Anh Quang (36 tuổi, TP.HCM) có thói quen uống rượu bia trung bình 3 ngày mỗi tuần, kéo dài nhiều năm. Mỗi lần, anh uống khoảng 250-500 ml rượu. Có giai đoạn, lượng bia tiêu thụ lên đến khoảng 40 lon loại 330 ml mỗi tuần. Quy đổi theo lượng cồn nguyên chất, mức tiêu thụ của anh khoảng 400-600 g ethanol mỗi tuần.
Khoảng 8 tháng trước, anh đột ngột nôn ra máu đỏ tươi. Tại bệnh viện địa phương, anh được chẩn đoán xơ gan, biến chứng tăng áp lực tĩnh mạch cửa, vỡ giãn tĩnh mạch thực quản gây xuất huyết tiêu hóa. Người bệnh được truyền máu và nội soi thắt búi giãn tĩnh mạch thực quản để cầm máu.
Sau khi xuất viện, anh không tái khám và vẫn uống rượu bia như trước. Khoảng hai tháng sau, anh đi ngoài phân đen, nôn ra máu. Nội soi ghi nhận xuất huyết tiêu hóa do vỡ giãn tĩnh mạch thực quản tái phát. Người bệnh tiếp tục được thắt búi giãn qua nội soi hai lần liên tiếp, cách nhau một tháng, trước khi gia đình đưa đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM điều trị.
BS.CKII Huỳnh Văn Trung, Phó Trưởng khoa Nội tiêu hóa, Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết kết quả nội soi ghi nhận sẹo sau thắt các búi giãn tĩnh mạch thực quản độ II-III, có dấu đỏ, kèm bệnh lý dạ dày tăng áp cửa. Người bệnh tiếp tục được thắt búi giãn qua nội soi nhằm giảm nguy cơ xuất huyết.
Kết quả siêu âm đánh giá độ cứng gan cho thấy gan thô, bờ không đều, độ cứng mô gan tương ứng F4, phù hợp với xơ gan. Đáng chú ý, men gan ở lần kiểm tra gần đây vẫn trong giới hạn bình thường.
Theo bác sĩ Trung, men gan bình thường không đồng nghĩa gan khỏe mạnh. Người uống rượu bia kéo dài không nên dựa vào một lần xét nghiệm để cho rằng gan chưa bị tổn thương. Việc đánh giá cần căn cứ vào tiền sử sử dụng rượu bia, triệu chứng lâm sàng, xét nghiệm chức năng gan, siêu âm và các phương pháp đánh giá mức độ xơ hóa gan khi có chỉ định.
Bệnh gan do rượu tiến triển âm thầm
Bệnh gan liên quan đến rượu thường tiến triển âm thầm. Người bệnh có thể không có triệu chứng rõ ràng trong thời gian dài, trong khi tổn thương vẫn tích lũy.
Phần lớn ethanol được chuyển hóa tại gan, tạo ra acetaldehyde – chất chuyển hóa độc có thể gây tổn thương tế bào gan và thúc đẩy phản ứng viêm. Khi tiếp xúc với lượng cồn lớn trong thời gian dài, gan có thể lần lượt bị nhiễm mỡ, viêm gan do rượu, xơ hóa và tiến triển thành xơ gan ở một số người. Việc uống khỏe, không say hoặc vẫn sinh hoạt bình thường không có nghĩa gan không bị ảnh hưởng.
Trường hợp anh Quang đã xơ hóa gan mức F4, tương ứng với xơ gan, đồng thời xuất hiện biến chứng tăng áp lực tĩnh mạch cửa, giãn và vỡ tĩnh mạch thực quản gây xuất huyết tiêu hóa. Đây là dấu hiệu bệnh đã tiến triển đến giai đoạn mất bù, làm tăng nguy cơ biến chứng nặng và tái xuất huyết.
Theo bác sĩ Trung, mục tiêu điều trị là kiểm soát nguyên nhân, hạn chế bệnh tiến triển, cải thiện tình trạng mất bù và phòng ngừa các biến chứng như báng bụng, xuất huyết do giãn tĩnh mạch thực quản, bệnh não gan và ung thư biểu mô tế bào gan. Người bệnh cần ngừng hoàn toàn rượu bia, kết hợp điều trị nội khoa, theo dõi định kỳ và can thiệp nội soi khi có chỉ định.
Bác sĩ Trung cảnh báo, người trẻ thường chủ quan vì cho rằng mình còn khỏe, khả năng hồi phục tốt và chưa có triệu chứng nên chưa cần lo lắng. Tuy nhiên, tổn thương gan do rượu có thể âm thầm tích lũy qua nhiều năm. Khi xuất hiện các dấu hiệu như vàng da, bụng to do báng, phù chân, thay đổi ý thức, lơ mơ hoặc nôn ra máu, bệnh có thể đã ở giai đoạn nặng.
Rượu bia là yếu tố nguy cơ gây tổn thương gan có thể phòng tránh. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào lượng cồn, tần suất và thời gian sử dụng, tình trạng dinh dưỡng, bệnh lý đi kèm cùng các yếu tố cá nhân.
Bác sĩ Trung khuyến cáo người uống nhiều rượu bia kéo dài nên chủ động kiểm tra sức khỏe gan theo hướng dẫn của bác sĩ. Khi đã mắc bệnh gan liên quan đến rượu, người bệnh cần ngừng hoàn toàn rượu bia, tuân thủ điều trị và tái khám định kỳ.
Ngọc Minh
