Cơ hội mới
Chuyển giao tổ hợp phòng không S-400 cho một quốc gia thứ ba đang được xem là chiếc "phao cứu sinh" để Thổ Nhĩ Kỳ có thể tái gia nhập chương trình siêu chiến đấu cơ F-35.
Bất chấp việc đã tự phát triển thành công mẫu máy bay chiến đấu nội địa Kaan và đặt hàng 20 chiếc đầu tiên, Thổ Nhĩ Kỳ vẫn không từ bỏ tham vọng quay trở lại dự án F-35 của Mỹ. Trước đó, Ankara đã bị gạch tên khỏi chương trình này sau quyết định gây tranh cãi khi mua hệ thống tên lửa phòng không tầm xa S-400 của Nga.
Các nỗ lực ngoại giao nhằm đảo ngược tình thế đã được đẩy mạnh trong suốt hai năm qua. Suốt thời gian này, giới truyền thông liên tục đưa tin về hàng loạt kịch bản thỏa hiệp khả thi, nơi cả Ankara và Washington có thể giải quyết dứt điểm rào cản S-400 theo cách đôi bên cùng chấp nhận được. Trong số đó, từng xuất hiện một kịch bản đặc biệt bất lợi cho Ukraine: Thổ Nhĩ Kỳ sẽ hoàn trả toàn bộ các tổ hợp tên lửa này về lại Nga.
Một số báo cáo phân tích cho thấy Moscow rất có thể sẽ hứng thú với việc tái sở hữu S-400, dù hiện tại vẫn chưa có bất kỳ tín hiệu nào cho thấy hai bên đang bước vào bàn đàm phán cho phương án này. Bên cạnh đó, tính khả thi của kịch bản trên vẫn là dấu hỏi lớn khi chưa rõ liệu phía Mỹ có chấp thuận hay không.
Mới đây, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố ông có ý định sẽ khiến Thổ Nhĩ Kỳ "rất hài lòng" trong khuôn khổ hội nghị thượng đỉnh sắp tới tại Ankara, dự kiến diễn ra vào ngày 7–8 tháng 7.
Động thái này được giới quan sát nhận định có thể là tín hiệu mở đường cho việc đưa Thổ Nhĩ Kỳ trở lại chương trình F-35 và tái khởi động quy trình bàn giao máy bay. Dẫu vậy, mọi chuyện có thể diễn ra theo một kịch bản đơn giản hơn: Washington đơn thuần chỉ muốn phê duyệt thương vụ cấp phép bán động cơ phản lực để Thổ Nhĩ Kỳ trang bị cho các chiến đấu cơ Kaan của mình.
Theo nguồn tin từ trang Euractiv, bài toán F-35 của Thổ Nhĩ Kỳ đến nay vẫn chưa tìm được lời giải cuối cùng. Nhiều khả năng, phán quyết mấu chốt sẽ phụ thuộc vào việc liệu Ankara có đồng ý bán lại các hệ thống phòng không S-400 của mình cho một quốc gia thứ ba hay không. Trong số các ứng viên được đưa lên bàn cân, Hàn Quốc hiện đang nổi lên như một phương án khả dĩ.
Tại sao lại là Hàn Quốc?
Theo Defense Express, một trong những lý do giải thích cho lựa chọn này là việc Seoul có thể đóng vai trò như một bên trung gian tương đối trung lập. Đặc biệt là trong bối cảnh mối quan hệ giữa Hàn Quốc và Nga đang rơi vào trạng thái nguội lạnh do các thỏa thuận hợp tác quân sự ngày càng thắt chặt giữa Moscow và Triều Tiên.
Tuy nhiên, việc bàn giao một hệ thống phòng không tối tân như S-400 cho Hàn Quốc có nguy cơ làm kích ngòi làn sóng leo thang căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên. Một câu hỏi lớn khác được đặt ra là liệu chính phía Hàn Quốc có mặn mà với thương vụ này hay không, và Washington cùng Ankara sẽ phải đưa ra những lợi ích tương xứng nào để đổi lấy cái gật đầu từ Seoul.
Xét về mặt kỹ thuật, tiến trình chuyển giao S-400 chắc chắn sẽ vấp phải không ít thách thức, điển hình như việc đào tạo lại đội ngũ nhân viên vận hành và kỹ thuật viên bảo dưỡng.
Thêm vào đó, ngay cả khi Hàn Quốc giành được toàn quyền kiểm soát hệ thống này, số lượng tên lửa đánh chặn đi kèm mà Thổ Nhĩ Kỳ hiện có trong kho vẫn là một ẩn số. Chính vì vậy, giới chuyên gia nhận định kịch bản dễ xảy ra nhất là tổ hợp vũ khí này sẽ chỉ được vận chuyển tới xứ sở kim chi dưới dạng "gửi kho" và niêm cất bảo quản đơn thuần.
Quốc Vinh (Theo Defense Express)
