Nền kinh tế Đức tiếp tục chìm trong khó khăn khi số doanh nghiệp phá sản tăng lên mức cao nhất trong hơn một thập kỷ. Trung bình cứ khoảng 20 phút lại có một doanh nghiệp nộp đơn xin phá sản trong năm 2025. Trước sức ép phục hồi tăng trưởng, Thủ tướng Friedrich Merz đang thúc đẩy hàng loạt cải cách, trong đó có đề xuất nới lỏng quy định "nghỉ Chủ nhật" đã tồn tại hơn 100 năm, làm dấy lên cuộc tranh luận gay gắt trong xã hội.
Trung bình 20 phút có một doanh nghiệp phá sản
Theo Reuters, số liệu do Cơ quan Thống kê Liên bang Đức công bố hồi đầu tháng 3 cho thấy trong năm 2025 có 24.064 doanh nghiệp nộp đơn xin phá sản, tăng 10,3% so với năm trước và là mức cao nhất trong hơn 10 năm.
Ông Volker Treier, chuyên gia kinh tế trưởng của Phòng Công nghiệp và Thương mại Đức (DIHK), nhận định năm 2025 là một trong những giai đoạn khó khăn nhất đối với môi trường kinh doanh tại Đức.
Ảnh: AP
"Trung bình cứ khoảng 20 phút lại có một doanh nghiệp nộp đơn xin phá sản. Đáng lo ngại là tình hình trong năm nay nhiều khả năng cũng chưa thể cải thiện", ông nói.
Khảo sát của Viện Nghiên cứu Kinh tế Halle (IWH) cũng cho thấy số doanh nghiệp hợp danh và công ty cổ phần phá sản trong tháng 6/2026 cao hơn khoảng 80% so với mức trung bình cùng kỳ giai đoạn trước đại dịch (2016-2019). Riêng quý II/2026 ghi nhận số vụ phá sản cao nhất trong gần 20 năm.
Giám đốc nghiên cứu phá sản của IWH, ông Steffen Müller, cho rằng kết quả này không bất ngờ khi số doanh nghiệp phá sản đã liên tục tăng qua nhiều quý.
Dù vậy, Chủ tịch Hiệp hội Quản tài viên Phá sản Đức (VID), ông Christoph Niering, lưu ý rằng số liệu hiện nay vẫn thấp hơn thời kỳ khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2009, khi cả nước có tới 32.687 doanh nghiệp phá sản.
Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo năm 2026 có thể còn khó khăn hơn do nhiều ngành công nghiệp chủ lực như ô tô và y tế đang phải đối mặt với những thách thức lớn.
Cùng với đó, theo Deutsche Welle, nền kinh tế lớn nhất châu Âu đã tăng trưởng trì trệ trong nhiều năm liên tiếp. Kỳ vọng phục hồi trong năm nay đang dần tan biến khi hàng loạt tập đoàn lớn công bố kế hoạch cắt giảm nhân sự quy mô lớn.
Tập đoàn Volkswagen cho biết sẽ cắt giảm khoảng 100.000 việc làm trên toàn cầu trong những năm tới. Nhà cung cấp linh kiện ô tô ZF dự kiến cắt 14.000 vị trí trước năm 2028, trong khi Bosch thông báo sẽ giảm hơn 20.000 nhân sự tại Đức trước năm 2030.
Công ty tư vấn quản lý Horváth dự báo sau khi ngành công nghiệp Đức mất hơn 100.000 việc làm trong năm ngoái, năm nay có thể tiếp tục cắt thêm khoảng 100.000 vị trí nữa. Không chỉ ngành ô tô, các lĩnh vực cơ khí và xây dựng cũng chịu ảnh hưởng nặng nề.
Thủ tướng Đức muốn thay đổi truyền thống hơn 100 năm
Đối mặt với tình trạng kinh tế suy yếu kéo dài, Thủ tướng Friedrich Merz đang triển khai chương trình cải cách trên nhiều lĩnh vực, từ thuế, bộ máy hành chính, chi tiêu phúc lợi đến quy định về nghỉ ốm.
