Khoảng ba tháng trước khi nhập viện, ông N.D.S (76 tuổi, Hà Nội) phát hiện một khối u ở má phải. Dù không gây đau, khối u phát triển rất nhanh, ngày càng cứng, chèn ép các cấu trúc xung quanh, làm hẹp hốc mắt và khiến thị lực giảm nghiêm trọng.
Kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho thấy khối u đã ăn mòn gần như toàn bộ vùng hàm mặt bên phải, bao gồm xương gò má, xương hàm trên, xoang hàm, hốc mũi, sàn và thành ngoài hốc mắt cùng nhiều tổ chức lân cận. Nguyên nhân được xác định là do ông S mắc ung thư biểu mô tế bào vảy xâm lấn.
Trước tổn thương lan rộng, các bác sĩ chỉ định phẫu thuật cắt bỏ triệt để khối u kết hợp tái tạo vùng hàm mặt.
Theo TS Dương Mạnh Chiến, Phụ trách Khoa Phẫu thuật Tạo hình Thẩm mỹ và Liên chuyên khoa, Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương, đây là một trong những trường hợp đặc biệt phức tạp do khối u đã phá hủy nhiều cấu trúc xương quan trọng vùng mặt.
Để đảm bảo nguyên tắc điều trị ung thư, ê-kíp phải cắt rộng toàn bộ vùng tổn thương cùng một phần mô lành xung quanh nhằm hạn chế nguy cơ tái phát và di căn. Người bệnh được cắt bỏ toàn bộ xương hàm trên bên phải, nhãn cầu phải và vét hạch cổ, sau đó tiến hành tái tạo lại các cấu trúc đã mất.
"Khó khăn lớn nhất không chỉ là lấy sạch khối u mà còn phải xử lý một khuyết hổng rất lớn ở vùng mặt, đồng thời phục hồi tối đa cấu trúc giải phẫu để đảm bảo chức năng và thẩm mỹ cho người bệnh", TS Chiến chia sẻ.
Lần đầu ứng dụng mô hình 3D để "diễn tập" ca mổ
Để giải quyết ca bệnh đặc biệt này, lần đầu tiên Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương ứng dụng công nghệ mô hình 3D trong lập kế hoạch phẫu thuật.
Từ dữ liệu chụp cắt lớp vi tính, các bác sĩ dựng mô hình 3D giúp quan sát trực quan toàn bộ phạm vi tổn thương, xác định chính xác ranh giới cắt bỏ, mô phỏng từng bước phẫu thuật, tính toán phần xương cần tái tạo cũng như vị trí lấy vạt phù hợp.
Việc chuẩn bị trước toàn bộ "kịch bản" phẫu thuật giúp ê-kíp chủ động xử lý trong quá trình mổ, hạn chế tối đa các tình huống phát sinh và giảm nguy cơ cho người bệnh.
Hai ê-kíp phối hợp đồng thời, rút ngắn 4 giờ phẫu thuật
Người bệnh được lựa chọn vạt da, cơ và xương bả vai trái của chính mình để tái tạo vùng khuyết hổng.
Các bác sĩ tái tạo lại xương hàm trên, vùng hốc mắt và phần mềm vùng mặt, đồng thời thực hiện nối mạch vi phẫu dưới kính hiển vi nhằm đảm bảo vạt ghép được nuôi sống tốt.
Nhờ sự phối hợp đồng thời giữa hai ê-kíp cùng kế hoạch phẫu thuật được chuẩn bị chi tiết trên mô hình 3D, ca mổ hoàn thành sau 8 giờ, thay vì khoảng 12 giờ như dự kiến.
Người bệnh hồi phục tốt sau một tuần
Theo các bác sĩ, dù đã 76 tuổi nhưng người bệnh không mắc các bệnh mạn tính đáng kể như tăng huyết áp, đái tháo đường hay tim mạch. Thể trạng tốt là yếu tố quan trọng giúp bệnh nhân đáp ứng được cuộc phẫu thuật kéo dài và giảm nguy cơ biến chứng.
Sau 7 ngày điều trị tích cực, người bệnh phục hồi rõ rệt.
"Hiện bệnh nhân tỉnh táo, tiếp xúc tốt, có thể ngồi dậy và tự sinh hoạt. Vạt ghép vi phẫu vùng mặt hồng ấm, được cấp máu tốt, cho thấy mô ghép sống khỏe và thích ứng hiệu quả", TS Dương Mạnh Chiến cho biết.
Theo các bác sĩ, thành công của ca mổ đánh dấu bước tiến trong ứng dụng công nghệ mô phỏng 3D vào điều trị các tổn thương ung thư vùng hàm mặt phức tạp. Sự kết hợp giữa phẫu thuật ung thư, tạo hình vi phẫu và công nghệ lập kế hoạch trước mổ giúp rút ngắn thời gian phẫu thuật, tăng độ chính xác và giảm nguy cơ biến chứng cho người bệnh.
Ngọc Minh
