Sáng 12/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, Quốc hội thảo luận về Dự án Luật Thi hành án hình sự (sửa đổi). Một trong những điểm mới là dự thảo luật bổ sung quy định phạm nhân có quyền hiến mô, lưu trữ trứng, tinh trùng.
Cần quy định chặt chẽ
Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Nguyễn Thanh Sang (đoàn Tp.HCM) bày tỏ tán thành với quy định về việc hiến mô, bộ phận cơ thể như dự thảo luật. Theo đại biểu, đây là quy định rất nhân văn, nhân đạo, sâu sắc, thể hiện được nguyện vọng của phạm nhân được cống hiến cho gia đình, cộng đồng.
Tuy nhiên, đại biểu cho rằng đây là vấn đề rất nhạy cảm, bởi chủ thể rất đặc biệt là người đang thi hành án phạt tù.
Hơn nữa, chưa có đánh giá đầy đủ tác động về chính trị, xã hội, pháp lý cũng như điều kiện đảm bảo, đặc biệt đánh giá về khả năng lao động, học tập, cải tạo của phạm nhân sau khi hiến mô, hiến tạng cũng như trong việc phạm nhân không đảm bảo thực hiện các nghĩa vụ sau khi đã hiến mô, hiến tạng.
Do đó, đại biểu đề nghị: "Chỉ cho phép phạm nhân được hiến mô, bộ phận cơ thể người cho người thân của mình theo quy định tại Điều 3 dự thảo là ông, bà, cha, mẹ, cô, bác, anh, chị, cháu, chắt".
Ông lưu ý là điều này cần kèm theo những điều kiện chặt chẽ như phạm nhân tự nguyện, không vì mục đích lợi nhuận, có đủ điều kiện sức khỏe, phải còn thời hạn thi hành án phạt tù từ 5 năm trở xuống.
ĐBQH Huỳnh Thanh Phương (Ảnh: Media Quốc hội).
Đồng tình với ý kiến này, ĐBQH Huỳnh Thanh Phương (đoàn Tây Ninh) cho rằng, đối tượng hiến mô, bộ phận cơ thể người trong trường hợp này hết sức đặc biệt, là phạm nhân, người đang chấp hành án, rất nhạy cảm.
Do đó, đại biểu đề nghị nên đánh giá chặt chẽ thêm các điều kiện khác như đại biểu Sang vừa đề xuất.
ĐBQH Phạm Văn Hoà (đoàn Đồng Tháp) cho rằng, vấn đề phạm nhân được hiến mô, bộ phận cơ thể người là rất cần thiết trong trường hợp thân nhân của phạm nhân có bệnh cần được hiến.
Cho rằng quy định như vậy rất nhân văn, song đại biểu nhấn mạnh cần quy định chặt chẽ như chỉ được hiến mô không vì lợi nhuận vì mặt kinh tế, những người được nhận hiến mô là những người thân, thân nhân trong dòng tộc của người được hiến mô.
ĐBQH Phạm Văn Hoà (Ảnh: Quang Khánh).
Theo ông quy định như vậy phải có điều kiện kèm theo rất chặt chẽ, tránh phát sinh thủ tục pháp lý sau này.
Đại biểu Hoà cũng lưu ý phạm nhân hiến mô cần phải được khám, kiểm tra tình hình sức khoẻ để đánh giá có hiến được hay không, tránh hiến xong lại suy dinh dưỡng, bệnh nặng gây gánh nặng cho chính bản thân, gia đình, xã hội.
Về vấn đề hiến tặng tinh trùng, lưu trữ tinh trùng, đại biểu cho rằng đây là vấn đề rất khó khăn. Ví dụ, hiến mô, tạng hay thận có thể tiến hành ngay, nhưng hiến tinh trùng, trứng lại khác, cần lưu trữ trong thời gian dài, đòi hỏi quy trình xử lý khoa học và kỹ thuật phức tạp.
Do đó, đại biểu đề nghị với trường hợp hiến và lưu trữ tinh trùng, cần nghiên cứu kỹ lưỡng hơn để bảo đảm an toàn tuyệt đối và làm rõ vấn đề chi phí, trách nhiệm nếu xảy ra hư hao, mất mát.
Chỉ được hiến mô khi bảo đảm đủ các điều kiện
Làm rõ ý kiến các đại biểu, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang thông tin về những ý kiến liên quan tới quyền được hiến mô, bộ phận cơ thể và quyền lưu trữ tinh trùng, trứng của phạm nhân.
Bộ trưởng Bộ Công an khẳng định cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ phối hợp với cơ quan thẩm tra để chỉnh lý dự thảo luật trên cơ sở nguyên tắc phạm nhân chỉ được hiến mô, bộ phận cơ thể khi bảo đảm đủ các điều kiện: tự nguyện hiến.
Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang (Ảnh: Quang Khánh).
Đồng thời, phạm nhân phải có đủ sức khỏe để hiến và tiếp tục thi hành án sau khi hiến; tự chịu các chi phí hiến mô, chăm sóc sức khoẻ bản thân sau khi hiến; thuộc trường hợp bị kết án về tội ít nghiêm trọng hoặc nghiêm trọng, phạm tội lần đầu; có thời gian chấp hành án còn dưới 3 năm và việc hiến mô, bộ phận cơ thể chỉ áp dụng khi người nhận là thân nhân của phạm nhân.
Về quyền lưu trữ trứng và tinh trùng, một số ý kiến cho rằng quy định này mang tính nhân văn, nhân đạo, song không nên đưa vào luật do thiếu tính khả thi vì đòi hỏi kỹ thuật y tế cao và chi phí lớn.
Cơ quan soạn thảo cho rằng đây là chính sách nhân văn, tuy nhiên sẽ tiếp thu ý kiến của ĐBQH, phối hợp với cơ quan thẩm tra để nghiên cứu, cân nhắc kỹ lưỡng trước khi báo cáo Quốc hội.
Về những ý kiến liên quan tới thu thập thông tin sinh trắc học, theo Bộ trưởng Bộ Công an, việc bổ sung quy định này nhằm nâng cao hiệu quả trong quản lý người bị tạm giữ, tạm giam, đồng thời bảo đảm tuân thủ Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Việc thu thập chỉ áp dụng đối với người bị tạm giữ, tạm giam khi họ chưa có thông tin sinh trắc học trong cơ sở dữ liệu.
