Cận cảnh chung cư bị thiêu rụi chỉ trong 1 giờ: Nguyên nhân từ 1 chiếc tủ lạnh, 72 người tử vong

14/6/2017, một ngọn lửa bùng lên từ chiếc tủ lạnh hỏng trong căn hộ tầng 4 đã biến toà chung cư Grenfell Tower – cao 24 tầng ở khu Bắc Kensington, London – thành biển lửa chỉ trong chưa đầy một giờ, cướp đi sinh mạng của 72 người trong đêm. Cụ thể, theo báo cáo chính thức từ chính quyền địa phương, vào khoảng 00h54, bắt đầu xuất hiện lửa và khói từ khu vực tầng thấp của toà nhà.

Khi lực lượng cứu hoả tiếp cận, họ phát hiện đám cháy đã lan theo mặt ngoài toà nhà với tốc độ bất thường, tạo nên hình ảnh “một dải lửa” bọc quanh toàn bộ chiều cao của Grenfell Tower. Lực lượng cứu hộ London huy động hơn 200 lính cứu hoả cùng 45 xe chữa cháy, song tình hình vượt ngoài kiểm soát. BBC cho biết cư dân những tầng cao đã “không thể thoát xuống vì hành lang đầy khói độc và lối thoát hiểm duy nhất bị ảnh hưởng nặng nề”.

Những cuộc gọi cầu cứu tuyệt vọng được ghi lại: Một số gia đình được khuyên “ở yên trong nhà chờ cứu hộ” theo quy chuẩn “stay put” – vốn áp dụng cho các toà có vỏ chống cháy lan. Tuy nhiên, báo cáo điều tra sau này khẳng định khói lan nhanh đến mức khuyến cáo này đã khiến thương vong tăng cao.

Đến sáng sớm, toàn bộ 24 tầng gần như bị thiêu rụi. Tổng cộng 72 người tử vong và hơn 70 người bị thương, phần lớn là người cao tuổi, người khuyết tật và trẻ em – nhóm vốn khó tiếp cận đường thoát nạn nhanh.

Vì sao từ một chiếc tủ lạnh lại thành thảm họa?

Vỏ ốp bên ngoài: Yếu tố khiến lửa “leo thẳng lên trời”

Nguyên nhân khởi phát được xác định là tủ lạnh hỏng tại căn hộ tầng 4. Nhưng theo Reuters, điều biến vụ cháy thành thảm kịch chính là lớp ốp ngoại thất (cladding) với lõi nhựa dễ cháy, được lắp đặt trong quá trình cải tạo tòa nhà năm 2016.

Theo báo cáo điều tra dài hơn 1.000 trang, lớp vật liệu này hoạt động “như ống dẫn lửa”, cho phép ngọn lửa lan từ tầng 4 lên toàn bộ mặt tiền chỉ trong vài chục phút. Một kết luận khác cho rằng nhà thầu và nhà cung cấp đã cung cấp thông tin sai lệch hoặc gây hiểu lầm về mức độ an toàn của vật liệu.

Nhiều cư dân từng gửi thư cảnh báo về nguy cơ cháy nổ trước khi thảm hoạ xảy ra, nhưng phản ánh bị phớt lờ. Al Jazeera dẫn lại báo cáo điều tra mô tả đây là “hệ quả của hàng thập kỷ thất bại trong quản lý nhà ở xã hội”, nơi tiếng nói của người dân “không được lắng nghe đúng mức”.

Hệ thống cảnh báo và thoát hiểm bị chỉ trích nặng nề

BBC và nhiều trang tin quốc tế ghi nhận nhiều cư dân không hề nghe thấy báo cháy trong những phút đầu. Thang bộ – vốn là lối thoát hiểm duy nhất – bị khói độc tràn vào quá nhanh, khiến nhiều người không thể thoát xuống.

Ngoài ra, chiến lược “stay put” vốn được thiết kế cho các toà nhà ngăn cháy lan theo tầng đã “không còn phù hợp với cấu trúc và vật liệu của Grenfell Tower sau cải tạo”, theo kết luận điều tra.

Hậu quả sâu rộng và lời cảnh báo 

Vụ cháy Grenfell Tower đã dẫn đến hàng loạt thay đổi trong quy định phòng cháy chữa cháy của Anh. Quốc hội Anh thông qua các gói ngân sách trị giá hàng tỷ bảng nhằm thay thế toàn bộ vật liệu cladding nguy hiểm ở các toà nhà cao tầng.

Chính phủ cũng yêu cầu kiểm tra khẩn cấp hàng trăm tòa chung cư tương tự trên toàn quốc. Theo báo cáo từ Commons Library, nhiều toà nhà bị phát hiện sử dụng vật liệu tương tự Grenfell và phải di dời cư dân để đảm bảo an toàn.

Riêng Grenfell Tower đã bị phong tỏa và chuẩn bị tháo dỡ. Chính quyền địa phương đang xây dựng kế hoạch dựng đài tưởng niệm 72 nạn nhân, nhằm tưởng nhớ các gia đình đã thiệt mạng trong thảm hoạ hoàn toàn có thể tránh được này.

Nhìn ở góc độ toàn cầu, vụ cháy Grenfell trở thành hồi chuông cảnh tỉnh về sự nguy hiểm của việc sử dụng vật liệu rẻ, dễ cháy trong các công trình cao tầng. Nó cũng đặt ra câu hỏi về vai trò giám sát của chính quyền đô thị, trách nhiệm của các nhà thầu, và đặc biệt là khả năng cư dân được lắng nghe khi lên tiếng về nguy cơ mất an toàn.