Theo thông tin mới nhất từ Bộ Giáo dục và Đào tạo, tiếng Lào sẽ chính thức được đưa vào giảng dạy trong hệ thống giáo dục phổ thông Việt Nam từ năm học 2026-2027, trước mắt triển khai thí điểm tại các xã vùng biên giới.
Đây là nội dung được thực hiện trên cơ sở hiệp định hợp tác giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam với Bộ Giáo dục và Thể thao Lào về việc giảng dạy ngôn ngữ của 2 nước. Hiện Bộ Giáo dục và Đào tạo đã hoàn thành việc biên soạn chương trình, đồng thời chuẩn bị thẩm định chương trình và học liệu trong tháng 6 và tháng 7/2026 để kịp thời triển khai thí điểm.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, từ năm học 2026-2027, tiếng Lào sẽ chính thức trở thành một trong những ngoại ngữ được giảng dạy trong hệ thống giáo dục phổ thông của Việt Nam tại các địa phương được lựa chọn thí điểm.
Đầu tháng 6 vừa qua, trong khuôn khổ chuyến thăm Việt Nam, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam Hoàng Minh Sơn cùng Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Thể thao Lào Thongsalith Mangnomek đã trao Bản ghi nhớ về hợp tác triển khai dạy tiếng Lào tại Việt Nam, tăng cường dạy tiếng Việt tại Lào và tiếp nhận học sinh Lào sang học tại các trường phổ thông nội trú của Việt Nam.
Trong những năm gần đây, hợp tác giáo dục và đào tạo tiếp tục là một trong những trụ cột quan trọng trong quan hệ song phương Việt Nam - Lào. Việt Nam hiện là một trong những quốc gia tiếp nhận lưu học sinh Lào nhiều nhất, với khoảng 14.000 lưu học sinh Lào đang học tập, nghiên cứu tại các cơ sở giáo dục và đào tạo của Việt Nam. Riêng năm học 2025-2026, Việt Nam đã tiếp nhận 1.300 lưu học sinh Lào, đồng thời hai nước cũng đang phối hợp triển khai thành lập Trường Đại học Hữu nghị Lào - Việt tại Lào.
Ngôn ngữ của quốc gia láng giềng có gì thú vị?
Với nhiều người Việt, tiếng Lào vẫn là một ngoại ngữ khá "lạ tai" dù Việt Nam và Lào có chung đường biên giới dài, mối quan hệ hữu nghị đặc biệt và lịch sử giao lưu lâu đời. Trước đây, việc học tiếng Lào chủ yếu chỉ phổ biến trong một số nhóm chuyên biệt như cán bộ làm công tác đối ngoại, lực lượng quân đội, công an, doanh nghiệp hoạt động tại Lào hoặc sinh viên theo học các ngành Đông Nam Á học.
Vì vậy, việc đưa tiếng Lào vào giảng dạy chính thức tại các tỉnh biên giới được xem là bước đi đáng chú ý, mở ra cơ hội để nhiều học sinh tiếp cận với một ngôn ngữ tưởng chừng rất gần gũi nhưng lâu nay vẫn khá xa lạ.
Về nguồn gốc, tiếng Lào thuộc ngữ hệ Tai-Kadai và có quan hệ họ hàng gần với tiếng Thái Lan. Những người từng học hoặc tiếp xúc với tiếng Thái có thể dễ dàng nhận ra nhiều điểm tương đồng về từ vựng cũng như cấu trúc câu. Tuy nhiên, với người Việt chưa từng làm quen với các ngôn ngữ cùng họ, tiếng Lào vẫn mang đến không ít khác biệt.
Tiếng Lào sử dụng hệ chữ viết riêng có nguồn gốc từ chữ Phạn, với các ký tự uốn lượn, mềm mại. Thoạt nhìn, bảng chữ cái này có thể khiến người mới học cảm thấy khá khó tiếp cận. Tuy nhiên, khi tìm hiểu sâu hơn, nhiều người nhận thấy tiếng Lào không quá phức tạp như tưởng tượng, đặc biệt ở phương diện ngữ pháp.
Tương tự nhiều ngôn ngữ trong khu vực Đông Nam Á, tiếng Lào không chia động từ theo thì như tiếng Anh, cũng không biến đổi từ theo giống hoặc số lượng. Thời gian trong câu chủ yếu được xác định thông qua các từ chỉ thời điểm như "hôm qua", "hôm nay", "ngày mai" hoặc dựa vào ngữ cảnh.
