Tầm quan trọng của việc tư vấn, lựa chọn tổ hợp môn ngay từ đầu cấp
Hiện tại, khoảng 124.000 thí sinh tại Hà Nội đã biết điểm thi, điểm chuẩn trúng tuyển vào lớp 10 năm học 2026-2027. Nắm bắt được tình hình này, nhiều trường đang lên kế hoạch tổ chức hội nghị tư vấn tuyển sinh và lựa chọn tổ hợp môn cho học sinh cùng các bậc phụ huynh để có sự lựa chọn phù hợp trong suốt ba năm học sắp tới.
Theo báo Giáo dục & Thời đại, điển hình như sáng 20/6, Trường THPT Yên Hòa (phường Yên Hòa, Hà Nội) đã tổ chức buổi gặp mặt phụ huynh, học sinh khối 10 năm 2026. Thầy Lê Hồng Chung, Hiệu trưởng nhà trường khẳng định, nhà trường luôn coi việc tư vấn cho học sinh ngay từ khi bắt đầu nhập học là rất cần thiết.
Theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, ngoài các môn bắt buộc gồm Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh, Lịch sử, Giáo dục thể chất, Giáo dục Quốc phòng an ninh, Giáo dục địa phương, Giáo dục trải nghiệm hướng nghiệp, học sinh sẽ có tổ hợp môn lựa chọn 4 trong số các môn như Vật lí, Hóa học, Sinh học, Tin học, Giáo dục Kinh tế - Pháp luật, Âm nhạc, Công nghệ, Mỹ thuật, Địa lí để quyết định đầu ra sau khi tốt nghiệp THPT.
Thực tế cho thấy, nhiều trường đại học yêu cầu học sinh phải có kết quả học tập từ 4 đến 6 kỳ học của một số bộ môn liên quan đến từng khối ngành. Do vậy, việc học sinh lựa chọn tổ hợp môn phải thực sự chính xác, chắc chắn ngay từ năm lớp 10, bởi việc lựa chọn sai tổ hợp sẽ gây khó khăn trong quá trình học tập của các em trong suốt 3 năm THPT.
Ngoài ra, nhà trường còn tư vấn cho học sinh về tâm lý học đường, định hướng nghề nghiệp, học tập trải nghiệm và quá trình này được chia thành nhiều giai đoạn trong năm học sao cho hiệu quả. Khi lên lớp 11 và 12, các em sẽ được tư vấn chuyên sâu về từng khối ngành đã lựa chọn với sự tham gia, phối hợp từ một số đối tác của nhà trường để học sinh lựa chọn con đường thích hợp.
Học sinh tìm hiểu thông tin tại Ngày hội tư vấn hướng nghiệp 2026. Ảnh: VNU
Thầy Lê Hồng Chung trao đổi thêm rằng, Trường THPT Yên Hòa có hai định hướng là Khoa học tự nhiên gồm 4 môn lựa chọn (Vật lí, Hóa học, Sinh học, Tin học hoặc Công nghệ) và Khoa học xã hội (Địa lí, Giáo dục kinh tế - Pháp luật, Vật lí, Sinh học, Tin học hoặc Công nghệ). Dù vậy, các em chọn tổ hợp của khối Khoa học xã hội cũng được trang bị kiến thức về Khoa học tự nhiên để có được những kỹ năng nền tảng trong thời đại mới.
Quyết định lựa chọn tổ hợp môn học ngay từ đầu cấp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi đây chính là cái nôi để học sinh phát huy tối đa năng lực, sở trường cá nhân, tạo tiền đề vững chắc cho việc định hình tổ hợp xét tuyển đại học và ngành nghề tương lai.
Việc chọn sai hướng, không phù hợp với năng lực hay sở thích có thể khiến học sinh gặp muôn vàn khó khăn trong học tập, thậm chí buộc phải thay đổi lộ trình nghề nghiệp sau này.
