Mới đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo chính thức công bố quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 với những thay đổi được đánh giá là "mạnh tay" nhất trong nhiều năm trở lại đây. Tâm điểm dư luận đổ dồn vào việc bãi bỏ phương thức xét tuyển học bạ độc lập và quy định mức sàn điểm thi tốt nghiệp tối thiểu 15 điểm. Với nhiều phụ huynh, đây không chỉ là một điều chỉnh kỹ thuật, mà là bước đi nhằm trả lại giá trị thực cho khái niệm "đại học".
"Nếu đã xét học bạ thì cũng phải có chuẩn chung"
Theo quy định mới, thí sinh sử dụng kết quả học tập THPT để xét tuyển vẫn phải đạt tối thiểu 15 điểm cho 3 môn tương ứng tổ hợp xét tuyển trong kỳ thi tốt nghiệp. Học bạ được tính dựa trên điểm trung bình 6 học kỳ của tối thiểu 3 môn, trong đó bắt buộc có Toán hoặc Ngữ văn chiếm ít nhất 1/3 trọng số.
Trên các diễn đàn phụ huynh, nhiều người bày tỏ quan điểm khá rõ ràng, đó là xét học bạ không sai, nhưng nếu không có "thước đo chung" thì rất khó đảm bảo công bằng. Chị T.H, một phụ huynh tại Hà Nội, bình luận: "Nếu điểm từ 15 trở lên mới được xét học bạ thì như vậy mới gọi là học thật thi thật, tránh được tình trạng mưa điểm 10 để có được học bạ đẹp. Hoan hô Bộ Giáo dục!".
Tuy vậy, cũng có phụ huynh đặt vấn đề rằng 15 điểm, tương đương trung bình 5 điểm/môn liệu đã đủ để đảm bảo chất lượng đầu vào? Có ý kiến cho rằng mức 18 hay thậm chí 20 điểm mới thực sự tạo ra một "chuẩn sàng lọc" rõ ràng hơn. Sự tranh luận này cho thấy xã hội không chỉ quan tâm đến việc siết đầu vào, mà còn quan tâm siết đến đâu là hợp lý để tránh tình trạng "lạm phát" điểm số như những năm qua.
"Đại học không phải con đường duy nhất"
Bên cạnh câu chuyện kỹ thuật tuyển sinh, thay đổi lần này cũng khơi lại một vấn đề hơn về việc có nên siết đầu vào đại học để định hướng lại lựa chọn nghề nghiệp?
Nhiều phụ huynh thẳng thắn chia sẻ rằng nếu không đủ năng lực học tiếp bậc đại học thì học nghề là lựa chọn phù hợp và đáng tôn trọng. Việc đặt ra ngưỡng điểm sàn có thể đóng vai trò như một bộ lọc tự nhiên, giúp phân loại học sinh ngay từ đầu. Thay vì cố gắng vào đại học bằng mọi giá để rồi ra trường làm trái ngành hoặc thất nghiệp, một chuẩn đầu vào rõ ràng buộc các gia đình nhìn lại kỳ vọng của mình.
"Học nghề giỏi, làm đúng nghề là tốt. Không nhất thiết ai cũng phải vào đại học", một bình luận nhận được nhiều đồng tình trên mạng xã hội.
Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng điều cốt lõi không chỉ nằm ở điểm số. Nếu chỉ siết đầu vào mà không đồng thời nâng cao chất lượng đào tạo, tăng cường hướng nghiệp từ sớm và cải thiện đầu ra, áp lực có thể chỉ chuyển từ giai đoạn này sang giai đoạn khác.
15 nguyện vọng: thêm cơ hội hay thêm áp lực?
Một điểm mới đáng chú ý khác trong quy chế tuyển sinh năm nay là thí sinh được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng và tự sắp xếp theo thứ tự ưu tiên. Với nhiều phụ huynh, đây là động thái nhân văn vì mở rộng cơ hội lựa chọn, giúp giảm bớt áp lực tâm lý cho lứa sĩ tử 2008.
Song ở góc nhìn khác, không ít gia đình cho rằng số lượng nguyện vọng tăng lên cũng đồng nghĩa với việc phải tính toán kỹ lưỡng hơn. Việc lựa chọn thứ tự ưu tiên, cân nhắc giữa ngành yêu thích và ngành "an toàn" có thể khiến học sinh và phụ huynh thêm áp lực. Đặc biệt, các chương trình đào tạo giáo viên chỉ xét từ nguyện vọng 1 đến 5, đòi hỏi thí sinh phải có chiến lược sắp xếp thông minh thay vì tâm lý "ghi cho nhiều" dẫn đến loãng mục tiêu.
Dù vậy, nhìn tổng thể, phần lớn ý kiến cho rằng quy chế lần này mang tính dung hòa khi vẫn giữ lại xét học bạ nhưng không còn độc lập hoàn toàn, quy định điểm cộng tối đa 3 điểm để đảm bảo tính minh bạch và công bằng giữa các thí sinh.
Một bước siết lại, nhưng câu chuyện còn dài
Quy chế tuyển sinh 2026 đang phát đi tín hiệu về một nền giáo dục thực chất hơn. Việc bỏ xét học bạ độc lập phản ánh mong muốn của xã hội về một kỳ tuyển sinh minh bạch, nơi năng lực thực tế được coi trọng hơn thành tích trên giấy.
Tuy nhiên, thành công của quy chế này vẫn phụ thuộc rất lớn vào cách triển khai và sự đồng hành của gia đình, nhà trường. Đại học không phải con đường duy nhất và một bảng điểm đẹp không thể thay thế cho năng lực thật sự được rèn luyện qua thời gian.
Có thể nói, đây là cú hích cần thiết để học sinh được nhìn nhận đúng năng lực của mình, thay vì tiếp tục chạy đua trong một cuộc chiến điểm số đầy ảo ảnh. Nhưng để giáo dục thực sự đổi thay, câu chuyện chắc chắn không dừng lại ở một mốc điểm sàn.
Thiên An
