Bộ Y tế đang lấy ý kiến cho dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh. Điểm đáng chú ý nhất là việc siết chặt quy trình xử lý cách ly y tế với mốc thời gian cực ngắn nhằm “bịt lỗ hổng” lây lan dịch bệnh trong cộng đồng.
Theo dự thảo gồm 11 chương và 120 điều này, Bộ Y tế đã đưa ra những quy định mang tính đột phá về đối tượng, hình thức và đặc biệt là tiến độ thực thi các biện pháp cách ly y tế.
Danh mục 9 bệnh truyền nhiễm bắt buộc cách ly y tế
Một trong những nội dung cốt lõi của dự thảo là việc xác định cụ thể danh mục các bệnh truyền nhiễm nhóm B bắt buộc phải áp dụng cách ly y tế. Danh sách này bao gồm: Bạch hầu, ho gà, sởi, rubella, bệnh than, viêm màng não do não mô cầu, tay chân miệng, thủy đậu và quai bị. Ngoài ra, tùy theo tình hình thực tế, Bộ trưởng Bộ Y tế có quyền quyết định bổ sung các bệnh truyền nhiễm nhóm B khác vào danh mục này.
Đáng chú ý, phạm vi đối tượng phải cách ly được mở rộng tới 4 nhóm thay vì chỉ tập trung vào người bệnh, bao gồm:
Người trực tiếp mắc bệnh.
Người nghi ngờ mắc bệnh.
Người mang mầm bệnh.
Người có tiếp xúc với tác nhân gây bệnh.
Quy định này cho thấy tư duy phòng bệnh chủ động, kiểm soát nguồn lây "từ sớm, từ xa". Tuy nhiên, dự thảo cũng nêu rõ các trường hợp miễn trừ cách ly y tế như thành viên đoàn ngoại giao cấp cao hoặc các chuyên gia y tế quốc tế vào hỗ trợ ứng phó sự cố, thảm họa. Những đối tượng này vẫn phải tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn phòng bệnh riêng biệt của Bộ Y tế.
Phản ứng nhanh, quy trình xử lý không quá 3 giờ
Điểm nhấn quan trọng nhất của dự thảo chính là việc thiết lập một "khung thời gian vàng" cho công tác kích hoạt cách ly. Việc định lượng thời gian cụ thể nhằm triệt tiêu độ trễ hành chính – yếu tố từng khiến nhiều đợt dịch bùng phát nhanh trong quá khứ.
Cụ thể, tại cấp cơ sở (xã, phường), quy trình được yêu cầu thực hiện nghiêm ngặt:
Trong vòng 3 giờ từ khi phát hiện: Cơ quan y tế cấp xã phải hoàn tất lập danh sách đề xuất cách ly tại nhà.
Trong 1 giờ tiếp theo: Chủ tịch UBND cấp xã phải ban hành quyết định cách ly chính thức.
Sau 3 giờ kể từ khi có quyết định: Các lực lượng liên quan phải được thông báo và triển khai thực hiện trên thực địa.
Tại các khu vực nhạy cảm như cửa khẩu hay cơ sở khám chữa bệnh, áp lực thời gian còn lớn hơn khi mỗi bước từ lập danh sách đến phê duyệt và tổ chức cách ly chỉ được phép gói gọn trong tối đa 1 giờ.
Để hỗ trợ quy trình này, cơ chế "ngăn chặn tạm thời" cũng được đề xuất. Theo đó, người đứng đầu cơ sở y tế có quyền yêu cầu người nghi nhiễm không rời khỏi địa điểm trong tối đa 3 giờ để chờ quyết định chính thức, tránh nguy cơ mầm bệnh phát tán ra ngoài trong lúc làm thủ tục hành chính.
Đa dạng hình thức cách ly và cơ chế đảm bảo thực thi
Dự thảo đề xuất 4 hình thức cách ly linh hoạt: Tại nhà hoặc nơi lưu trú; tại cơ sở y tế; tại cửa khẩu và tại các cơ sở được trưng dụng (như trường học, ký túc xá, khách sạn, doanh trại quân đội...). Các địa điểm được trưng dụng phải đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn về thông khí, vệ sinh môi trường, an ninh và các dịch vụ hậu cần thiết yếu.
Để đảm bảo tính nghiêm minh, dự thảo quy định rõ việc cưỡng chế cách ly đối với các trường hợp không tự giác tuân thủ, với sự phối hợp chặt chẽ của lực lượng công an cấp xã.
Về mặt tài chính, nhằm giảm gánh nặng cho người dân và tăng tính khả thi khi triển khai diện rộng, Bộ Y tế đề xuất ngân sách nhà nước sẽ chi trả cho các hoạt động cách ly y tế theo quy định của Bộ Tài chính. Việc "siết chặt" quy trình bằng các mốc thời gian cụ thể, kết hợp với cơ chế tài chính rõ ràng, kỳ vọng sẽ tạo ra một lá chắn vững chắc bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước những diễn biến phức tạp của dịch bệnh.
Trang Đào
