Tháng 10/2025, dư luận Trung Quốc xôn xao trước thông tin một công ty tư vấn – thiết kế công trình tại tỉnh Giang Tây yêu cầu các nhân viên đã nghỉ việc từ lâu phải hoàn trả số tiền được gọi là “tiền thưởng dự án tạm ứng”, nếu không sẽ bị khởi kiện ra tòa. Vụ việc nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội xứ Trung, thu hút sự quan tâm của đông đảo người lao động và giới pháp lý.
Theo bài đăng của một cư dân mạng Trung Quốc ngày 10/10/2025, công ty nói trên đã gửi thông báo tới nhiều nhân viên từng làm việc tại đây, yêu cầu họ hoàn trả các khoản tiền thưởng đã được chi trả trong thời gian còn làm việc. Người đăng bài cho rằng, cái gọi là “tiền thưởng” thực chất chính là tiền lương, được tính theo sản phẩm lao động của các kỹ sư thiết kế.
“Đây là tiền công mà họ vẽ từng bản vẽ, từng đường nét. Không ai ngờ rằng sau khi nghỉ việc, công ty lại cho rằng đã trả thừa và yêu cầu nhân viên phải trả lại,” người này bức xúc chia sẻ.
Một hình ảnh lan truyền trên mạng cho thấy, ngày 30/9/2025, công ty này đã ban hành “Thông báo về việc hoàn trả tiền thưởng dự án tạm ứng”. Theo nội dung văn bản, một nhân viên từng giữ chức kỹ sư thiết kế cấp thoát nước tại công ty trong giai đoạn từ ngày 22/8/2022 đến ngày 30/6/2024 được hưởng mức lương, trong đó bao gồm khoản “tiền thưởng dự án tạm ứng” là 7.940 NDT/tháng (hơn 29 triệu đồng).
Sau khi người này nghỉ việc, bộ phận tài chính của công ty tiến hành quyết toán và cho rằng số tiền thưởng dự án thực tế mà nhân viên đáng lẽ được hưởng không đủ để bù đắp toàn bộ khoản đã ứng trước. Phần chênh lệch được xác định lên tới 68.154,72 NDT. Vì vậy, công ty yêu cầu nhân viên này phải hoàn trả số tiền hơn 60.000 NDT (hơn 225 triệu đồng) này trong vòng 30 ngày kể từ khi nhận được thông báo, nếu không sẽ truy đòi bằng con đường pháp lý.
Trong vụ việc này, đại diện công ty cho biết khoản tiền bị yêu cầu hoàn trả là tiền thưởng dự án được ứng trước và điều này đã được ghi rõ trong hợp đồng lao động. Theo phía doanh nghiệp, khi chi trả lương cho nhân viên, công ty đã tính cả phần tiền thưởng dự án tạm ứng nhằm hỗ trợ chi tiêu sinh hoạt hằng ngày. Tuy nhiên, tại thời điểm nhân viên nghỉ việc, một số dự án vẫn chưa hoàn tất quyết toán.
Khi dự án được quyết toán sau đó, số tiền thực nhận không đủ để bù cho khoản đã ứng trước, buộc công ty phải thu hồi. Theo công ty, việc phải hoàn trả hơn 60.000 NDT là do nhân viên này tham gia nhiều dự án khác nhau, chứ không chỉ một dự án đơn lẻ. Trước phản ánh trên mạng xã hội, công ty cho biết đã báo cảnh sát và thuê luật sư để bảo vệ quyền lợi của mình.
Cùng ngày, đại diện Cục Thanh tra Lao động thành phố Nam Xương cho biết, tiền thưởng không thuộc phạm vi quản lý trực tiếp của cơ quan này. Người lao động nếu cho rằng quyền lợi của mình bị xâm phạm nên lựa chọn con đường pháp lý hoặc khởi kiện trọng tài lao động để được giải quyết.
Vấn đề đặt ra là liệu việc doanh nghiệp lấy danh nghĩa “tiền thưởng dự án tạm ứng” để yêu cầu nhân viên cũ hoàn trả một phần thu nhập đã nhận trong thời gian làm việc có phù hợp với pháp luật hay không. Theo luật sư Phó Kiến, Giám đốc Công ty Luật Hà Nam Trạch Cẩn, Điều 50 Luật Lao động Trung Quốc quy định rõ tiền lương phải được trả cho người lao động theo định kỳ hằng tháng, đồng thời cấm hành vi khấu trừ hoặc chậm trả tiền lương không có lý do chính đáng.
Nếu trong hợp đồng lao động đã thỏa thuận rõ cơ chế “lương thấp – thưởng cao” và khoản tiền thưởng dự án tạm ứng được xem là một bộ phận cấu thành của tiền lương, doanh nghiệp không thể tùy tiện thu hồi sau khi đã chi trả.
Luật sư trên cho rằng, trong trường hợp doanh nghiệp viện dẫn lý do tiền quyết toán dự án không đủ để thu hồi khoản thưởng đã ứng, cần xem xét kỹ hợp đồng lao động hoặc quy chế nội bộ có điều khoản cụ thể cho phép hành vi này hay không. Nếu không có căn cứ rõ ràng, việc yêu cầu hoàn trả có thể bị xem là hành vi khấu trừ tiền lương, trái với quy định pháp luật Trung Quốc.
Cho đến nay, cơ quan chức năng Trung Quốc vẫn chưa công bố phán quyết cuối cùng của tòa án đối với vụ việc này. Luật sư Phó Kiến cho rằng các nhân viên đã nghỉ việc cũng cần lưu ý đến thời hiệu yêu cầu giải quyết tranh chấp lao động.
Nếu vẫn còn trong thời hạn cho phép, người lao động có thể trước tiên thương lượng với doanh nghiệp. Trường hợp không đạt được thỏa thuận, họ có thể chuẩn bị các tài liệu như hợp đồng lao động, bảng lương, sao kê ngân hàng để nộp đơn lên cơ quan trọng tài lao động, và tiếp tục khởi kiện ra tòa án nếu không đồng ý với phán quyết cuối cùng.
Ánh Lê (Theo News.CCTV)
