Sau nhiều năm loay hoay với những lần tái khởi động, DC cuối cùng cũng đặt cược vào vũ trụ điện ảnh mới dưới bàn tay của hai “quái kiệt” James Gunn và Peter Safran. Tham vọng của hai ông không hề nhỏ khi xây dựng một thế giới siêu anh hùng có kết nối, nhưng đủ linh hoạt để mỗi bộ phim có bản sắc và hướng tiếp cận độc lập, tránh lặp lại công thức người hùng xuất hiện, đối đầu với phản diện rồi giải cứu thế giới. Dẫu vậy, từ Superman đến Supergirl mới đây, DCU vẫn chưa thực sự tạo được một bước đột phá để khiến khán giả hào hứng với viễn cảnh về một đế chế tỷ đô mới. Những viên gạch đầu tiên đã được đặt xuống, nhưng bức tranh tổng thể vẫn còn khá nhạt nhòa, thiếu một ngôn ngữ điện ảnh đủ rõ ràng để người xem nhận ra điều gì khiến vũ trụ này khác biệt.
DCU có thể chưa biết phải làm gì tiếp theo với những siêu anh hùng hàng đầu, nhưng ít nhất họ đã tìm được một hướng đi khá lạ: trao cả bộ phim cho một phản diện có khả năng nặn mặt như nặn bánh, chỉ được nhớ đến qua những lần chung đụng với Batman trong comic. Một quyết định thoạt nghe khó hiểu, song lại mở ra cơ hội để DC thử nghiệm thứ mà những dự án trước chưa làm được - một bộ phim thực sự có cá tính.
Dẫu vậy, trước khi Clayface kịp chứng minh mình có gì đặc biệt, bản thân sự tồn tại của bộ phim đã là một bất ngờ. Trong thế giới truyện tranh DC, Clayface chưa bao giờ thuộc nhóm phản diện hạng A có mức độ nhận diện rộng rãi như Joker, Penguin, Lex Luthor… Hắn là một cái tên quen thuộc hơn với những fan lâu năm của Batman, nhưng khó có thể xem là nhân vật có khả năng tự mình kéo khán giả ra rạp. Việc DC làm hẳn một bộ phim riêng cho kẻ phản diện hạng B như Clayface, lại không có Batman xuất hiện để làm đối trọng, chẳng khác nào một canh bạc tương đối liều lĩnh. Thú vị hơn nữa là, khác với những dự án DCU trước đó, tác phẩm chưa bị trói buộc vào bất kỳ thương hiệu siêu anh hùng nào. Khán giả cũng không cần “làm bài tập về nhà” với hàng chục bộ phim trước khi bước vào rạp.
Đặt Clayface vào dòng chảy điện ảnh hiện tại cũng là một lựa chọn mang tính thời điểm. Sau thành công của siêu phẩm The Substance, body horror (kinh dị cơ thể) không còn là cuộc chơi riêng của những nhà làm phim thích thử thách giới hạn chịu đựng của khán giả. Những hình ảnh cơ thể biến dạng, da thịt phân rã hay vẻ đẹp bị đẩy đến mức kinh dị đang trở thành chất liệu để chúng ta bàn luận về tuổi tác, tiêu chuẩn ngoại hình, danh tính và nỗi ám ảnh phải duy trì sự hoàn hảo. Các hãng phim cũng ngày càng cởi mở hơn với những dự án kinh dị có ý tưởng táo bạo, thay vì chỉ dựa vào những pha jumpscare chán phèo. Với một nhân vật có khả năng nhào nặn cơ thể thành bất kỳ hình dạng nào, còn gì tuyệt vời hơn để đưa Clayface lên màn ảnh rộng thông qua địa hạt body horror? Với tầm nhìn của “gã điên” James Gunn, cũng không bất ngờ lắm!
