Chuyên gia Ana Homayoun là cố vấn học thuật và là nhà sáng lập Green Ivy Educational Consulting, một công ty có trụ sở tại Thung lũng Silicon, chuyên hỗ trợ học sinh, sinh viên và các gia đình. Trong hơn hai thập kỷ làm cố vấn học thuật, bà Ana Homayoun đã làm việc với hàng nghìn học sinh trung học cơ sở, trung học phổ thông và sinh viên đại học.
Bà đã chứng kiến điều gì tạo nên khác biệt giữa những em chật vật và những em thực sự phát triển. Đó không phải là chỉ số IQ, điểm GPA hay tấm vé trúng tuyển vào các trường đại học danh tiếng.
Theo bà, yếu tố then chốt là kỹ năng điều hành, nhóm kỹ năng nhận thức giúp trẻ tập trung, tổ chức công việc và quản lý cảm xúc. Khi được rèn luyện từ sớm, những kỹ năng này giúp trẻ xử lý trách nhiệm tốt hơn và xây dựng các mối quan hệ tích cực.
Chuyên gia cho rằng việc quá coi trọng điểm số và tuyển sinh đại học có thể gây áp lực cho cả trẻ lẫn gia đình. Ngược lại, khi cha mẹ tạo được cấu trúc và sự hỗ trợ phù hợp, trẻ có điều kiện phát triển toàn diện hơn. Dưới đây là 5 gợi ý để bắt đầu.
1. Giúp con xây dựng những hệ thống phù hợp
Nhiều học sinh gặp khó khăn trong việc quản lý bài tập, theo dõi hạn nộp và sắp xếp tài liệu, dẫn đến căng thẳng và quá tải không cần thiết. Bà Ana Homayoun khuyến khích trẻ tự đánh giá khả năng lập kế hoạch và thích nghi khi kế hoạch thay đổi, từ đó tìm ra hệ thống phù hợp nhất với bản thân.
Ví dụ, có em làm việc hiệu quả với sổ kế hoạch giấy, trong khi em khác lại phù hợp hơn với ứng dụng lập kế hoạch trên điện thoại. Một số trẻ thích mã màu trực quan, số khác cần thông báo và báo thức để nhắc việc.
Một cách kiểm tra nhanh hiệu quả của hệ thống là hỏi con xem có thể tìm được tài liệu cần dùng trong vòng dưới 1 phút hay không. Nếu con loay hoay, đó là lúc cha mẹ nên cùng con trao đổi để điều chỉnh hệ thống cho phù hợp hơn.
2. Cung cấp cấu trúc và hỗ trợ mang tính chủ động
Những yêu cầu ngày nay, cân bằng giữa học tập, hoạt động ngoại khóa, gia đình và lượng thông tin khổng lồ, thường vượt quá mức phát triển của não bộ trẻ.
Việc thiết lập thói quen hằng ngày và lịch trình hằng tuần giúp trẻ dần hình thành khả năng giải quyết vấn đề độc lập và tự điều chỉnh hành vi. Chẳng hạn, dành thời gian lên kế hoạch cho tuần mới và rà soát các sự kiện sắp tới giúp trẻ quản lý công việc song song với những cam kết khác.
Đôi khi, trẻ chỉ cần có người ở bên để tạo cảm giác trách nhiệm, đủ để khởi động hoặc hoàn thành những nhiệm vụ khó.
3. Tập trung vào giải pháp
Rất dễ bực bội trước sự “thiếu tổ chức” hay “thiếu động lực” của con. Tuy nhiên, điều người lớn thường gọi là trì hoãn thực chất là né tránh nhiệm vụ, vấn đề nằm ở khả năng khởi động công việc, không phải ở động lực.
Thay vì càm ràm hay coi sai sót là thất bại, cha mẹ nên tạo ra những “nghi thức khởi động” giúp não bộ chuyển sang “chế độ làm việc”. Những bước đơn giản như dọn dẹp bàn học cùng nhau hoặc viết ra danh sách các việc cần làm có thể khiến bước đầu trở nên rất nhỏ, từ đó tạo đà tự nhiên.
Chìa khóa là tìm ra những cách vui vẻ và dễ quản lý, giúp não bộ chuyển từ “nghĩ về việc” sang “bắt tay vào làm”.
4. Ưu tiên giấc ngủ và quản lý căng thẳng
Khả năng bắt đầu và hoàn thành công việc của bất kỳ ai cũng suy giảm nghiêm trọng khi thiếu ngủ hoặc căng thẳng kéo dài. Khả năng điều tiết cảm xúc cũng không ngoại lệ.
Nghiên cứu cho thấy thanh thiếu niên cần 8-10 giờ ngủ mỗi đêm để não bộ và cơ thể phát triển lành mạnh. Đây cũng là nền tảng quan trọng cho các kỹ năng điều hành.
Về quản lý căng thẳng, chuyên gia Ana Homayoun khuyến khích trẻ xây dựng một “bộ công cụ cảm xúc” gồm 3-5 cách giúp vượt qua áp lực. Trẻ tiền thiếu niên và thiếu niên thường chọn nghe nhạc, vẽ, chơi ngoài trời, chơi với thú cưng hoặc tắm thư giãn.
5. Làm gương về khả năng thích nghi
Người ta thường nhấn mạnh sự kiên cường, khả năng bật lại sau thất bại hay khó khăn, đặc biệt trong những giai đoạn thay đổi.
Theo Ana Homayoun, trẻ học hỏi rất tốt khi thấy cha mẹ làm gương về khả năng thích nghi. Điều này cho thấy một thực tế quan trọng: một trong những cách hiệu quả nhất để trẻ phát triển kỹ năng điều hành là quan sát người lớn thực hành những kỹ năng đó một cách nhất quán.
Trẻ luôn dõi theo cách cha mẹ đối mặt với căng thẳng, quản lý thời gian và thích nghi khi kế hoạch thay đổi. Vì vậy, hãy chắc chắn rằng bạn đang cho con thấy thành công thực sự trông như thế nào trong đời sống hằng ngày.
Theo CNBC
Mini
