Lương Sơn là xã mới, được sáp nhập từ các xã Tràng Sơn, Hồng Sơn, Bài Sơn và Đông Sơn (thuộc huyện Đô Lương cũ).
Theo kết luận thanh tra của Thanh tra tỉnh Nghệ An công bố ngày 9/9, UBND xã Tràng Sơn, huyện Đô Lương cũ - nay đã sáp nhập thành xã Lương Sơn đã buông lỏng quản lý, thiếu tinh thần trách nhiệm trong một thời gian dài. Tình trạng này dẫn đến các vi phạm nghiêm trọng trên nhiều lĩnh vực gồm ngân sách, đầu tư công, xây dựng, đấu thầu và kế toán trong quá trình triển khai 9 công trình xây dựng cơ bản cùng 83 hạng mục sửa chữa, cải tạo nhỏ.
Sự việc bắt đầu phát lộ vào đầu năm 2026, thời điểm chính quyền xã mới Lương Sơn tiếp nhận đơn kiến nghị từ các đơn vị thi công đề nghị thanh toán khối lượng công việc đã hoàn thành trước khi sắp xếp đơn vị hành chính. Tuy nhiên, qua quá trình rà soát thực tế, UBND xã Lương Sơn nhận thấy toàn bộ các khoản công nợ này đều thiếu căn cứ pháp lý để thực hiện quyết toán, buộc phải báo cáo lên UBND tỉnh Nghệ An và các sở, ngành chuyên môn để xin phương án xử lý.
Kết quả kiểm tra xác định tổng số tiền nợ đọng từ 92 công trình lên tới hơn 9,732 tỷ đồng. Trong đó, nhóm 9 dự án xây dựng cơ bản triển khai từ năm 2023 đến 2024 có tổng mức đầu tư hơn 6,259 tỷ đồng, bao gồm nhà để xe cho học sinh Trường THCS Tràng Sơn trị giá khoảng 700 triệu đồng và 8 tuyến đường giao thông nông thôn. Dù toàn bộ các hạng mục này đã đưa vào sử dụng, hồ sơ lưu trữ lại thiếu hụt nghiêm trọng các thủ tục bắt buộc từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư cho đến nghiệm thu.
Song song đó, nhóm 83 công trình sửa chữa, bảo trì tài sản công triển khai từ năm 2014 đến 2024 với quy mô dưới 50 triệu đồng mỗi công trình cũng đang tồn đọng hơn 3,473 tỷ đồng chưa thể thanh toán.
Đánh giá từ Sở Tài chính tỉnh Nghệ An cho thấy, các vi phạm tại 9 công trình xây dựng cơ bản diễn ra ngay từ những bước đầu tiên của dự án. UBND xã Tràng Sơn thời điểm đó đã cho tổ chức thi công khi chưa lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư, chưa xác định nguồn vốn và khả năng cân đối vốn, vi phạm hành vi bị nghiêm cấm theo khoản 1 Điều 16 Luật Đầu tư công năm 2019.
Bên cạnh đó, các dự án này còn được quyết định đầu tư khi chưa có văn bản thẩm định Báo cáo kinh tế - kỹ thuật của Phòng Kinh tế và Hạ tầng huyện Đô Lương, hoàn toàn không có kế hoạch lựa chọn nhà thầu, đồng thời thiếu hồ sơ quản lý chất lượng và bản vẽ hoàn công.
Một công trình giao thông được xã Tràng Sơn cũ triển khai thi công
Đối với các công trình sửa chữa, cải tạo thường xuyên, chính quyền xã Tràng Sơn cũ đã phê duyệt triển khai dàn trải trong khi ngân sách không thể cân đối nguồn lực chi trả. Việc để nợ đọng kéo dài qua nhiều năm mà không có khả năng thanh toán đã vi phạm các nguyên tắc cốt lõi về lập dự toán và quản lý ngân sách nhà nước, gây ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi hợp pháp của các nhà thầu liên quan.
Thanh tra tỉnh Nghệ An đã quyết định chuyển toàn bộ hồ sơ vụ việc sang Cơ quan Cảnh sát điều tra để làm rõ trách nhiệm của các tập thể, cá nhân. Đáng chú ý, phần lớn cán bộ chủ chốt của UBND xã Tràng Sơn (cũ) trong giai đoạn xảy ra sai phạm hiện đã nghỉ hưu hoặc nghỉ việc trước tuổi theo chế độ sau sáp nhập.
Trong thời gian chờ kết luận điều tra chính thức, UBND xã Lương Sơn tiếp tục tạm dừng mọi thủ tục chi trả đối với 92 công trình nói trên.
Phan Huy