Vậy nên, Clayface không chỉ dừng lại ở phép thử xem DC có thể làm một bộ phim kinh dị đến mức nào. Đây còn là phép thử cho tham vọng xây dựng một vũ trụ điện ảnh đa dạng của James Gunn. Nhiều người đặt ra câu hỏi rằng liệu một nhân vật ít tên tuổi, một câu chuyện không cần siêu anh hùng giải cứu thế giới và những phân cảnh kinh dị khiến người xem phải quay mặt đi có thể tạo nên dấu ấn mạnh mẽ hơn những franchise đình đám khác không. Sau nhiều dự án vẫn chưa giúp DCU tìm được quỹ đạo của riêng mình, một gã đàn ông có gương mặt tan chảy lại đang nắm trong tay cơ hội trở thành tia hy vọng bất ngờ nhất (và có lẽ là duy nhất ở thời điểm hiện tại).
Đẹp, dark và ghê rợn đến… buồn nôn
Nói qua trước về nội dung, Clayface xoay quanh Matt Hagen (Tom Rhys Harries), chàng diễn viên xuất thân từ khu phố nghèo ở Gotham, từng bước vươn lên trở thành ngôi sao Hollywood và được đề cử Oscar. Tương lai tưởng chừng rộng mở của Matt bất ngờ sụp đổ sau khi anh vướng vào mối quan hệ với Mia Torrez (Joana Ribeiro), bạn gái của trùm tội phạm Markos Szabo (David Dencik). Trong cơn ghen tuông và tức giận, Szabo cho người tấn công, hủy hoại gương mặt của Matt. Sau nhiều ca phẫu thuật thất bại, nam diễn viên không chỉ mất đi diện mạo từng làm nên danh tiếng mà còn bị những người thân cận quay lưng, sự nghiệp tan vỡ và tài sản cạn kiệt.
Không còn lựa chọn nào khác, Matt tìm đến Tiến sĩ Caitlyn Corr (Naomi Ackie), nhà khoa học đang nghiên cứu công nghệ tế bào nano có khả năng tái tạo các mô bị tổn thương. Phương pháp thử nghiệm ban đầu giúp anh lấy lại gương mặt, nhưng những tác dụng phụ ngoài dự kiến nhanh chóng xuất hiện. Sau khi tự ý sử dụng một lượng lớn tế bào nano, Matt có được khả năng biến đổi hình dạng, song cũng dần mất kiểm soát cơ thể và lý trí. Từ một người đàn ông chỉ muốn lấy lại cuộc đời đã mất, anh trượt dài vào vòng xoáy báo thù, nhắm đến tất cả những kẻ từng đẩy mình xuống vực thẳm. Đó cũng là khởi nguồn cho sự ra đời của Clayface, một trong những kẻ thù kỳ dị nhất của Batman.
Nếu phải tìm một điểm khiến Clayface tách mình khỏi phần đông phim siêu anh hùng hiện nay, đó chính là quyết định đưa một nhân vật truyện tranh vào lãnh địa của body horror. Thay vì dành hàng giờ để phô diễn sức mạnh hay dựng nên những trận chiến long trời lở đất, đạo diễn James Watkins lại đặt máy quay trước những thứ gần gũi hơn nhiều: da thịt, máu, xương và một cơ thể đang dần phản bội chủ nhân. Với ý tưởng Matt Hagen là diễn viên sống nhờ ngoại hình, việc anh bị hủy hoại gương mặt rồi biến thành một sinh vật có khả năng nhào nặn cơ thể gần như mở ra một mỏ vàng cho thể loại này. Nỗi sợ trong Clayface không đến từ thứ gì xa lạ, mà từ viễn cảnh một ngày thức dậy và nhận ra chính cơ thể mình đã trở thành thứ không thể kiểm soát.