Đề xuất gây tranh cãi nhất là nới lỏng quy định "Sonntagsruhe" (nghỉ Chủ nhật), truyền thống đã tồn tại hơn một thế kỷ.
Quy định này được đưa vào Hiến pháp Cộng hòa Weimar năm 1919 và tiếp tục được duy trì trong Hiến pháp Đức hiện nay. Theo đó, Chủ nhật và các ngày lễ được pháp luật bảo vệ như những ngày nghỉ dành cho việc thư giãn và nâng cao đời sống tinh thần.
Vì quy định này, vào mỗi Chủ nhật, phần lớn cửa hàng bán lẻ trên khắp nước Đức đều phải đóng cửa. Chỉ một số loại hình như nhà hàng, quán cà phê, trạm xăng hoặc các dịch vụ thiết yếu mới được phép hoạt động.
Theo kế hoạch cải cách, các tiệm bánh sẽ được phép mở cửa vào Chủ nhật tới 8 giờ thay vì chỉ 3 giờ như hiện nay. Thư viện công cộng cũng có thể kéo dài thời gian mở cửa từ 3 lên 6 giờ.
Giới bán lẻ ủng hộ mạnh mẽ đề xuất này. Các cuộc khảo sát của INSA và YouGov trong tháng này cũng cho thấy chỉ còn khoảng một nửa số người được hỏi tiếp tục ủng hộ quy định nghỉ Chủ nhật nghiêm ngặt như trước.
Ảnh: AP
Xuất hiện nhiều ý kiến trái chiều
Tuy nhiên, kế hoạch của chính phủ đang vấp phải sự phản đối quyết liệt từ các tổ chức tôn giáo, công đoàn và nhiều chính trị gia.
Các nhà thờ và tổ chức xã hội cho rằng việc duy trì ngày nghỉ Chủ nhật giúp con người tách khỏi các hoạt động thương mại, đồng thời củng cố sự gắn kết cộng đồng.
Trong khi đó, các công đoàn lo ngại việc nới lỏng quy định sẽ khiến người lao động phải làm việc vào những khung giờ vốn được dành cho nghỉ ngơi.
Phía doanh nghiệp phản bác rằng mua sắm cuối tuần hiện đã trở thành một hình thức giải trí, trong khi người dân vẫn có thể mua hàng trực tuyến vào Chủ nhật nên lệnh cấm bán hàng trực tiếp không còn nhiều ý nghĩa.
Ông Nils Busch-Petersen, Chủ tịch Hiệp hội Bán lẻ Berlin-Brandenburg, cho biết mục tiêu không phải ép tất cả cửa hàng mở cửa vào Chủ nhật mà chỉ muốn trao quyền lựa chọn cho doanh nghiệp.
"Đây là một vấn đề mang tính xã hội. Nhà nước nên quản lý mọi thứ hay nên để người dân và doanh nghiệp tự điều chỉnh?", ông đặt câu hỏi.
Dù vậy, không phải chủ cửa hàng nào cũng đồng tình. Bà Catrin Schulz, chủ một cửa hàng kính mắt tại Berlin, cho biết ngay cả việc tuyển nhân viên làm thứ Bảy cũng đã rất khó khăn.
"Làm sao chúng tôi có thể tuyển người làm thêm vào Chủ nhật? Khách hàng cũng chưa từng yêu cầu điều đó. Nếu mở cửa ngày Chủ nhật thì chúng tôi cũng không thấy có lợi ích gì", bà nói.
Ngoài ra, việc thực thi chính sách còn phụ thuộc vào từng bang của Đức. Nhiều chính quyền địa phương vẫn muốn duy trì quy định hiện hành. Thủ hiến bang Bavaria Markus Söder khẳng định: "Tại bang của tôi, quy định nghỉ Chủ nhật sẽ không thay đổi."
Nguồn: ETtoday
Phạm Trang
