Cơn sốt mở ngành Y khoa
Bộ GD&ĐT vừa có quyết định cho phép Trường Đại học Trưng Vương (Phú Thọ) đào tạo ngành Y khoa trình độ đại học. Trước đó, Trường Đại học Công nghệ TP.HCM (Hutech) cũng đã được cấp phép đào tạo ngành này. Tính đến thời điểm hiện tại, số lượng các trường đại học tư thục trên cả nước được cấp phép đào tạo ngành Y khoa đã lên đến gần 20 trường, trải đều từ Bắc vào Nam.
Thông tin trên báo Tiền phong, có thể thấy, xu hướng các trường đại học tư thục mở khối ngành Sức khỏe đang ngày càng trở nên phổ biến, xuất phát từ thực tế Y khoa là ngành rất dễ tuyển sinh. Nhìn vào đề án tuyển sinh năm 2025 của Trường Đại học Trưng Vương, trong hai năm 2023 và 2024, gần như các ngành hiện có của trường đều không đạt chỉ tiêu đề ra.
Đơn cử, năm 2023, nhiều ngành học ghi nhận số lượng thí sinh nhập học bằng 0 như: Tài chính - Ngân hàng, Thương mại điện tử, Logistics; hoặc chỉ đếm trên đầu ngón tay như Kế toán (1 thí sinh), Ngôn ngữ Anh (3 thí sinh), Quản trị du lịch (4 thí sinh).
Tương tự, năm 2024, các ngành Kế toán, Tài chính - Ngân hàng, Thương mại điện tử và Logistics đều tuyển được dưới 10 thí sinh. Ngược lại, ngành "ăn nên làm ra" nhất của trường trong 2 năm qua lại là Điều dưỡng, với số lượng tuyển sinh đạt lần lượt 189/400 chỉ tiêu và 372/615 chỉ tiêu.
Nhu cầu sở hữu tấm bằng Y, Dược trong xã hội chưa bao giờ hạ nhiệt. Đây được xem là mảnh đất màu mỡ để các trường mở rộng quy mô và tối ưu hóa doanh thu. Thế nhưng, y tế là một lĩnh vực đào tạo đặc thù, liên quan trực tiếp đến sức khỏe và sinh mạng con người. Ngành học này đòi hỏi vô cùng khắt khe về điều kiện cơ sở vật chất, hệ thống phòng thí nghiệm, bệnh viện thực hành, và đặc biệt là đội ngũ giáo sư, bác sĩ cơ hữu có thâm niên đứng lớp.
Xa hơn, toàn xã hội đứng trước nguy cơ phải tiếp nhận những thế hệ thầy thuốc được đào tạo từ những cơ sở "rỗng ruột" về nhân lực. Nếu không siết chặt quản lý bằng những chế tài nghiêm khắc như quyết định đình chỉ thẳng tay của Bộ GD&ĐT tình trạng tăng trưởng nóng bất chấp năng lực lõi này sẽ sớm làm xói mòn chất lượng của hệ thống y tế trong tương lai.
Hàng loạt đại học tư thục ồ ạt mở ngành Y khoa. Ảnh minh họa
Bài toán chất lượng
Tại nhiều diễn đàn chính thức, các chuyên gia không ngừng đưa ra cảnh báo về việc "tăng trưởng nóng" sẽ kéo theo sự sụt giảm chất lượng đào tạo lĩnh vực sức khỏe. Đa số ý kiến đều thống nhất rằng, việc nhiều đại học ngoài công lập mở ngành Y khoa giúp bổ sung nguồn nhân lực bác sĩ, nhưng cốt lõi vẫn phải nằm ở khâu kiểm soát chất lượng đào tạo.
Báo Giáo dục & Thời đại dẫn lời ThS.DS Từ Hữu Công (Chủ nhiệm CLB Thuốc và Sức khỏe, Trường Đại học Bình Dương) nhận định, sự tham gia của các trường đại học ngoài công lập vào quá trình đào tạo bác sĩ là xu hướng tất yếu. Điều này phù hợp với bối cảnh Việt Nam đang thiếu hụt nguồn nhân lực y tế so với nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao của người dân.
Tuy nhiên, ThS. Công nhấn mạnh đào tạo y khoa mang tính đặc thù cao, khác biệt hoàn toàn với các ngành nghề khác bởi "sản phẩm" đầu ra là những cá nhân trực tiếp nắm giữ sinh mạng con người. Do đó, việc mở ngành không thể chỉ dựa trên nhu cầu thị trường hay năng lực tuyển sinh của trường, mà bắt buộc phải tuân thủ các điều kiện bảo đảm chất lượng cực kỳ nghiêm ngặt.