Cách tiếp cận này gợi nhớ đến The Fly (1986), tác phẩm kinh điển về một nhà khoa học dần biến thành sinh vật dị dạng sau thí nghiệm thất bại. Cả hai đều khai thác nỗi kinh hoàng khi cơ thể biến đổi ngoài ý muốn, đồng thời đặt bi kịch con người bên dưới lớp hóa trang quái vật. Bộ phim cũng xuất hiện đúng lúc body horror đang được quan tâm trở lại, đặc biệt sau thành công của The Substance (2024). Tác phẩm 18+ từng gây chấn động khi biến nỗi ám ảnh tuổi tác, tiêu chuẩn sắc đẹp và áp lực duy trì vẻ ngoài hoàn hảo thành một cơn ác mộng thị giác. Hai bộ phim cùng chạm đến một thực tế không mấy dễ chịu: trong một thế giới quá coi trọng diện mạo, cơ thể đôi khi không còn thuộc về chính người sở hữu nó, mà trở thành thứ phải liên tục chỉnh sửa để đáp ứng ánh nhìn của người khác.
Về mặt hình ảnh, James Watkins khá có duyên với việc biến những chi tiết cơ thể bình thường thành nguồn cơn của sự khó chịu. Những lớp da phập phồng, gương mặt méo mó, phần thịt biến dạng hay các bộ phận cơ thể mất khả năng vận hành đều được phô bày một cách trực diện. Không phụ thuộc hoàn toàn vào CGI, bộ phim sử dụng prosthetics và kỹ thuật hóa trang để tạo cảm giác những biến đổi ấy thực sự đang diễn ra trước mắt khán giả. Một trong những phân đoạn phải nhận xét là disturbing (gây ám ảnh) chính là cảnh Matt gặp sự cố trên máy bay, khi mí mắt dính chặt vào nhau và anh phải tìm cách xử lý bằng chiếc kéo cắt móng tay. Trải nghiệm xem phim với việc chứng kiến một bữa tiệc kinh dị thân thể ghê rợn trong Clayface giúp bộ phim “chắc kèo” là tác phẩm body horror gây buồn nôn nhất kể từ The Substance.
Bên cạnh body horror, bộ phim còn khoác lên Gotham một diện mạo đậm chất noir và gothic. Thành phố hiện lên với những con phố ướt mưa, ánh đèn neon, những góc khuất tội phạm và vẻ hào nhoáng luôn che giấu sự mục ruỗng bên trong. Đây không phải Gotham của những trận chiến siêu anh hùng, mà là một đô thị nơi tiền bạc, quyền lực, bạo lực và những mối quan hệ nguy hiểm đan xen. Không khí ấy tạo nên phông nền phù hợp cho hành trình sa ngã của Matt Hagen, đồng thời gợi nhắc đến những bộ phim tội phạm Hollywood cổ điển. Dù vậy, nếu kỳ vọng vào một Gotham như franchise The Dark Knight, Clayface vẫn chưa đủ đô về chất dark, đôi lúc trông còn bóng bẩy.
Yếu tố gothic còn nằm ở chính bi kịch của Matt khi một người đàn ông từng sở hữu vẻ ngoài hoàn hảo, nay phải sống trong hình hài quái vật, bị mắc kẹt giữa khát vọng được yêu thương và nỗi ám ảnh trả thù. Mối quan hệ giữa anh và Caitlyn cũng mang dáng dấp gothic lãng mạn. Càng muốn níu giữ Matt, Caitlyn càng bị cuốn sâu vào thế giới biến dạng của anh. Dù chưa hoàn toàn thống nhất trong cách xây dựng Gotham, Clayface vẫn cho thấy James Watkins hiểu mình đang bước vào lĩnh vực nào. Phim không phải lúc nào cũng đủ táo bạo, nhưng ít nhất đã tìm được một hướng tiếp cận khác biệt cho nhân vật vốn thường chỉ được biết đến qua những màn biến hình kỳ quái.
