Xe nằm xưởng hơn 60 ngày vì chờ một món phụ tùng
Theo ghi nhận của chuyên trang ô tô CarOnline, nhiều chủ xe điện Trung Quốc tại Thái Lan phản ánh thời gian chờ phụ tùng kéo dài từ vài tuần tới vài tháng. Vấn đề không nằm ở mức độ hư hỏng, mà nằm ở chỗ món phụ tùng cần thay không có sẵn trong nước và phải đặt về theo lô.
Số liệu của Hội đồng Người tiêu dùng Thái Lan cho thấy đây là dạng khiếu nại chiếm tỷ trọng lớn nhất. Trong tổng số 792 vụ khiếu nại liên quan xe điện mà cơ quan này tiếp nhận, nhóm vấn đề hậu mãi chiếm 451 vụ, tương đương 56%. Riêng mục chờ phụ tùng có 94 vụ, còn mục trung tâm dịch vụ đóng cửa hoặc phục vụ không đúng như quảng cáo lên tới 329 vụ.
Năm 2026, danh sách rút lui dài thêm
Trường hợp gây thiệt hại rộng nhất vẫn là NETA. Hội đồng Người tiêu dùng cho biết năm 2024 chỉ có 2 người khiếu nại thương hiệu này, nhưng tới cuối tháng 6/2025 con số đã vượt 220 người. Các vấn đề lặp lại gồm chờ giấy đăng ký, lỗi bộ xử lý trung tâm, hơn một nửa trung tâm dịch vụ ở các tỉnh đóng cửa, và có xe nằm hơn 60 ngày vì thiếu phụ tùng. Số khách hàng chịu ảnh hưởng vào khoảng 25.000 người.
Sang năm 2026, các dấu hiệu tiếp tục xuất hiện ở thương hiệu khác. Ngày 5/5/2026, một đại lý Deepal tại khu Min Buri của Bangkok phát thông báo chính thức chấm dứt tư cách đại lý và mọi hoạt động liên quan tới thương hiệu này với Changan Thái Lan, hiệu lực từ ngày 30/4/2026. Lý do được nêu là hai bên khác nhau về đường hướng vận hành nên không thể tiếp tục hợp tác.
Đầu năm 2026, người dùng tại Bangkok nhận thấy các biển quảng cáo lớn của GAC AION biến mất khỏi nhiều vị trí, đồng thời một số trung tâm dịch vụ đóng cửa hoặc chuyển sang bán thương hiệu khác. Tin đồn hãng rút khỏi Thái Lan sau đó đã bị bác bỏ, và các chuyên trang ô tô mô tả đây là giai đoạn sắp xếp lại mạng lưới phân phối.
Chuỗi hệ quả luôn diễn ra theo một trật tự. Khi hãng mẹ hoặc đại lý mất khả năng duy trì, giấy phép phân phối được trả lại, kho phụ tùng ngừng nhập, và chiếc xe vẫn chạy được trở thành chiếc xe không sửa được trong thời gian hợp lý.
Giá bán lại rơi nhanh gấp đôi mặt bằng
Ở chiều còn lại, khoản thiệt hiện ra khi chủ xe muốn bán. Theo số liệu được CarOnline dẫn từ chuyên trang evcarsthailand, giá trị còn lại bình quân của xe điện và xe lai sạc điện thương hiệu Trung Quốc tại Thái Lan chỉ còn 47% giá xe mới vào tháng 4/2026, giảm từ mức khoảng 61% hồi đầu năm 2024. Đây là nguồn thứ cấp nên con số cần được đọc như một chỉ báo xu hướng.
Mức chênh so với mặt bằng mới là phần đáng nói. Xe động cơ đốt trong thông thường tại Thái Lan mất giá khoảng 10% tới 15% mỗi năm, trong khi nhiều mẫu xe điện Trung Quốc mất 20% tới 30% mỗi năm, cá biệt có mẫu chạm mức 40%. Một phân tích khác trên chuyên trang Autodeft công bố giữa năm 2026 cũng đi tới kết luận tương tự, rằng giá bán lại của xe điện Trung Quốc rơi nhanh gấp khoảng hai lần mức trung bình.
Nguyên nhân được chỉ ra nằm ở nhịp ra mẫu mới. Các hãng Trung Quốc tung bản nâng cấp và bản đổi công nghệ rất dày, nên một chiếc xe còn mới trong mắt chủ nhân đã thành đời cũ trong mắt người mua xe cũ chỉ sau vài tháng. Việc hãng liên tục hạ giá xe mới cũng kéo mặt bằng giá xe đã bán ra xuống theo.
Nhà nước Thái Lan siết lại bằng hai công cụ
Cộng cả hai cơ quan, số khiếu nại liên quan xe điện tại Thái Lan giai đoạn 2024 tới 2026 là 1.348 vụ, với giá trị thiệt hại được yêu cầu bồi thường hơn 103 triệu baht, tương đương khoảng 80 tỷ đồng theo tỷ giá bán khoảng 800 đồng mỗi baht. Cơ quan bảo vệ người tiêu dùng cho biết đã hòa giải xong 402 vụ.
Công cụ thứ nhất có hiệu lực từ ngày 21/3/2026, khi xe điện vào diện hàng hóa kiểm soát nhãn, buộc bên bán công bố nguồn gốc pin, điều kiện bảo hành và khả năng cung ứng phụ tùng trước khi bán. Công cụ thứ hai là dự luật trách nhiệm với hàng hóa khuyết tật, được Hạ viện thông qua nguyên tắc cuối tháng 6/2026, trong đó ô tô có thời hạn suy đoán lỗi là 1 năm hoặc 10.000 km và bên bán phải sửa xong trong 90 ngày.
Sức nặng của câu chuyện Thái Lan không nằm ở các con số khiếu nại, vì thị trường nào cũng có khiếu nại. Nó nằm ở chỗ hai khoản thiệt cộng dồn lên cùng một chủ xe, khi người muốn thoát khỏi chiếc xe khó sửa lại phát hiện giá bán lại đã rơi tới mức bán đi cũng lỗ nặng.
Đặt cạnh nhau thì thấy rõ cả hai khoản thiệt đều bắt nguồn từ một chỗ, đó là mức độ cam kết của hãng với thị trường sở tại. Kho phụ tùng đặt trong nước, mạng lưới dịch vụ đủ dày và nhịp ra mẫu mới vừa phải đều là những khoản đầu tư làm giảm lợi nhuận trước mắt của hãng, nhưng lại là thứ giữ cho chiếc xe còn sửa được và còn bán lại được sau vài năm.
Việt Nam đang ở giai đoạn mà Thái Lan đã đi qua cách đây khoảng ba năm, với phần lớn mẫu xe Trung Quốc nhập nguyên chiếc và các dự án lắp ráp trong nước mới bắt đầu. Với người mua, hai thứ kiểm tra được ngay tại đại lý là danh mục phụ tùng đang có sẵn trong kho tại Việt Nam và thời gian cam kết cung ứng khi phải đặt hàng. Hai câu hỏi đó cho biết chiếc xe sẽ nằm xưởng bao lâu vào lần va chạm đầu tiên.
PV
