Bộ Xây dựng đã có Công văn số 11498/BXD-KHCNMT&VLXD gửi Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội và đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hà Nội trả lời kiến nghị gửi tới sau Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI của cử tri TP. Hà Nội.
Theo nội dung cử tri kiến nghị, phương pháp kiểm định khí thải bằng cách đạp thốc ga trong thời gian ngắn (1 giây) đang gây ra những lo ngại về nguy cơ hư hỏng động cơ và hệ thống truyền động của phương tiện. Điều này không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà còn tạo tâm lý bất an cho chủ phương tiện khi đi đăng kiểm.
Trong bối cảnh Chính phủ đang đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số với mục tiêu cắt giảm gánh nặng cho người dân, các quy trình kỹ thuật cần được cập nhật theo hướng khoa học, an toàn và tiệm cận với tiêu chuẩn quốc tế để bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân.
Do vậy, cử tri đề nghị Bộ Xây dựng nghiên cứu, thay thế các phương pháp thử nghiệm cơ học có tính rủi ro cao bằng các thiết bị đo lường hiện đại, chính xác hơn, bảo đảm vừa đạt mục tiêu bảo vệ môi trường vừa duy trì độ bền cho phương tiện của người dân.
Theo phản ánh của cử tri, phương pháp kiểm định khí thải bằng cách đạp thốc ga trong thời gian ngắn đang gây ra những lo ngại về nguy cơ hư hỏng động cơ và hệ thống truyền động của phương tiện
Trả lời về vấn đề này, tại Công văn nêu trên, Bộ Xây dựng cho biết qua rà soát quy định, cơ sở kỹ thuật và tình hình thực hiện, Bộ Xây dựng nhận thấy cần làm rõ bản chất của phép thử và các biện pháp bảo đảm an toàn.
Phương pháp kiểm tra khí thải diesel hiện nay là phương pháp đo độ khói theo chu trình gia tốc tự do. Đây không phải là phương pháp mới áp dụng, mà đã được sử dụng trong kiểm định xe cơ giới tại Việt Nam nhiều năm và cũng là phương pháp còn được nhiều nước áp dụng để phát hiện xe diesel phát thải khói bất thường.
Thao tác thường được gọi là “đạp ga trong 01 giây” cần được hiểu đúng: xe đứng yên, hộp số ở vị trí trung gian hoặc vị trí đỗ, hệ thống truyền lực không truyền lực tới bánh xe; đăng kiểm viên chỉ đưa nhanh bàn đạp ga đến hết hành trình trong thời gian ngắn để thiết bị lấy mẫu khí thải, sau đó phải nhả ga.
Việc tạo chế độ gia tốc ngắn là cần thiết để phát hiện mức khói lớn nhất có thể phát sinh từ động cơ diesel. Nếu chỉ tăng ga chậm hoặc tăng một phần, kết quả đo có thể không phản ánh đúng tình trạng phát thải của phương tiện, nhất là đối với các xe có hệ thống nhiên liệu, kim phun, tăng áp hoặc quá trình cháy không bảo đảm. Vì vậy, trong điều kiện hiện nay, chưa có đủ cơ sở để thay thế ngay phương pháp này bằng một phương pháp khác.
Tuy nhiên, Bộ Xây dựng cũng nhận thấy phản ánh của cử tri xuất phát từ thực tiễn. Các phương tiện sử dụng động cơ diesel đang lưu hành hiện nay rất đa dạng về niên hạn sử dụng, công nghệ, tình trạng kỹ thuật và chế độ bảo dưỡng. Do đó, việc kiểm tra khí thải không được thực hiện một cách máy móc.
Trước khi đo, cơ sở đăng kiểm phải kiểm tra sơ bộ tình trạng động cơ, dầu bôi trơn, nước làm mát, hiện tượng rò rỉ, tiếng kêu, rung động và các dấu hiệu bất thường khác. Trường hợp phương tiện không bảo đảm điều kiện an toàn hoặc có nguy cơ hư hỏng thì phải dừng kiểm tra, hướng dẫn chủ xe bảo dưỡng, sửa chữa trước khi tiếp tục kiểm định.
Bộ Xây dựng cho biết Bộ đã và sẽ tiếp tục chỉ đạo Cục Đăng kiểm Việt Nam tăng cường hướng dẫn, kiểm tra, giám sát các cơ sở đăng kiểm; yêu cầu đăng kiểm viên thực hiện đúng quy trình, đúng thao tác, không gây khó khăn cho người dân, không yêu cầu chủ phương tiện ký cam kết một cách hình thức hoặc làm phát sinh tâm lý lo ngại không cần thiết.
Đối với đề nghị thay thế bằng thiết bị, phương pháp hiện đại hơn, Bộ Xây dựng ghi nhận và thống nhất về định hướng cần tiếp tục đổi mới công nghệ kiểm định. Một số phương pháp như khai thác dữ liệu chẩn đoán của xe, kiểm tra hệ thống xử lý khí thải hoặc đo trên thiết bị chuyên dùng hiện đại có ưu điểm nhất định, nhất là đối với xe diesel thế hệ mới.
Tuy nhiên, việc áp dụng đồng loạt cần có lộ trình phù hợp vì đội xe đang lưu hành có nhiều chủng loại, nhiều đời xe, mức độ trang bị công nghệ khác nhau; đồng thời cần chuẩn bị hệ thống thiết bị, cơ sở dữ liệu, nhân lực và quy định kỹ thuật tương ứng.
Trong thời gian tới, Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục chỉ đạo Cục Đăng kiểm Việt Nam rà soát quy trình kiểm tra khí thải diesel theo hướng an toàn, minh bạch, dễ thực hiện; tăng cường trách nhiệm của cơ sở đăng kiểm; nghiên cứu phân loại phương pháp kiểm tra phù hợp với từng nhóm phương tiện, từng thế hệ công nghệ; từng bước ứng dụng các phương pháp kiểm tra hiện đại hơn khi đủ điều kiện. Trước mắt, yêu cầu đặt ra là vừa kiểm soát chặt chẽ khí thải để bảo vệ môi trường, vừa bảo đảm an toàn phương tiện và quyền lợi chính đáng của người dân.