Nam chính đẹp chuẩn Hollywood, câu chuyện tình chưa đủ vững
Tom Rhys Harries có nhiều đất diễn để thể hiện sự chuyển biến tâm lý và hành vi của Matt Hagen. Anh phải kinh qua hàng loạt trạng thái đối lập: sự tự tin của một ngôi sao đang lên, nỗi tuyệt vọng khi bị tước đoạt diện mạo, niềm hy vọng khi tìm được phương pháp chữa trị và cuối cùng là sự méo mó trong tâm lý khi quyền năng mới bắt đầu chi phối bản thân. Vốn là một gương mặt chuyên ở mảng truyền hình, đây là vai diễn điện ảnh ấn tượng nhất trong sự nghiệp của nam diễn viên. Cái hay là anh không biến Matt thành một con quái vật chỉ biết gào thét hay trả thù. Ngay cả khi cơ thể ngày càng dị dạng, nhân vật vẫn để lộ những khoảnh khắc yếu đuối của một người từng có tất cả rồi đột ngột bị đẩy ra ngoài lề xã hội. Thêm một điểm cộng ở Tom là anh chàng sở hữu dung mạo điển hình của một mỹ nam Hollywood: khuôn mặt xinh trai, tóc vàng óng ả, làn da rám nắng, thân hình săn chắc.
Naomi Ackie cũng tạo được dấu ấn với vai Caitlyn Corr. Ban đầu, cô là người mở ra cơ hội thứ hai cho Matt, một nhà khoa học có tham vọng và tò mò về những khả năng mà công trình nghiên cứu của mình có thể mang lại. Tuy nhiên, mối quan hệ giữa hai người dần vượt khỏi ranh giới giữa bác sĩ và bệnh nhân. Caitlyn vừa muốn cứu Matt, vừa bị cuốn vào những biến đổi của anh; còn Matt lại ngày càng phụ thuộc vào cô, cả về phương diện thể chất lẫn cảm xúc. Tình yêu, lòng thương hại, sự ám ảnh và khát vọng kiểm soát đan xen, khiến mối quan hệ này mang màu sắc gothic khá rõ.
Dẫu vậy, câu chuyện tình cảm giữa Matt và Caitlyn chưa hoàn toàn thuyết phục. Một số diễn biến được đẩy đi khá nhanh, khiến sự chuyển đổi từ quan hệ cứu chữa sang gắn bó tình cảm đôi lúc bị khiên cưỡng. Tuyến nhân vật John Borelli (Max Minghella), vị thám tử là hôn phu của Caitlyn, cũng chưa được khai thác tương xứng. Sự xuất hiện của anh đáng lẽ có thể tạo nên thế đối lập giữa một người đại diện cho trật tự pháp luật và Matt đang ngày càng mất kiểm soát, nhưng bộ phim chưa tận dụng hết xung đột này.
Vấn đề lớn hơn nằm ở cách Clayface định vị nhân vật chính. Matt Hagen ban đầu được xây dựng như nạn nhân của một hệ thống tàn nhẫn, nhưng sau đó nhanh chóng chuyển thành kẻ phản diện báo thù. Phim không giải thích thuyết phục sự chuyển biến này. Khán giả khó xác định nên cảm thông, cổ vũ hay lên án nhân vật chính. Dù vậy, màn trình diễn của Tom Rhys Harries vẫn là một trong những lý do lớn nhất để theo dõi bộ phim.
Còn vài điểm bỏ ngỏ, nhưng là thử nghiệm tưởng không cần mà cần không tưởng
Bên cạnh phần hình ảnh và diễn xuất, Clayface vẫn có một số điểm khiến câu chuyện chưa thể phát huy trọn vẹn tiềm năng. Một trong những điều đáng tiếc nhất là năng lực biến hình của Clayface chưa được khai thác hết mức. Matt vốn là diễn viên, người kiếm sống bằng khả năng hóa thân thành những nhân vật khác nhau. Giờ đây, anh lại sở hữu một cơ thể có thể thay đổi diện mạo tùy ý, nhưng càng có khả năng trở thành bất kỳ ai, Matt càng đánh mất chính mình. Nghịch lý này mở ra nhiều hướng phát triển hấp dẫn, đặc biệt khi đặt trong mối liên hệ giữa nghề diễn xuất, danh tính và nỗi ám ảnh về ngoại hình. Phim đã có những màn biến đổi khá ấn tượng, song người xem hoàn toàn có thể mong đợi nhiều hơn nữa từ một nhân vật sở hữu năng lực đặc biệt như vậy.