Sự góp mặt của khối tư thục chỉ thực sự là tín hiệu tích cực khi các trường đầu tư bài bản vào đội ngũ giảng viên, bệnh viện thực hành, phòng thí nghiệm, hệ thống mô phỏng lâm sàng và xây dựng cơ chế kiểm định chất lượng minh bạch.
Khi đạt được những tiêu chuẩn này, khu vực ngoài công lập không chỉ tăng cường số lượng bác sĩ mà còn tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh, thúc đẩy đổi mới giáo dục y khoa. "Vấn đề quan trọng không nằm ở việc trường công hay trường tư, mà là cơ sở đó có đáp ứng đầy đủ các chuẩn đào tạo bác sĩ hay không", ThS. Công khẳng định.
Các chuyên gia cho rằng, việc nhiều đại học ngoài công lập mở ngành Y khoa giúp bổ sung nguồn nhân lực bác sĩ, nhưng cốt lõi vẫn phải nằm ở khâu kiểm soát chất lượng đào tạo. Ảnh minh họa
Dưới góc nhìn chuyên môn, GS.TS.BS Nguyễn Cửu Khoa (Chuyên gia ngành Y Dược) cho biết thực tế các cơ sở đào tạo y khoa lâu năm tại Việt Nam hiện nay đều là trường công lập, sở hữu nền tảng vững chắc về cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên và nguồn tuyển đầu vào chất lượng cao. Với khối ngoài công lập, điểm chuẩn đầu vào có thể thấp hơn.
Dù vậy, GS Khoa cho rằng điểm số đầu vào chỉ là điều kiện cơ sở. "Thời của tôi, có nhiều người điểm rất cao, thuộc top đầu được cử đi nước ngoài học. Tuy nhiên, những trụ cột đào tạo trong nước hiện nay lại chính là những chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực của họ. Điều đó cho thấy, điểm số đầu vào không phải là yếu tố duy nhất quyết định việc một người có trở thành bác sĩ giỏi hay không", GS. Khoa chia sẻ.
Bên cạnh đó, việc cấp phép đào tạo y khoa luôn đi kèm với sự đánh giá nghiêm ngặt từ cơ quan quản lý về cơ sở vật chất, giảng viên và chương trình học. Đặc biệt ở khâu thực hành, các trường đại học bắt buộc phải có hợp tác, liên kết chặt chẽ với các bệnh viện để sinh viên thực tập.
Hơn nữa, GS. Khoa nhấn mạnh đến "bộ lọc" cuối cùng: "Theo quy định mới, sinh viên tốt nghiệp y khoa phải trải qua kỳ thi đánh giá năng lực hành nghề trước khi được cấp phép khám chữa bệnh. Đây chính là khâu quản lý then chốt giúp đảm bảo chất lượng đầu ra".
Ông cũng mở rộng góc nhìn, cho rằng học Y khoa không nhất thiết phải làm bác sĩ lâm sàng. Sinh viên ra trường có cơ hội rộng mở ở nhiều lĩnh vực như: cung cấp thiết bị y tế, kinh doanh dược liệu, nghiên cứu cây thuốc, tư vấn sức khỏe... góp phần đa dạng hóa mạng lưới hỗ trợ y tế xã hội.
Đồng quan điểm về việc bảo vệ chất lượng cốt lõi, ThS.DS Từ Hữu Công khẳng định vấn đề đáng quan tâm nhất không phải là có bao nhiêu trường mở ngành y, mà là các trường đó có đủ bệnh viện thực hành, có giảng viên cơ hữu đạt chuẩn, bảo đảm đủ thời lượng thực hành lâm sàng cho sinh viên và có được kiểm định chất lượng độc lập hay không. Để định hình một bác sĩ giỏi cần một hành trình dài hạn: từ đào tạo cơ bản, thực hành tiền lâm sàng, lâm sàng, cho đến quá trình hành nghề và đào tạo liên tục sau đại học; tuyệt đối không thể áp dụng tư duy "đầu tư ngắn hạn, thu hồi vốn nhanh".
"Nếu công tác quản lý nhà nước được thực hiện nghiêm túc, các tiêu chuẩn mở ngành bị kiểm soát gắt gao và việc kiểm định chất lượng diễn ra thường xuyên, thì việc mở thêm cơ sở đào tạo y khoa hoàn toàn đáng được ủng hộ. Ngược lại, nếu chỉ mải mê chạy theo số lượng mà xem nhẹ các điều kiện bảo đảm chất lượng, nguy cơ để lại hệ lụy cho thế hệ y bác sĩ tương lai là điều hoàn toàn có thể xảy ra", ThS. Công cảnh báo.
