Tờ Phnom Penh Post ngày 14/7 đưa tin, Sáng kiến Lụa Chăm của Thư viện Hoàng hậu Campuchia là một trong những sản phẩm văn hóa được trưng bày tại Diễn đàn và Hội chợ Du lịch Thân thiện với người Hồi giáo năm 2026 được tổ chức từ ngày 10 đến 12/7, nhấn mạnh cách một truyền thống dệt may đang bị mai một có thể kết nối ký ức lịch sử với sinh kế của phụ nữ và thị trường du lịch đang phát triển tại nước này.
Được giới thiệu thông qua dự án “Lụa Chăm: Màu sắc của ký ức”, sáng kiến này nhằm mục đích hồi sinh nghề dệt lụa Chăm truyền thống bằng cách sử dụng kiến thức và ký ức sống động của những người phụ nữ vẫn còn nhớ về nghề thủ công và những kỹ thuật có nguy cơ biến mất.
Diễn đàn và hội chợ này do Bộ Du lịch Campuchia tổ chức nhằm thúc đẩy du lịch nội địa và giới thiệu Campuchia như một điểm đến an toàn, hấp dẫn và thân thiện cho du khách Hồi giáo.
Tuy nhiên, theo Sáng kiến Lụa Chăm, đối với người Chăm, chất liệu vải lụa này mang một lịch sử sâu sắc hơn nhiều so với màu sắc và hoa văn của nó.
Từ năm 1975 đến năm 1979, Khmer Đỏ đã theo đuổi chính sách diệt chủng đối với người Chăm ở Campuchia. Theo thông tin do sáng kiến này cung cấp, ước tính có từ 200.000 đến 400.000 người Chăm thiệt mạng, trong đó phụ nữ chiếm khoảng 65%.
“Sau 16 năm tố tụng, các thủ lĩnh cấp cao của Khmer Đỏ đã bị kết tội diệt chủng người Chăm”, bà So Farina - Tổng giám đốc Trung tâm Tài liệu Campuchia - cho biết.
Tuy nhiên, theo bà, chỉ riêng việc công nhận về mặt pháp lý thôi là không thể khôi phục lại được những truyền thống, kiến thức và sinh mạng đã mất trong giai đoạn đó.
“Chúng tôi tái tạo lại lụa Chăm thông qua những ký ức sống động của những người phụ nữ vẫn còn biết cách dệt loại lụa này. Ký ức không thể bị xóa bỏ. Nó sống trong từng sợi chỉ”, một tuyên bố của Sáng kiến Lụa Chăm giải thích.
Do đó, dự án đang hợp tác với những phụ nữ vẫn còn lưu giữ kiến thức về nghề dệt lụa Chăm để khôi phục lại một truyền thống suýt nữa đã biến mất.
Theo sáng kiến này, bằng cách chuyển hóa những ký ức đó thành các sản phẩm văn hóa hữu hình, lụa Chăm đứng ở giao điểm của việc bảo tồn di sản, tưởng nhớ lịch sử và phát triển doanh nghiệp bền vững.
Việc dự án tham gia Diễn đàn và Hội chợ Du lịch Thân thiện với người Hồi giáo 2026 cũng cho thấy cơ hội rộng lớn hơn cho cộng đồng người Chăm ở Campuchia khi chính phủ nước này tìm cách phát triển các sản phẩm du lịch dành cho du khách Hồi giáo.
“Đối với phụ nữ Chăm, việc phục hồi nghề dệt lụa cũng có thể biến kiến thức văn hóa thành sinh kế bền vững”, bà Farina nói.
"Lụa Chăm là sự giao thoa giữa vẻ đẹp, đạo đức và lịch sử, khuyến khích thế giới trân trọng chất lượng, sự quý hiếm và ý nghĩa của nó", Sáng kiến Lụa Chăm cho biết.
Phnom Penh Post đưa tin, Campuchia là quê hương của một cộng đồng người Chăm theo đạo Hồi khá lớn, với các phong tục tôn giáo, ẩm thực, trang phục và truyền thống văn hóa tạo nên một phần không thể thiếu trong bức tranh xã hội đa dạng của đất nước này.
Triển lãm lụa Chăm cho thấy các sản phẩm văn hóa cộng đồng có thể trở thành một phần của chiến lược du lịch thân thiện với người Hồi giáo của Campuchia, cho phép du khách tìm hiểu về lịch sử Chăm đồng thời hỗ trợ sinh kế địa phương.
Theo Sáng kiến Lụa Chăm, sự hợp tác như vậy có thể thu hút thêm nhiều du khách Hồi giáo đồng thời củng cố danh tiếng của Campuchia như một điểm đến đa dạng và hiếu khách.
Duy Nguyễn
Theo Phnom Penh Post
