăng trưởng với tốc độ khoảng nửa bậc độ lớn mỗi năm, có nghĩa là cụm huấn luyện lớn nhất sẽ tăng gấp đôi nhu cầu điện năng cứ mỗi 12 đến 18 tháng mà không dừng lại.
Đến 2024, cụm lớn nhất đã đạt khoảng 100 megawatt, tương đương 100.000 GPU cao cấp và tốn hàng tỷ USD. Đến năm 2026 - đúng bây giờ - cụm huấn luyện hàng đầu cần tới một gigawatt điện liên tục, tương đương công suất của một lò phản ứng hạt nhân lớn.
Dự báo không dừng ở đó. Đến 2028, con số dự kiến là 10 gigawatt, nhiều hơn tổng điện năng mà hầu hết các bang Mỹ sản xuất. Và đến 2030, cụm một nghìn tỷ USD sẽ tiêu thụ 100 gigawatt - hơn 20% tổng sản lượng điện hiện tại của toàn nước Mỹ chỉ cho một cơ sở huấn luyện AI duy nhất.
Và đó chỉ là phần huấn luyện - chưa kể phần suy luận, năng lực tính toán liên tục cần thiết để thực sự vận hành các sản phẩm AI cho hàng trăm triệu người dùng, còn cần gấp nhiều lần con số đó.
Trong khi đó, tổng sản xuất điện của Mỹ chỉ tăng trưởng ít hơn 5% trong suốt thập kỷ qua và lưới điện không được xây dựng để đáp ứng nhu cầu này. Tình trạng thiếu hụt máy biến áp, đơn hàng thiết bị chuyển mạch tồn đọng hàng năm, và các dự án trung tâm dữ liệu bị hủy bỏ đang lên báo chí ngày nay chính là những triệu chứng ban đầu của một hệ thống điện đang chạm giới hạn - điều mà Aschenbrenner đã nhìn thấy trước nhiều năm so với phần còn lại của thị trường.
Đây chính xác là lý do anh xây dựng vị thế trị giá 875 triệu USD vào Bloom Energy, một công ty phát điện trực tiếp tại địa điểm trung tâm dữ liệu bằng pin nhiên liệu, hoàn toàn bỏ qua điểm nghẽn của lưới điện hiện đang ngăn cản một nửa tất cả các trung tâm dữ liệu được lên kế hoạch ở Mỹ mở cửa đúng thời hạn.
Sau khi Bloom Energy công bố thỏa thuận pin nhiên liệu 2,8 gigawatt với Oracle tuần này, cổ phiếu tăng vọt 15% chỉ trong một phiên giao dịch sau giờ, và khoản đầu tư 875 triệu USD của Aschenbrenner hiện có giá trị gần 2 tỷ USD.
Các vị thế lớn khác của anh đều tuân theo cùng logic ưu tiên điện năng: 700 triệu USD vào CoreWeave, một vị thế bán khống lớn vào Infosys với cược rằng các tác nhân mã hóa AI sẽ phá hủy ngành dịch vụ IT thuê ngoài, quyền chọn mua Intel in ra lợi nhuận gấp nhiều lần với đà tăng 53%, và cổ phần 10% trong Core Scientific - một công ty đào Bitcoin đang chuyển đổi cơ sở hạ tầng điện của mình thành hosting trung tâm dữ liệu AI.
Bài luận của Aschenbrenner không hề phức tạp. Điểm nghẽn trong AI không phải là mô hình, không phải chip, và cũng không phải phần mềm. Điểm nghẽn là liệu nền văn minh có thể tạo ra đủ điện để vận hành các cỗ máy đủ nhanh để tạo ra sự khác biệt hay không.
Và một chàng trai 24 tuổi bị sa thải từ OpenAI vừa biến 225 triệu USD thành 5,5 tỷ USD trong vòng chưa đầy mười hai tháng bằng cách đặt cược vào điều mà toàn bộ làn sóng đầu tư AI của phố Wall đã bỏ lỡ hoàn toàn.
Nguyễn Hải
