Trong danh sách những hàng hóa có giá trị cao nhất thế giới, nhiều người thường nghĩ đến vàng, kim cương hay các kim loại quý hiếm. Tuy nhiên, ít ai biết rằng một sản phẩm phụ rất đặc biệt của ngành chăn nuôi bò đang có giá trị thậm chí còn vượt qua vàng trong một số thời điểm. Đó chính là sỏi mật bò, những khối nhỏ hình thành từ dịch tiêu hóa kết tinh trong túi mật của gia súc.
Theo Wall Street Journal, vào năm 2025, giá sỏi mật bò đã tăng lên tới khoảng 5.800 USD cho mỗi ounce (tương đương khoảng 28 gram). Mức giá này khiến loại “đá” sinh học này đắt gấp đôi vàng vào thời điểm đó. Ngay cả khi so sánh với giá vàng hiện nay, sỏi mật bò vẫn được xem là một trong những nguyên liệu tự nhiên có giá trị cao nhất trên thị trường.
Nguyên nhân của mức giá bất thường này nằm ở nhu cầu khổng lồ từ thị trường y học cổ truyền Trung Quốc. Trong y học cổ truyền, sỏi mật bò được gọi là “ngưu hoàng” (牛黄) và được sử dụng suốt hàng nghìn năm như một thành phần quan trọng trong nhiều bài thuốc quý.
Một trong những sản phẩm nổi tiếng nhất có chứa ngưu hoàng là bài thuốc cổ truyền được sử dụng trong các trường hợp bệnh lý thần kinh nghiêm trọng. Loại thuốc này thường được kê cho bệnh nhân bị hôn mê do sốt cao, rối loạn ý thức và nhiều tình trạng nguy hiểm liên quan đến hệ thần kinh trung ương.
Nhu cầu đối với các loại dược liệu này đang tăng mạnh trong bối cảnh Trung Quốc đối mặt với tỷ lệ đột quỵ cao. Theo các số liệu được đề cập trong báo cáo, tỷ lệ đột quỵ tại quốc gia này cao gấp ba lần so với Mỹ. Điều đó khiến nhu cầu đối với các bài thuốc truyền thống chứa ngưu hoàng ngày càng lớn.
Tuy nhiên, nguồn cung của sỏi mật bò lại cực kỳ hạn chế. Sỏi mật thường hình thành ở những con bò lớn tuổi, khi các chất trong dịch mật kết tinh dần theo thời gian. Trong khi đó, ngành chăn nuôi hiện đại lại ưu tiên giết mổ gia súc ở độ tuổi còn non hoặc trưởng thành để tối ưu hóa hiệu quả kinh tế. Điều này khiến số lượng bò có sỏi mật tự nhiên rất ít.
Sự khan hiếm đã biến sỏi mật bò thành một mặt hàng quý hiếm. Tại các khu vực chăn nuôi bò lớn như Brazil, Australia hay bang Texas của Mỹ, việc tìm kiếm sỏi mật trong quá trình giết mổ đã trở thành một hoạt động được chú ý đặc biệt.
Thậm chí, tại thị trấn Bahetus thuộc bang São Paulo của Brazil, tình trạng tội phạm liên quan đến sỏi mật bò đã gia tăng đáng kể trong thời gian gần đây. Theo các báo cáo, một số nhóm tội phạm có vũ trang đã tấn công các trang trại không phải để đánh cắp gia súc, mà nhằm tìm kiếm sỏi mật trong cơ thể bò.
Ngoài các vụ cướp, hoạt động buôn lậu sỏi mật cũng trở nên phổ biến hơn. Một số nhân viên lò mổ bị phát hiện bí mật tuồn sỏi mật ra ngoài thị trường, góp phần tạo nên một mạng lưới chợ đen buôn bán mặt hàng này.
Trước tình trạng khan hiếm và giá cả leo thang, các nhà nghiên cứu tại Trung Quốc đã tìm cách phát triển những giải pháp thay thế. Tương tự như cách ngành công nghiệp kim cương tạo ra kim cương nhân tạo để đáp ứng nhu cầu thị trường, các nhà khoa học đã phát triển loại sỏi mật bò “nuôi cấy” trong phòng thí nghiệm.
Những sản phẩm này được thiết kế nhằm tái tạo một phần các tác dụng sinh học của sỏi mật tự nhiên, đặc biệt là khả năng bảo vệ thần kinh và bảo vệ gan. Ngoài ra, các phiên bản tổng hợp còn cho phép kiểm soát độc tính tốt hơn so với nguồn tự nhiên.
Dù vậy, trong giới y học cổ truyền Trung Quốc, sỏi mật tự nhiên vẫn được xem là tiêu chuẩn cao nhất. Điều này khiến nhu cầu đối với loại nguyên liệu hiếm này vẫn duy trì ở mức cao.
Không chỉ dừng lại ở sỏi mật bò, một số báo cáo từ truyền thông Nga còn cho biết nhu cầu đối với sỏi mật người tại Trung Quốc cũng đang tăng lên. Theo các thông tin được đăng tải, giá của một viên sỏi mật người có thể lên tới 100.000 rúp, tương đương khoảng 1.270 USD.
Giá trị của mỗi viên sỏi phụ thuộc vào nhiều yếu tố như kích thước và hình dạng, nhưng nhìn chung các viên sỏi càng lớn thì giá càng cao. Các nhà báo đã phát hiện hàng chục quảng cáo rao bán sỏi mật người trên một nền tảng trực tuyến, cho thấy thị trường buôn bán loại vật phẩm kỳ lạ này đang tồn tại trên mạng.
Từ một sản phẩm phụ ít người chú ý trong ngành công nghiệp thịt, sỏi mật bò giờ đây đã trở thành một loại hàng hóa có giá trị đặc biệt trên thị trường toàn cầu. Sự kết hợp giữa nhu cầu y học truyền thống, nguồn cung khan hiếm và yếu tố văn hóa đã biến những “viên đá” nhỏ bé này thành một trong những tài nguyên sinh học đắt đỏ nhất hiện nay.
Đức Khương
