Cầu Sigiri do công ty Trung Quốc xây ở Kenya sập trước khi hoàn thành
Sáng sớm ngày 26/6/2017, một tiếng động lớn vang lên phá vỡ sự tĩnh lặng của vùng Budalang'i, hạt Busia, miền Tây Kenya.
Nhịp giữa dài 50 mét của cây cầu Sigiri - công trình được kỳ vọng sẽ đổi thay cuộc sống của hàng chục nghìn cư dân sống hai bên bờ sông Nzoia - bất ngờ gãy rời khỏi nhịp bên cạnh và đổ sập xuống dòng nước khiến hàng chục người bị thương, CNN thông tin cùng năm.
Cây cầu Sigiri trị giá 12 triệu USD do Trung Quốc xây dựng ở miền Tây Kenya đã sập trước khi hoàn thành. Ảnh: Gaitano Pessa/CNN
Cây cầu ấy không phải một dự án ngẫu nhiên. Nó ra đời từ nỗi đau. Năm 2014, một chiếc xuồng chở người dân qua sông Nzoia bị lật, cướp đi sinh mạng của gần chục người, Allafrica thông tin.
Đối với cư dân Budalang'i - vùng đất quanh năm bị cô lập bởi lũ lụt, nơi trẻ em phải liều mình vượt sông bằng xuồng mỗi ngày để đến trường, nơi người dân tất tả vượt dòng nước lũ để mưu sinh - một cây cầu kiên cố không chỉ là hạ tầng, mà là cam kết về sự an toàn.
Bởi xuồng, vốn được sử dụng trong nhiều năm, ngày càng trở nên nguy hiểm, đặc biệt là khi xảy ra lũ lụt trong mùa mưa.
Xuồng là phương tiện vượt sông chính của người dân Budalang'i trước khi cầu Sigiri được xây dựng. Ảnh minh họa: Stock Photos
Chính phủ Kenya đã kêu gọi xây dựng một cây cầu bắc qua sông để hạn chế thiệt hại về người.
Năm 2015, chính phủ nước này giao dự án trị giá khoảng 12 triệu USD cho Công ty Xây dựng và Kỹ thuật Hải ngoại Trung Quốc (COVEC), một công ty con của Tập đoàn Đường sắt Trung Quốc, với lời hứa rằng cây cầu sẽ mang lại sự phát triển mà khu vực này đã bị thiếu hụt trong nhiều thập kỷ...
Nhưng cây cầu ấy đã sụp đổ trước khi hoàn thành.
Nguyên nhân cầu Sigiri sập
Câu trả lời nằm ở cả hai lớp nguyên nhân đan xen: Địa chất và kỹ thuật thi công.
Vấn đề địa chất: Từ trước khi việc xây dựng bắt đầu, giới nghiên cứu Kenya đã cảnh báo về nền đất khu vực này.
Một khảo sát địa kỹ thuật công bố năm 2013 trên Researchgate chỉ ra rằng Sigiri nằm trên vùng đồng bằng ngập lũ hạ lưu sông Nzoia, nơi nước lũ có thể tràn ra trên chiều dài hơn 10km, tạo thành những đầm lầy nối liền tận sông Yala phía nam.
Sông Nzoia, trải dài 257 km. Ảnh: JESSE CHENGE I NATION MEDIA GROUP
Nghiên cứu này phát hiện hàng loạt vấn đề đáng lo ngại như độ sâu đến lớp nền đất chắc không đồng đều, khả năng chịu tải của nền đá hạn chế, và đặc biệt là nguy cơ hóa lỏng của đất khi chịu rung động.
Đây mới chỉ là một nửa câu chuyện.
Vấn đề thi công: Cuộc điều tra sau đó của Cơ quan Quản lý Đường bộ Nông thôn Kenya (KeRRA) chỉ ra hàng loạt sai sót trong quá trình thi công.
Bao gồm việc đổ bê tông không đúng trình tự kỹ thuật; mất cân bằng kết cấu giữa các nhịp; và đáng chú ý nhất là việc thi công trái phép vào ban đêm.
Ủy ban Kỹ sư Kenya (EBK) sau này kết luận nguyên nhân trực tiếp là do trình tự đổ bê tông sai quy trình, khiến kết cấu chưa đủ thời gian đông cứng đã phải chịu tải.
Điều bất ngờ sau 14 tháng
Điều khiến câu chuyện về cây cầu Sigiri trở nên khác biệt chính là những gì diễn ra sau vụ sập. Thay vì kéo dài tranh cãi pháp lý trong nhiều năm, COVEC đã chọn nhận trách nhiệm.
Công ty cam kết bồi thường cho các công nhân bị thương và bắt tay ngay vào việc tháo dỡ toàn bộ phần kết cấu hư hỏng.
Từ tháng 8/2017, nền móng mới bắt đầu được đổ lại, lần này dưới sự giám sát độc lập của các kỹ sư thuộc Bộ Giao thông Kenya.
Sau 14 tháng kiên nhẫn xây dựng lại từ đầu, vào ngày 31/8/2018, cây cầu Sigiri chính thức được khánh thành lần thứ hai. Không rầm rộ nhưng đầy ý nghĩa bởi nó đánh dấu sự trở lại của niềm tin.
Kể từ đó đến nay, cây cầu vẫn đứng vững, âm thầm làm công việc của mình là nối liền hai bờ sông Nzoia, rút ngắn quãng đường đến trường của trẻ em, đưa nông sản của người dân Budalang'i ra chợ nhanh hơn.
Câu chuyện Sigiri, vì thế, mang một ý nghĩa nhân văn hơn cả. Hơn hết, Sigiri là minh chứng cho thấy, một công trình đổ vỡ có thể được dựng lại vững chắc hơn, có trách nhiệm hơn từ con người - thay vì né tránh.
Ở lưu vực sông Nzoia, không chỉ có cây cầu nối liền đôi bờ...
Nơi đây còn có dự án môi trường đang được Trung Quốc và Kenya tiến hành đồng thời.
Lưu vực sông Nzoia, đặc biệt là khu vực Budalang'i thuộc huyện Busia, là một trong những vùng dễ bị lũ lụt nhất cả nước Kenya, với những trận lũ lụt tái diễn tàn phá nhà cửa, trang trại, cơ sở hạ tầng và sinh kế.
Để khắc phục tình trạng này, Trung Quốc và Kenya đã bắt tay thực hiện Hợp tác chuyển giao công nghệ tre giữa Trung Quốc và Kenya.
Đây là một dự án thích ứng với biến đổi khí hậu và sinh kế giai đoạn 2024–2026 tập trung vào lưu vực sông Nzoia phía hạ lưu.
Mục tiêu tổng thể của Dự án là giải quyết vấn đề lũ lụt ở lưu vực sông Nzoia bằng cách tăng cường phục hồi hệ sinh thái, cải thiện sinh kế cộng đồng và thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp tre.
Thông qua việc trồng rừng tre, chuyển giao công nghệ, nâng cao năng lực và nghiên cứu hợp tác dựa trên kinh nghiệm thành công của Trung Quốc trong việc trồng và sử dụng tre, dự án hướng đến tạo ra lợi ích lâu dài về môi trường và kinh tế - xã hội.
Nguồn: Chương trình môi trường Liên Hợp Quốc
Tham khảo: CNN, Researchgate, UNEP
Trang Ly