Một vài tuyến truyện phụ, đặc biệt là mối quan hệ giữa Caitlyn và John Borelli, vẫn còn dư địa phát triển. Nếu được khai thác kỹ hơn, chúng có thể tạo thêm những xung đột hấp dẫn hơn cho câu chuyện, đồng thời làm rõ hơn sự giằng co giữa tình yêu, trách nhiệm và nỗi ám ảnh của các nhân vật.
Nhìn rộng hơn, điều đáng hoan nghênh ở Clayface nằm ở chính quyết định đưa một nhân vật phản diện ít tên tuổi lên màn ảnh rộng bằng một bộ phim kinh dị độc lập. DCU tập trung vào một con người có cuộc đời bị đảo lộn, những tổn thương tích tụ và quá trình trượt dài thành quái vật. Cách triển khai này khá mới mẻ trong dòng phim siêu anh hùng, đồng thời cho thấy James Gunn và Peter Safran vẫn muốn mở rộng thế giới DC bằng nhiều thể loại và cách kể chuyện khác nhau.
Tất nhiên, Clayface vẫn còn một vài điểm có thể làm tốt hơn, từ cách phát triển các tuyến nhân vật đến việc khai thác sâu hơn năng lực biến hình của nhân vật chính. Nhưng nếu đặt những hạn chế ấy sang một bên, đây vẫn là một bộ phim rất đáng xem, đặc biệt với những khán giả yêu thích kinh dị và body horror. Thậm chí, với những người không theo dõi DC hay chưa từng biết đến Clayface trong truyện tranh, bộ phim vẫn có thể đứng solo như một câu chuyện kinh dị về tham vọng, ngoại hình và sự tha hóa. Khán giả không cần phải tìm hiểu trước hàng loạt sự kiện hay nhân vật trong DCU để nắm bắt câu chuyện.
Chấm điểm 4/5
Clayface là một trong những thử nghiệm thú vị nhất mà DCU thực hiện cho đến thời điểm này. Tác phẩm có những hạn chế nhất định về kịch bản và cách phát triển nhân vật, song bù lại bằng phần hình ảnh nặng đô, diễn xuất thuyết phục và một câu chuyện cho thấy tiềm năng đứng độc lập ngoài khuôn khổ phim siêu anh hùng. Đặc biệt, việc một nhân vật phản diện ít tên tuổi như Clayface có thể trở thành trung tâm của một bộ phim kinh dị hoàn chỉnh cho thấy vũ trụ DC vẫn còn rất nhiều chất liệu chưa được khai thác trên màn ảnh.
DC sở hữu cả một thế giới nhân vật với những câu chuyện rất khác nhau, từ siêu anh hùng đến những kẻ phản diện có số phận phức tạp. Clayface là phép thử cho thấy những cái tên nằm ngoài hàng ngũ ngôi sao vẫn có thể tự mình gánh vác một bộ phim. Nếu DC tiếp tục mạnh dạn với những lựa chọn như vậy, khán giả có lẽ sẽ có nhiều lý do để bước vào rạp hơn là chỉ chờ đợi Batman hay Superman xuất hiện.
Còn Clayface, sẽ thật đáng tiếc nếu hành trình của gã chỉ dừng lại ở bộ phim này. Khả năng biến đổi diện mạo khiến hắn trở thành một đối thủ đặc biệt nguy hiểm với Batman, đồng thời mở ra vô số trò chơi tâm lý và những màn đối đầu khó đoán trên màn ảnh. Biết đâu sau lần đầu được trao vị trí chính giữa sân khấu, phản diện từng đứng sau cái bóng của Người Dơi lại có cơ hội trở thành một trong những gương mặt đáng nhớ nhất của Gotham. Ít nhất, Clayface đã chứng minh rằng DC chẳng cần một siêu anh hùng để tạo nên một bộ phim đáng xem, khi một gã đàn ông mất mặt cũng có thể làm được chuyện đó.
Fabio