Xu hướng chọn tổ hợp xét tuyển đại học
Thực tế cho thấy không phải phụ huynh nào cũng hiểu thấu đáo bản chất của việc chọn lớp theo môn tự chọn và định hướng xét tuyển đại học từ sớm.
Theo thầy Chung, nguyên tắc cốt lõi khi đăng kí tổ hợp là phải dựa trên hai yếu tố then chốt: năng lực học tập thực tế và nguyện vọng nghề nghiệp tương lai của học sinh. Nhìn lại những năm đầu triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018, vị hiệu trưởng này chia sẻ tình trạng nhiều học sinh xin đổi môn, đổi tổ hợp sau một thời gian theo học vì cảm thấy quá tải.
Đáng chú ý, làn sóng chuyển đổi phần lớn diễn ra ở những em ban đầu chọn các môn khoa học tự nhiên, sau đó phải xin chuyển sang nhóm ngành khoa học xã hội.
Nguyên nhân chủ yếu là do kiến thức các môn khoa học tự nhiên ở bậc THPT nặng và chuyên sâu hơn rất nhiều so với bậc THCS, khi môn Khoa học tự nhiên chung đã được tách thành ba môn độc lập là Vật lí, Hóa học và Sinh học, khiến nhiều học sinh bị đuối sức khi chạy đua theo lộ trình ban đầu. Thời gian gần đây, nhờ được tư vấn từ đầu nên việc đổi môn đã giảm đáng kể.
Thí sinh thi lớp 10 THPT công lập tại Hà Nội năm 2026. Ảnh: Tiền phong
Đồng quan điểm về những hệ lụy của việc chọn sai hướng, báo Tiền phong dẫn lời cô Nguyễn Tuyết Thanh, giáo viên môn Địa lí bậc THPT tại Ninh Bình ngậm ngùi chia sẻ câu chuyện thực tế về những học sinh đến tận lớp 12 vẫn xin chuyển lớp vì xác định sai tổ hợp xét tuyển đại học. Nhiều em từ năm lớp 10 đã chọn các môn khoa học xã hội với mục tiêu theo đuổi tổ hợp C00 gồm Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí.
Tuy nhiên, trước sự thay đổi trong phương thức tuyển sinh của các trường đại học những năm gần đây, khi tổ hợp C00 mất vị thế, thậm chí nhiều ngành không tuyển, các em buộc phải chuyển trọng tâm sang ôn tập các tổ hợp khác để tìm kiếm cơ hội. Thực trạng này đã diễn ra liên tiếp trong hai năm trở lại đây, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tính chiến lược trong việc chọn môn từ đầu cấp.
Nhận định về bức tranh toàn cảnh, thầy Lê Hồng Chung khẳng định, đây là một xu hướng tất yếu của giáo dục hiện đại. Chính vì lẽ đó, tại các trường THPT hiện nay, mô hình các lớp học thuần túy định hướng tổ hợp C00 gần như đã không tồn tại.
Thay vào đó, trong danh mục các môn lựa chọn ở hầu hết các lớp đều có sự xuất hiện của môn khoa học tự nhiên, đặc biệt là môn Vật lí. Việc lựa chọn tổ hợp A01 mang lại lợi thế kép cho học sinh khi vừa có thể xét tuyển vào các trường khối kĩ thuật, vừa mở rộng cửa vào các trường khối kinh tế.
Trong bối cảnh tiếng Anh luôn là thế mạnh sẵn có của học sinh thủ đô, nếu chọn tổ hợp D01, cơ hội sẽ tập trung vào khối ngành kinh tế, còn tổ hợp A00 lại nghiêng hẳn về khối trường kĩ thuật. Tổ hợp A01 chính là giải pháp dung hòa hoàn hảo cả hai khối ngành này, giúp biên độ lựa chọn ngành nghề của các thí sinh trở nên rộng mở và an toàn hơn trước ngưỡng cửa đại học.
