Mới đây, phóng sự "Làm rõ các khoản chi xung quanh gói thầu cung cấp suất ăn cho trường học", phát sóng trong Chuyển động 24h - kênh VTV1 đang “gây bão” trên mạng xã hội.
Theo đó, trong một bữa cơm trưa bán trú tại một lớp tiểu học. Món chính có cơm, thịt gà và đậu sốt cà chua. Một em học sinh tên Phương Anh chưa có khay cơm. Lý do cô giáo đưa ra là em "không ăn được thịt gà". Trong khi các bạn bắt đầu ăn, Phương Anh được yêu cầu đi đưa canh cho các bạn khác.
Vấn đề là, ở cuối phóng sự, khi Phương Anh đã có phần cơm, phóng viên Anh Tuấn của Chuyển động 24h đã xuống chỗ em ngồi ăn để phỏng vấn trực tiếp: "Con có ăn được thịt gà không?". Câu trả lời ngây thơ và vô cùng rõ ràng "Dạ có ạ".
Ngay lập tức, đoạn hội thoại này được chia sẻ chóng mặt trên các hội nhóm. Đặc biệt, một số Fanpage còn sử dụng hình ảnh của bé Phương Anh (đã qua chỉnh sửa bằng AI) và đăng tải như một nội dung content mới, nhằm thu hút sự chú ý của người xem.
Bên cạnh những tiếng cười ủng hộ, cũng có không ít ý kiến lên tiếng bảo vệ bé gái, khi trẻ đang bị lan truyền hình ảnh trái phép mà không có sự đồng ý từ bố mẹ.
Dưới góc nhìn pháp lý, TS. Luật sư Đặng Văn Cường - Ủy viên Ban chấp hành Hội bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam cho biết, pháp luật bảo vệ quyền hình ảnh cá nhân, đặc biệt là hình ảnh của trẻ em.
Việc sử dụng hình ảnh của cá nhân thì phải được cá nhân đồng ý, nếu tự ý sử dụng hình ảnh người khác trái pháp luật thì có thể bị xử phạt vi phạm hành chính. Trong kỷ nguyên số thì các dữ liệu cá nhân là rất quan trọng, trong đó có dữ liệu về hình ảnh, về thông tin nhân thân của mỗi công dân. Đặc biệt là việc sử dụng hình ảnh trẻ em trên không gian mạng thì cần phải rất thận trọng, có sự đồng ý của trẻ em hoặc người giám hộ, nếu không thì có thể phạm luật và thậm chí sẽ bị áp dụng chế tài nghiêm khắc.
Điều 21. Luật trẻ em quy định về quyền bí mật đời sống riêng tư của trẻ em như sau: Trẻ em có quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình vì lợi ích tốt nhất của trẻ em. Trẻ em được pháp luật bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín, bí mật thư tín, điện thoại, điện tín và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác; được bảo vệ và chống lại sự can thiệp trái pháp luật đối với thông tin riêng tư.
Điều 36. Nghị định số 56/2017/NĐ-CP nào của Chính phủ quy định các biện pháp bảo vệ thông tin bí mật đời sống riêng tư cho trẻ em trên môi trường mạng như sau: Cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên môi trường mạng và cá nhân khi đưa thông tin bí mật đời sống riêng tư của trẻ em lên mạng phải có sự đồng ý của cha, mẹ, người chăm sóc trẻ em và trẻ em từ đủ 07 tuổi trở lên; có trách nhiệm bảo đảm an toàn thông tin của trẻ em.
Cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên môi trường mạng phải sử dụng các biện pháp, công cụ bảo đảm an toàn về thông tin bí mật đời sống riêng tư của trẻ em, các thông điệp cảnh báo nguy cơ khi trẻ em cung cấp, thay đổi thông tin bí mật đời sống riêng tư của trẻ em.
Cha, mẹ, người chăm sóc trẻ em, trẻ em từ đủ 07 tuổi trở lên và cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm bảo vệ trẻ em theo quy định của pháp luật có quyền yêu cầu cơ quan, tổ chức cung cấp dịch vụ và cá nhân tham gia hoạt động trên môi trường mạng xóa bỏ các thông tin bí mật đời sống riêng tư của trẻ em để bảo đảm sự an toàn và lợi ích tốt nhất của trẻ em.
“Bởi vậy trong vụ việc nêu trên, việc các cơ quan tổ chức sử dụng hình ảnh của cháu bé cần phải được sự đồng ý của cháu bé và người giám hộ. Trong trường hợp tự ý sử dụng mà không có sự cho phép có thể bị khiếu kiện, buộc phải gỡ bỏ hình ảnh, xin lỗi công khai và phải bồi thường thiệt hại nếu có.
Trường hợp sử dụng hình ảnh của cá nhân để kinh doanh thì phải chia sẻ lợi nhuận đối với người có hình ảnh theo thỏa thuận”, Luật sư Cường cho hay.
Theo Điều 84 Nghị định 15/2020/NĐ-CP được sửa đổi bởi khoản 30 Điều 1 Nghị định 14/2022/NĐ-CP quy định về việc vi phạm quy định về thu thập, sử dụng thông tin cá nhân như sau: Vi phạm quy định về thu thập, sử dụng thông tin cá nhân
1. Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:
a) Thu thập thông tin cá nhân khi chưa có sự đồng ý của chủ thể thông tin cá nhân về phạm vi, mục đích của việc thu thập và sử dụng thông tin đó;
b) Cung cấp thông tin cá nhân cho bên thứ ba khi chủ thể thông tin cá nhân đã yêu cầu ngừng cung cấp.
2. Phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 60.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:
a) Sử dụng không đúng mục đích thông tin cá nhân đã thỏa thuận khi thu thập hoặc khi chưa có sự đồng ý của chủ thể thông tin cá nhân;
b) Cung cấp hoặc chia sẻ hoặc phát tán thông tin cá nhân đã thu thập, tiếp cận, kiểm soát cho bên thứ ba khi chưa có sự đồng ý của chủ thông tin cá nhân;
c) Thu thập, sử dụng, phát tán, kinh doanh trái pháp luật thông tin cá nhân của người khác.
3. Biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc hủy bỏ thông tin cá nhân do thực hiện hành vi vi phạm quy định tại điểm b khoản 1, các điểm b và c khoản 2 Điều này.
“Như vậy, người thu thập thông tin cá nhân khi chưa có sự đồng ý của chủ thể thông tin cá nhân về phạm vi, mục đích của việc thu thập và sử dụng thông tin đó sẽ bị xử phạt từ 10.000.000 đồng đến 60.000.00 đồng.
Bởi vậy các tổ chức cá nhân cần thận trọng khi thu thập sử dụng thông tin cá nhân, nếu không được sự đồng ý của cá nhân thì hoàn toàn có thể bị khiếu kiện, bị xử phạt vi phạm hành chính và có thể bị bồi thường thiệt hại. Mức độ bồi thường thiệt hại phụ thuộc vào thiệt hại thực tế xảy ra”, Luật sư Cường lưu ý.
Nguyễn Phượng
