Tháng 7/2026 đang trở thành thời khắc được cả ngành năng lượng Thổ Nhĩ Kỳ dõi theo: Tập đoàn Năng lượng hạt nhân Nhà nước Nga (Rosatom) xác nhận sẽ đưa Tổ máy số 1 của Nhà máy điện hạt nhân Akkuyu của Thổ Nhĩ Kỳ bước vào giai đoạn "thử nghiệm nóng" (hot tests) - khâu kiểm định quan trọng nhất trước khi chính thức vận hành thương mại.
Thử nghiệm nóng là giai đoạn vận hành thử toàn bộ hệ thống lò hạt nhân - với điều kiện thực tế - nhưng chưa có nhiên liệu hạt nhân trong lò.
Ảnh chụp Tổ máy số 1 tại Nhà máy điện hạt nhân Akkuyu ở Mersin, Thổ Nhĩ Kỳ, ngày 22 tháng 6 năm 2026. Ảnh: AA
Trả lời hãng thông tấn TASS của Nga, Tổng Giám đốc Rosatom Alexey Likhachev cho biết việc xây dựng Tổ máy số 1 của Nhà máy Akkuyu đã chính thức hoàn thành.
Tiếp đến, Tổ máy này sẽ thử nghiệm nóng nhằm kiểm chứng độ tin cậy của toàn bộ thiết bị và hệ thống lò phản ứng trong điều kiện thiết kế thực tế. Nếu các thử nghiệm này hoàn tất thành công, việc nạp nhiên liệu hạt nhân và chính thức khởi động Tổ máy số 1 vào mùa Thu năm 2026.
Ông Anton Dedusenko, Chủ tịch Hội đồng quản trị của Công ty cổ phần hạt nhân Akkuyu cho biết thêm trên TASS: "2026 là năm mà Tổ máy số 1 được đưa vào hoạt động. Hiện tại, chúng tôi đang tiến hành thử nghiệm thủy lực lạnh của lò phản ứng, một trong những hoạt động vận hành thử bắt buộc, mục đích là để xác nhận sự sẵn sàng của tổ máy cho hoạt động tiếp theo".
Nhà máy Akkuyu, một trong những khoản đầu tư lớn nhất của Thổ Nhĩ Kỳ, đồng thời là nhà máy điện hạt nhân đầu tiên trong lịch sử nước này, dự kiến sẽ tự đáp ứng 10% nhu cầu điện của cả nước khi đi vào hoạt động hết công suất - một con số đủ sức thay đổi cán cân năng lượng của quốc gia vốn phụ thuộc nặng nề vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu.
Bên bờ Địa Trung Hải, công trình lịch sử của Thổ Nhĩ Kỳ thành hình
Akkuyu không chỉ là một nhà máy điện, đây là dự án hạt nhân dân sự đầu tiên được Rosatom của Nga xây dựng theo mô hình Xây dựng – Sở hữu – Vận hành (BOO) ở nước ngoài, với tổng vốn đầu tư hơn 20 tỷ USD.
Ảnh chụp từ trên cao nhà máy điện hạt nhân Akkuyu đang xây dựng ở Mersin, Thổ Nhĩ Kỳ, ngày 24 tháng 5 năm 2026. Ảnh: Akkuyu Nucleer PP/Handout
Dự án bao gồm 4 tổ máy phát điện với lò phản ứng VVER Gen III+ do Nga thiết kế. Mỗi tổ máy sẽ có công suất 1.200 MW.
Bốn lò phản ứng đặt tại Mersin, bên bờ Địa Trung Hải, khi hoàn thiện sẽ tạo ra tổng công suất 4,8 GW.
Sau nhiều năm trì hoãn vì đại dịch, Tổ máy số 1 giờ đây đã cán đích những mốc quan trọng nhất: Toàn bộ công tác xây dựng hoàn tất, các bộ mô phỏng bó nhiên liệu đã được nạp thử vào lò, và quá trình lắp ráp lò phản ứng chính thức khép lại.
Đây là lý do Tổ máy số 1 được xem như "người mở đường", bởi mọi kinh nghiệm, quy trình nghiệm thu, và cả những bài học kỹ thuật rút ra từ tổ máy này sẽ được áp dụng trực tiếp cho ba tổ máy còn lại, giúp rút ngắn đáng kể thời gian đưa chúng vào vận hành trong những năm tới.
Ý nghĩa của cột mốc này vượt xa phạm vi kỹ thuật thuần túy. Với một quốc gia chưa từng có kinh nghiệm vận hành điện hạt nhân, mỗi bước tiến của Akkuyu đều đồng nghĩa với việc Thổ Nhĩ Kỳ đang xây dựng từ đầu một hệ sinh thái hạt nhân – nhân lực hoàn toàn mới.
Khoảng 2.000 doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ đã tham gia vào chuỗi cung ứng của dự án, 350 công ty hiện đang trực tiếp thi công, và hàng trăm kỹ sư trẻ được cử sang các trường đại học hàng đầu ở Moscow (Nga) để đào tạo chuyên sâu về công nghệ hạt nhân - những người sẽ trở về đào tạo lại thế hệ kỹ sư hạt nhân bản địa tiếp theo.
Chưa hết, theo ông Anton Dedusenko, Dự án xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Akkuyu quy tụ nỗ lực của các chuyên gia từ hơn 10 quốc gia trực tiếp tại công trường, cũng như các quốc gia là nhà cung cấp cho dự án (bao gồm cả các nước thành viên Liên minh Châu Âu).
Nói cách khác, Dự án Akkuyu không chỉ xây một nhà máy, mà đang đặt nền móng cho cả một ngành công nghiệp hạt nhân dân sự hoàn toàn mới của Thổ Nhĩ Kỳ.
Tham khảo: TASS, Turkiye Today
Trang Ly