Cấu trúc câu nhìn chung khá đơn giản, chủ yếu theo trật tự chủ ngữ – vị ngữ – bổ ngữ. Điều này giúp người học, đặc biệt là người Việt vốn quen với kiểu diễn đạt ít biến đổi hình thái từ, có thể tiếp cận ngôn ngữ này tương đối dễ dàng nếu được hướng dẫn bài bản.
Một điểm đặc trưng khác của tiếng Lào là hệ thống phát âm và thanh điệu. Đây là ngôn ngữ có nhiều thanh điệu, vì vậy việc phát âm chính xác là thử thách không nhỏ đối với người mới bắt đầu. Chỉ cần thay đổi một chút về cao độ hoặc trường độ, nghĩa của từ có thể khác hoàn toàn. Dẫu vậy, cũng chính đặc điểm này tạo nên âm hưởng mềm mại, giàu nhạc tính của tiếng Lào.
Nhiều người từng học hoặc nghe thử ngôn ngữ này chia sẻ rằng tiếng Lào mang cảm giác rất nhẹ nhàng, "nghe đã thấy hiền", vừa gây bối rối nhưng cũng không kém phần thú vị trong quá trình làm quen.
Wat Phou - ngôi chùa cổ nhất ở Lào
Hiện nay, khoảng 52% dân số Lào sử dụng tiếng Lào. Tuy nhiên, phần lớn người dân nước này dùng tiếng Lào như ngôn ngữ thứ hai trong giao tiếp, còn tiếng địa phương mới là ngôn ngữ mẹ đẻ. Tiếng Lào gồm 5 nhóm ngôn ngữ chính là Viêng Chăn Lào, Bắc Lào (Prabang), Đông Bắc Lào (Xieng Khouang), Trung Lào (Khammouane) và Nam Lào (Champassak).
Trong đó, Viêng Chăn Lào là biến thể được sử dụng phổ biến nhất trên cả nước và cũng là nền tảng hình thành vốn từ vựng chuẩn của tiếng Lào. Không chỉ là ngôn ngữ chính thức của Lào, tiếng Lào còn được sử dụng rộng rãi tại khu vực Đông Bắc Thái Lan.
Ngoại ngữ "ít cạnh tranh", nhiều cơ hội phát triển
Việc Việt Nam triển khai giảng dạy tiếng Lào tại các tỉnh biên giới không chỉ mang ý nghĩa về mặt giáo dục mà còn xuất phát từ nhu cầu thực tiễn. Các địa phương giáp Lào từ lâu đã có hoạt động giao thương, đi lại của người dân, hợp tác kinh tế và phát triển du lịch diễn ra khá sôi động.
Trong bối cảnh đó, nguồn nhân lực trẻ có khả năng sử dụng tiếng Lào được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý biên giới, phát triển thương mại, dịch vụ cũng như thúc đẩy giao lưu giữa nhân dân hai nước. Về lâu dài, đây cũng có thể trở thành tiền đề để tiếng Lào được mở rộng giảng dạy ở quy mô lớn hơn, thay vì chỉ triển khai tại các địa phương giáp biên.
Ở góc độ nghề nghiệp, tiếng Lào tuy không phải là một "ngoại ngữ hot" theo xu hướng phổ biến nhưng lại thuộc nhóm ngôn ngữ hiếm, có tính chuyên biệt cao. Người thành thạo tiếng Lào có thể tìm kiếm cơ hội việc làm trong nhiều lĩnh vực như đối ngoại, hợp tác phát triển, thương mại biên mậu, du lịch, logistics hoặc làm việc tại các doanh nghiệp Việt Nam đầu tư sang Lào cũng như doanh nghiệp Lào hoạt động tại Việt Nam.
Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng cạnh tranh, việc sở hữu một ngoại ngữ ít người theo học nhưng gắn với nhu cầu thực tế có thể trở thành lợi thế khác biệt, đặc biệt đối với những người định hướng phát triển sự nghiệp lâu dài tại khu vực Đông Nam Á.
Từ một ngôn ngữ vốn chưa nhận được nhiều sự quan tâm, tiếng Lào đang dần được chú ý hơn nhờ những thay đổi trong chính sách giáo dục và nhu cầu thực tiễn ngày càng rõ rệt. Việc đưa tiếng Lào vào giảng dạy các xã biên giới ngay trong năm nay có thể được xem là bước khởi đầu cho một xu hướng mới: quan tâm và khai thác những ngôn ngữ của các quốc gia láng giềng vốn ở rất gần nhưng trong suốt một thời gian dài vẫn chưa được chú trọng đúng mức.
Tổng hợp
Nhật Linh
